Кіріспе

Каррефур (қаʁfuʁ; , , ағылшын тілінде Crossroads) – Гаитидің Батыс департаментіндегі Порт-о-Пренс округінің көбінесе тұрғын үйлерден тұратын коммунасы. Порт-о-Пренс халқы 1 234 742 адамды құрайды, ал коммуна халқы – 501 768 адам. Жан-Клод Дювалье елден қуылғанға дейін Каррефур гаитилік туристер үшін танымал мақсат болған.

Тарих

Каррефур деп аталатын жер бастапқыда Порт-о-Пренс ауданындағы әскери пост болды. 1795 жылдың наурыз айында Луи Жак Бове мен Андре Риго аймақты басып алған ағылшын әскерлерін жеңіске бұйырды. 1813 жылдың 1 мамырында президент Александр Петион Каррефур ауылын құрды. Геодезист Луи Риго жасаған жоспар бойынша, ауылда 20 учаске және 161 жер телімі болуы тиіс еді. Президент Петионның бұрынғы жеке резиденциясы, қазір Тордың Ұлттық мектебі орналасқан жер Каррефурда. Бұл жердің зор тарихи маңызы бар, себебі ол Гаитидің негізін қалаушыларының бірімен байланысты. 1869 жылы Сильвен Сальнаве үкіметіне қарсы көтеріліс жасаған Каколар Каррефурды басып алып, Бизотон бекінісіне шабуыл жасады, бірақ оны ұстай алмады. Оңтүстік пикеттері оларға артынан шабуыл жасап, әскери постты эвакуациялауға мәжбүр етті. 1889 жылдың 20 тамызында, президент Легитимге қарсы көтеріліс қызған шақта, Оңтүстік армиясының алғы шебі Каррефурға орналасты. 21 тамызда, Легитимнің кетуіне бір күн бұрын генерал Джастин Кэрри екі шайқаста жеңіліске ұшырады. Президент Франсуа Денис Легитимнің даму жобаларының бірінде Каррефурды Порт-о-Пренспен Леоганеге дейін жағалау бойындағы бу кемелері арқылы байланыстыру жоспарланған. Каррефур 1982 жылдың 15 желтоқсанында коммуна мәртебесіне ие болды.

География

Каррефур коммунасы мыңдаған автомобильдердің, фургондардың және жүк көліктерінің батыс, оңтүстік-шығыс, Нипп, Оңтүстік және Гранде-Анс департаменттерінің бір бөлігіне өтуі тиіс жол торабында орналасқан. Географиялық орналасуы мен табиғи ортасының арқасында Каррефур коммунасының қалалық және ауылдық аймақтары экономикалық және туристік әлеуетке ие. Бір жарым ғасырдан астам уақыт бойы Каррефур негізін қалаушылар тілегендей қалаландырылмаған. Оның ауыл шаруашылығымен айналысуы қала құрылысынан басымдық алды. Алғашқы қоныс айналасындағы елді мекендерді (Монрепос, Ламэнтин, Махотиер, Тор, Брошетт, Мариани) қамтамасыз етті, ал коммунаның әртүрлі бөлімдері Каррефур және Порт-о-Пренс қаласының тұрғындарына күріш, қант құмыры, мақта, жеміс-жидек, көкөніс, азық-түлік, кофе және т.б. сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізді. 1970 жылдардың ортасына дейін ғана аймақтың хаостық қала құрылысы басталды. Бұл "қала құрылысы" Каррефурдың ірі жер иелерінің негізгі үйлерді жоюымен бірге жүрді. Каррефур, Порт-о-Пренс, Петион-Вилль, Кенскофф, Грэссиер және Дельмас қалалары Порт-о-Пренс агломерациясын құрайды. Ауылдық аймақ, өте кең, 13 коммуналық бөлімді қамтиды: Bizoton, Thor, Froide River, Corail Thor, Morne à Chandelle, Platon Dufresney, Taillefer, Procy, Bouvier, Coupeau, Laval, Berly және Malanga. Каррефурдың топографиясы Порт-о-Пренстен көп ерекшеленбейді. Соңғысы сияқты, Каррефур муниципалитеті Гонав шығанағының түбінен көтеріледі. Оған Маланга, Шанделл, Буайер, Фройд өзені, Дюфрен, Коралл Тор төбелері кіретін таулы бөлігі бар. Оның географиялық шекарасы шығыстан солтүстікке қарай, Фонтамара 43 жағалаумен тоғысқаннан бастап Порт-о-Пренс шығанағына дейін және осы жағалау бойымен Мариани шатқалына дейін созылады. Солтүстік-батыстан олар оңтүстікке қарай Морн-а-Батоның 12-ші бөліміне, Парктердің 23-ші бөліміне және Леогандегі Бо-Сежур-де-ла-ас-тың 8-ші бөліміне дейін бұрылады. Одан кейін олар Жакель коммунасына жататын 7-ші бөлім, Грэйт Ривер, 4-ші бөлім, Госселин, 2-ші бөлім, Нувель Турен және Кенскоф коммунасына жататын 20-шы бөлім, Бонгарс шекараларымен жалғасады. Олар тағы да Фонтамара 43-ке Порт-о-Пренс коммунасының 8-ші бөлімінің оңтүстік-оңтүстік-шығыс бағытымен қосылады. Муниципалитет координаталары 72°22' және 72°27' батыс бойлық және 18°30' және 18°35' солтүстік ендік аралығында орналасқан. Оның ауданы шамамен 190 км² құрайды. Гидрографиялық тұрғыдан алғанда, муниципалитеттегі ең маңызды су арналарының бірі – Froide өзені, Плато Дюфреснидің коммуналық бөлімдері арқылы ағып, Петион-Вилль коммунасының Понд бөліміне жалғасады. Содан кейін Проси коммуналық бөлімінің үйлерін суаратын Шаффард өзені, Кенскоф деңгейіндегі Бенгас және Проси мен Лаваль коммуналық бөлімдері арасындағы Моманс немесе Гранде Ривьер өзендері. Кем маңызды өзендер: Грандин өзені, Морел және Тайм Перду шатқалдары. Демографиялық тұрғыдан алғанда, Каррефур коммунасының халқы 500 000-нан астам адамды құрайды. Дегенмен, Каррефур халқының саны туралы сенімді статистика алу өте қиын. 1982 жылғы санақ бойынша Каррефурдың халқы 129 470 адамды құрады; 2003 жылғы санақ бойынша 373 916 тұрғын тіркелді. Халықтың жылдық өсу қарқыны 4,24% болса, бүгінгі таңда Каррефурдың халқы 460 251 адамды құрайды.

Демография

Каррефур коммунасы – Гаити Республикасының аумағы және халқы бойынша ең ірі муниципалитеттерінің бірі, ол 13 коммуналдық бөлімнен құралған. Қалалық орталық аймақтарға немесе аудандарға бөлінген: Фонтамараның бір бөлігі, Бизотон, Дикини, Тор, Махотиер, Кот Плаж, Уэни, Аркашон, Монрепос, Брошетт, Ламентин, Ривьер Фруад және Марианидің бір бөлігі. Осы аудандардың кейбіреулерінде 10 000-нан астам тұрғын бар. Каррефур муниципалитетінің көп бөлігі оның таулы коммуналдық бөлімдерінде орналасқан. Асфальтталған және күтілген жолдардың жетіспеуі көлікпен немесе жүк көлігімен келуді қиындатады.

Экономика

Гаити Республикасындағы көптеген муниципалитеттерден өзгеше, Каррефур экономикасында ауыл шаруашылығының үлесі өте шағын. Каррефур коммунасы Порт-о-Пренс қаласының бөлігі болып қала береді. Оның экономикалық айналымын екінші және үшінші секторлар қамтамасыз етеді. Дегенмен, ауыл шаруашылық қызметі Морн-Шанделл, Плато-Дюфресни, Тайлефер, Проси, Купео, Лаваль, Бувье және Маланга коммуналық аймақтарында жүргізіледі. Каррефурдың барлық коммуналық аймақтарының тұрғындары негізгі көрініс көзі ретінде ауыл шаруашылығына тәуелді: кофе, көкөністер, дәнді дақылдар, азық-түлік және қант құмыры өндіріледі. Сонымен қатар, ірі қара мал (түйелер, ешкілер, шағын аула құстары) бар, бірақ Ривьер-Фруад, Дюфресни және Корайл-Тор төбелерінде өсірілетін кофе импорттық тауар болып табылады. Каррефур коммуналық аймақтарындағы фермерлер тек өзін-өзі асыру шаруашылығымен айналысады, яғни олардың ауыл шаруашылық өнімдері коммуна экономикасына елеулі әсер етпейді. Халықтың көп бөлігі тұратын қалалық аймақта экономика Гаитидің ірі қалалары сияқты жұмыс істейді. Каррефурдың қалалық орталығында мемлекеттік қызметтер шоғырланған: бейбіт сот, Салық департаменті, полиция бөлімі, тіркеу кеңсесі, Жағалау күзеті және елдегі ең ірі спорт кешені. Бұдан өзге, банктер, супермаркеттер, базарлар, нан пісіру орындары, қоғамдық базарлар, дүкендер, дәріханалар сияқты коммерциялық қызметтер де бар. Өнеркәсіптік кәсіпорындарға бояу фабрикалары, Haiti Metal, Mariani Tannery, Cuir SA, Adventist Packaging, SAFICO, ALTA және TOLI, STEP OVER, сондай-ақ мұнай компаниялары (National, Shell, Texaco, ESSO) жатады. Каррефур коммунасының денсаулық сақтауын қамтамасыз ету үшін екі аурухана және көптеген жеке клиникалар бар: Дикуини адвентистік ауруханасы және Каррефур аналық ауруханасы. Бұл ауруханалардың бар болғанына қарамастан, көптеген Каррефур тұрғындары Порт-о-Пренс қаласындағы ауруханалар мен клиникаларға ем алуға барады.

Туризм

1970 жылдары және 1980 жылдардың екінші жартысында Каррефур Гаитидегі туризмде маңызды орын атқарды. Ол гаитилік және шетелдік туристер үшін сүйікті мақсат болды. Алайда, Дювалье режимінің құлауынан және одан кейінгі тұрақсыздықтан кейін туристік индустрия толығымен құлдырап кетті. Аймақтағы басқа да танымал орындарға Méridien Club, Paradis des Amis мейрамханасы, Paladium түнгі клубы, Downtown Disco клубы, Mermaid Beach қонақ үйі, Etoile de David Bar мейрамханасы, Auberge du Québec, Chez Nounoune, Bamboulinos қонақ үйі кіреді. Бірақ осы орындардың ең танымалдары – ұсынатын жайлылығы немесе оларды көтеріңкі көңіл-күймен ұстаған музыкалық топтардың арқасында Ламби түнгі клубы, Домен Идеал (негізінен шетелдіктерге арналған), Тибукан мейрамханасы, Үш балық және "pwason gwo sèl" тағамымен әйгілі Chez Cator болды. Бұл мекемелердің көпшілігі теңіз жағасында орналасқандықтан, жылдың кез келген мезгілінде құнарлы және жеңіл желдің ыңғайын сезінетін. Сонымен қатар, ойын-сауық әр түрлі кинотеатрлардың арқасында молайды: Колизей, Cric Crac Cine, Crystal Cine. Әтеш-ақтар күресі де болды, әсіресе "Амикаль Гагуэр де Марианиде". Ал қоғамдық кеңістіктерде гаргулдар ең бағалы орынды иеленді.

2010 жылғы жер сілкінісі

2010 жылдың 12 қаңтарында Гаитиде болған 7,0 балдық жер сілкінісі Каррефурдағы тұрғын үйлерге ауыр зақым келтірді, қаланың ең зардап шеккен аймақтарында ғимараттардың 40-50 пайызы қирады. Зақымдалған нысандардың бірі қалалық аурухана болды. Жер сілкінісінен кейін Куба әскері аймақта далалық аурухана ұйымдастырды. Ақпан айының басында кейбір аймақтарда электр қуаты қайта жанданды. 2010 жылдың 9 ақпанына қарай, АҚШ-тың 24-ші теңіз экспедициялық бөлімшесі Гаитиден кетуде, олардың орнына Батан, Каррефур, Леогань, Гранд Гоав және Петит Гоавтағы позицияларында АҚШ-тың 22-ші теңіз экспедициялық бөлімшесі келді. 2010 жылдың 7 наурызына қарай, Адвентистер медициналық орталығына сыйға берілген Fujifilm рентген аппараты жеткізілді.