Кіріспе

Гуджарат штатындағы қала, Үндістан. Камбат (/k//ɑː//m/'/b//ɑː//t/), сондай-ақ Камбай деп те аталады, бұл қала және Гуджарат штатының Ананд ауданындағы айналасындағы қалалық агломерация. Бұл қала бір кезде маңызды сауда орталығы болған, бірақ оның порты біртіндеп толып, теңіз саудасы Суратқа көшті. Камбат Хамбат шығанағының солтүстік жағындағы аллювиалды жазықта орналасқан, ол өте жоғары толқындармен және қайтар сулармен танымал, Камбат маңындағы толқындардың биіктігі отыз футқа дейін жетеді. Камбат халвасан тәттісімен, сутарфенимен, ақиқ тасымен және желкендермен (патанг) және мұнай мен газ көздерімен әйгілі. Камбат – Үндістанда агат моншақтарын жасаудың Хараппа қолөнері әлі де сақталған жалғыз орын. Камбаттың тас қоры жоқ екені таң қалдырады, аталған қолөнер қаладан шамамен 200 км қашықтықтағы Раджпипла төбелерінен тастар алып келу арқасында сақталған. Камбат халық аңыздарында қолөнердің бастауы 1500 жылға, Эфиопиядан (Хабаш) келген қасиетті Баба Горға байланысты делінеді, ол мұсылмандардың (Сидди) үлкен тобын қалаға қоныстандырған. Дегенмен, археологиялық зерттеулерде қолөнердің пайда болуы шамамен 4000 жыл бұрын гүлденген Хараппа бекінісіне жақын Лоталға дейін жетеді.

Атаудың шығу тегі

Кейбір адамдар Хамбат қаласы Птолемейдің Каманесі болуы мүмкін деп санайды. Джеймс Тод бұл атауның санскрит тіліндегі «Қабават» немесе «Құбылыстың қаласы» деген сөзден шыққандығына сенген.

Тарих

Камбай бұрын гүлденген қала, кең ауқымды сауда орталығы болды және жібек, шаңкестік және алтын бұйымдарын жасауымен танымал еді. Араб саяхатшысы әл-Масуди 915 жылы қалаға келіп, оны өте табысты порт ретінде сипаттады; 1293 жылы Марко Поло оны Камбает деп атап, оны қарбалас порт ретінде көрсетті. Ол қаланың өз патшасы болғанын айтады. Индиго және сапалы букрам аймақтың ерекше өнімдері болды, бірақ көп мөлшерде мақта мен былғары Камбай арқылы экспортталды. 1340-жылдардың басында марокколық саяхатшы Ибн Батута оның әсерлі сәулеті мен көпұлтты халқына назар аударды. "Камбай үйлерінің көркемдігі және мешіттерінің құрылысы тұрғысынан ең әдемі қалалардың бірі. Себебі, оның тұрғындарының көп бөлігі шетелдік саудагерлер, олар үнемі әдемі үйлер мен ғажайып мешіттер салып, бір-бірінен басып өтуге тырысады." Италиялық саяхатшы Марино Санудо Камбеттің Үндістанның екі маңызды теңіз портының бірі екенін айтты. 1440 жыл шамасында келген тағы бір итальяндық, Николо де Конти, қала қабырғасының шеңбері он екі шақырымдай екенін еске салады. Көші қақпасы ағылшын фабрикасы салған деп есептелгенімен, шындығында ол 14 ғасырға жататын қақпа, шамамен 1330 жылдарда Тұғлақ дәуірінде салынған. Португалиялық саяхатшы Дуарте Барбоза 16 ғасырдың басында Камбайя деп атаған қалаға сапар шекті. Оның қала туралы сипаттамасы өте толық. Ол былай деді: "Гиндарим [Гандар порты, Барух] арқылы, өзен бойында орналасқан, Камбайя деп аталатын үлкен және әдемі қала бар, онда мұсылмандар мен индуистер тұрады. Онда біздің үлгіміздегі терезелері мен шатырлары бар, биік және әдемі үйлер көп, көшелер мен кең алаңдар, тас және саздан салынған үлкен ғимараттар бар." (Аударма негізінен шығанақтың лайлануынан су жолымен кірудің қиындығының артуына байланысты, саудасы ұзақ уақыттан бері төмендеп, қала кедейленіп, қирап қалды. Көктемгі толқындар 30 футтан (10 метрден) асып кетеді және әдетте кеме жүру үшін тым терең емес арнада, бұл кеме қатынасына қауіпті. 1900 жылға қарай сауда көбінесе мақта экспортына шектелді. Қала агат және карнелиан әшекейлерін жасауымен танымал болды, олар әсіресе Қытайда жоғары бағаланды.)

Камбай матасы

Камбай мата өндіру және саудасымен әйгілі болған. Белгілі бір қалың мақта маталар Камбай матасы деп аталды. Мысалы, клеткалы маталар. Гуджарат Камбай матасының кең ауқымды саудасы туралы жазбалар сақталған.

Камбай князьдік мемлекеті

Хамбат – Британдық Үндістанның Камбай княждығының астанасы болды. Бұл Бомбей президенттігінің Гуджарат бөлімінің Кайра агенттігіндегі жалғыз княждық болды. Ол 1730 жылы Моғол империясы ыдыраған кезде құрылды. Камбай науабы Гужараттың соңғы моғол губернаторы Мумин Ханның ұрпағы еді. Ол 1742 жылы Камбат губернаторы Низам Ханды жеңді. 1721 жылы Камбай княждығында алғаш рет крикет ойыны ойналды. 1780 жылы Камбай генерал Годдард Ричардстың әскерімен басып алынды, бірақ 1783 жылы Маратхаларға қайтарылды. Соңында 1803 жылғы шарт бойынша Пешвалар оны британдықтарға өткізді. 1901 жылы княждыққа теміржол салынды. Орташа биіктігі – … Хамбаттың климаты жылы және ылғалды. Ол жазық далада орналасқан. Хамбат тұрған жер – Махи өзені әкелген аллювийлік шөкейтер, сондықтан Хамбат өте құнарлы, ылғалды жағажай аллювийлік топыраққа ие. Хамбаттың оңтүстігінде батпақты жерлер, содан кейін жағалау сызығы орналасқан. Әдетте, сәуірден маусымға дейін жаз мезгілі болады. Шілдеден қыркүйекке дейін жаңбыр жауады. Қыс мезгілінен басқа жылдың көп бөлігінде ауа райы ылғалды болады. Кейде Хамбатқа күшті жаңбыр жауады, және Махи өзенінің тасқынынан айналасындағы аймақтар зардап шегеді. Қарашаның ортасынан қаңтарға дейін қыс мезгілі болады, ол түндер мен таңертеңдерде жұмсақ суыққа, ал күндіз жылы температураға әкеледі. Орташа максималды температура … және минималды температура … Жазғы орташа максималды температура 38 °C (100 °F) және минималды температура 22 °C (72 °F) шамасында. Жазда күшті желдер жиі соғады. Хамбат жағалауындағы су тасқыны әлемдегі ең жоғары деңгейлердің біріне жетеді – … дейін.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша, Хамбаттың халқы 201 964 адамды құрады. Халықтың 52% еркектерді, ал 48% әйелдерді құрайды. Хамбаттың орташа сауаттылық деңгейі 73%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары: еркектердің сауаттылығы 78%, әйелдердің сауаттылығы 67%. Хамбатта халықтың 10% 6 жасқа дейінгі балалар болып табылады.

Экономика

14-шы және 15-шы ғасырларда Хамбат мәрмәрден ойылған мұсылман қабір тастарымен әйгілі болды, олар Үнді мұхитының жағалауындағы түрлі аймақтарға, соның ішінде Оңтүстік-Шығыс Азияға экспортталды. Көптеген адамдар осында ағатымен, алмазды кесу және жылтырату, сондай-ақ түсті тастармен (көбінесе рубинмен) айналысады, және тағам мен тұрмыстық заттар сататын дүкендері бар. Қаланың тағы бір маңызды кәсібі – қағаз үйірмелерінің арасындағы қағаз шашу. Балық аулау және тұз өндіру – кейбір қауымдардың тағы бір шаруашылықтары.

Теміржол

Хамбат Анандпен темір жол арқылы байланысқан. Күніне Анандқа 8 пойыз кетеді.

Жол

Хамбат Тарапур, Дхармайж, Ватаман, Петлад, Надиад, Ананд, Ундель және Далимен аймақтық жолдар арқылы байланысты.

Теңіз археологиясы

2001 жылдың мамыр айында Үндістанның Адам ресурстарын дамыту, ғылым және технология министрі Мурли Манохар Джоши Гуджарат жағалауында, Хамбат шығанағында ежелгі өркениеттің қираған қалдықтары табылғанын хабарлады. Бұл орын NIOT ұйымы SONAR технологиясын қолданып, жүйелі ластану зерттеулері жүргізіп жатқанда анықталды және реттелген геометриялық құрылымдар бар аймақ ретінде сипатталды. Ол Гуджарат жағалауынан 20 шақырым қашықтықта орналасқан, 9 шақырымға созылып, 30-40 метр тереңдікте жатыр. Джоши бұл орынды ежелгі қалалық елді мекен ретінде, Инд өркениетінен бұрын пайда болған деп мәлімдеді. Дегенмен, бұл мәлімдемелер ешқандай сарапшының қолдауына ие болған жоқ және кейіннен көрнекті археологтар тарапынан жолдан танылды.