Қытай диссиденті Ваң Жован: Өмір және күрес жолы

Кіріспе

Қытай диссиденті (1918–2001) католик епископы Ван Руован (4 ақпан 1918 – 19 желтоқсан 2001) – реформалар мен либерализацияны қолдағаны үшін Гоминьдан және Қытай Коммунистік үкіметі тарапынан саяси себептермен бірнеше рет түрмеге қамалған қытай жазушысы және диссидент. Оның туған кездегі есімі "Шоухуа" болған, бірақ ол көбінесе "Руован" атты қаламдырымен танымал болды. Ол көптеген эсселердің авторы және әдеби сыншы. Ван 1937 жылдан 1957 жылға дейін Қытай Коммунистік партиясының мүшесі болды, бірақ "оңшыл көзқарастар" ұстанғаны үшін партиядан шығарылды. 1979 жылы ол қайтадан партияға қосылды, бірақ 1987 жылы Дэн Сяопин "буржуазиялық либерализацияны" насихаттағаны үшін оны қайтадан партиядан қуды. Нью-Йорк қаласындағы эмиграцияда қайтыс болғаннан кейін, ол Қытай үкіметінің ең маңызды әлеуметтік және саяси сыншыларының бірі ретінде кеңінен құрметпен еске алынды.

Ерте өмір

1932 жылы Уанг он бес жасында студенттік демонстрацияға қатысқаны үшін мектептен қуылды. Сол жылы ол Коммунистік жастар лигасына қосылды. 1933 жылы ол Шанхайға көшіп, фармацевтикалық фабрикада жұмыс істей бастады. Осы фабрикада жұмыс істеген кезде ол «Дене сауықтыру әдебиеті» атты басылым құрды. Ол жапондықтарға Маньчжурияны басып алуға рұқсат бергені үшін Чжан Кайшыны сынап жазғаннан кейін, 1934 жылдың мамыр айында тұтқындалып, он жылға бас бостандығынан айырылды. 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін Чжан Кайшы жапондарға қарсы коммунистермен «біртұтас майдан» жариялады, және Ван үш жарым жылға жуық мерзімін өткергеннен кейін, жалпы кешірім аясында босатылды. 1949 жылы коммунистер жеңіске жеткеннен кейін Ванмен бірге түрмеде отырған коммунистердің кейбіреуі жоғары лауазымдарға ие болды: біреуі Гуандун провинциясының губернаторы, екіншісі – Аньхой провинциясының вице-губернаторы болды. 1937 жылы Ван босатылғаннан кейін Қытай Коммунистік партиясына қосылып, Яньаньдағы коммунистік базаға сапар шекті. Сол жерге келгеннен кейін Ван Мао Цзэдун туралы алғашқы біографиялық мақалалардың бірін жазды және шаруалар арасында таратылатын мәдени журналдарды редакциялады. Ол «жамандық, автократия және зорлық-зомбылыққа қарсы күресу» үшін Коммунистік партияға қосылды. Тазарту кезінде Ван Маоның қолбасшысы Кан Шэннің бұйрығымен Яньаньнан шығып, жапондықтар басып алған Шандоңға төменгі деңгейдегі коммунистік агент ретінде сапар шегуге мәжбүр болды, онда ол тек «шаруалардың мейірімділігі арқасында» аман қалды. Жапондықтар басып алған Қытайға кіргеннен кейін Ван қысқа уақытқа жапондықтарға тұтқындалды, бірақ кейін босатылды. «Оңшыл» деп танылғаннан кейін Ван партиядан қуылды, жұмысынан айырылды және ауылдағы мәжбүрлі еңбек лагерінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Оның әйелі Ли Минг те онымен байланысы болғандықтан қуғынға ұшырады. Ол күйеуін жамандаудан бас тартқандықтан, өзі де жұмысынан айырылып, психикалық ауруға шалдықты. 1964 жылы қайтыс болғанға дейін Ванның әйелі одан отбасын қорғау үшін енді жазуды тоқтатуын өтінді. Ван оның өліміне Коммунистік партияны кінәлады. Бұл фильм шетелде де жақсы қабылданды. Дэн Ванды «әрекетсіздікке» шабуылдап, оның бес «ірі қателігін» айыптады, соның ішінде Қытай социализмінің «негізінен феодалдық немесе жартылай феодалдық» екеніне сенгені де бар. Үш наразылық көшбасшысының ең үлкені болғандықтан, Ван кейіннен «қытайлық диссиденттердің атасы» деп танылды. Олардың арасында ол Қытайда ең ұзақ уақыт қалды. Ван Тяньаньмэнь наразылығының Қытайдан қашпаған бірнеше жетекшілерінің бірі болды. Шанхайға оралғаннан кейін Ван 1989 жылдың 8 қыркүйегінде демонстрацияларға қатысқаны үшін ресми айыпталып, үй қамауында болды. Қытайлық БАҚ-та ол «Америка Дауысын тыңдап, оның хабарларын негізге ала отырып, қаңқу сөздер таратты, студенттердің аштық ереуілін қолдап мақалалар жазды, Шанхайдың Халық алаңында контрреволюциялық сөздер айтты, Гонконг баспасөзінде мақалалар жариялады» деп айыпталды және өзінің жазуларымен «партия басшылығын құлатуға» тырысқандығы айтылды. Ван он төрт айға бас бостандығынан айырылды.

In 1932, when Wang was fifteen years old, he was expelled from school for taking part in a student demonstration. He joined the Communist Youth League later that year. In 1933 he moved to Shanghai, where he began work at a pharmaceutical factory while operating as a low level Communist agent. While working at this factory he founded a publication, Toilet Literature, a newspaper that was distributed by being pasted on the walls of the factory workers' bathroom area. After writing an article in which he mocked Chiang Kai shek for allowing the Japanese to seize Manchuria, he was arrested in May 1934, and sentenced to ten years in prison. After the outbreak of the Second Sino Japanese War in 1937, Chiang Kai shek declared a "united front" with the Communists against the Japanese, and Wang was released after serving only three and a half years of his sentence as part of a general amnesty. Some of the Communists imprisoned with Wang became successful officials after the Communist victory in 1949: one became the governor of Guangdong, and another became the deputy governor of Anhui. After Wang's release, in 1937, he joined the Communist Party of China and traveled to the Communist base in Yan'an. After arriving, Wang wrote one of the first biographical articles on Mao Zedong, and edited cultural journals intended to be circulated among peasants. He joined the Communist Party in order to "fight evil, autocracy and oppression", One of his friends was killed during the purge. After the purge, Wang was forced by Mao's lieutenant, Kang Sheng, to leave Yan'an and travel to Japanese occupied Shandong as a low level Communist agent, where he survived only "through the kindness of peasants". After entering Japanese occupied China, Wang was briefly imprisoned by the Japanese, but was released. After being identified as a "rightist", Wang was expelled from the Party, lost his job, and was forced to work at a forced labour camp in the countryside. His wife, Li Ming, was also persecuted for her association with him. After refusing to condemn him, she also lost her job and suffered a mental breakdown. Before she died, in 1964, Wang's wife begged him to protect his family by never writing again. Wang blamed the Communist Party for her death. and was well received abroad. Deng personally attacked Wang for being "wildly presumptuous", and accused him of five "major mistakes", including a belief that Chinese socialism was "feudal or semi feudal in essence". Because he was the oldest of the three protest leaders, Wang later gained a reputation as "the grandfather of Chinese dissidents". Of the three, he remained in China the longest. Wang was one of the few senior leaders of the Tiananmen protests who did not escape China. Following his return to Shanghai, Wang was put under house arrest until he was formally charged for his involvement in the demonstrations on September 8, 1989. He was accused in the Chinese media of "listening to the Voice of America and spreading rumors based on its broadcasts, writing articles in support of the student hunger strike, giving counterrevolutionary speeches on Shanghai's People's Square publishing articles in the Hong Kong press", and trying to "overthrow the Party's leadership" with his writing. Wang was sentenced to fourteen months in prison.