Кіріспе

Жаңа дағдыларды немесе кәсіптік біліктілікті үйрену немесе ескі дағдыларды жаңарту процесі.

Қайта оқыту немесе біліктілікті жаңарту – бұл бір топ қызметкерлерге жаңа немесе бұрынғы дағдыларды немесе кәсіптік біліктілікті үйрету процесі. Технологиялық өзгерістер мен адамдардың есте сақтау қабілетінің шектеулеріне байланысты персоналдың ескірмеуін қамтамасыз ету үшін қайта оқытуды жүйелі түрде жүргізу қажет. Бұл қысқа мерзімді оқу курсы қызметкерлердің бұрынғы білімдерін еске түсіруге (білімді сақтау үшін) немесе олардың білімдерін мен дағдыларын соңғы жаңалықтарға сәйкес жаңартуға (жаңғыртуға) арналған, осылайша дағдылардың сақталуын қамтамасыз етеді. Мұндай оқытуды жыл сайын немесе тапсырманың маңыздылығына және дағдының қажеттілігіне қарай жиірек жүргізуге болады. Жаңарту курстарының мысалдары – cGMP, GDP, HSE оқулары. Егер қызметкердің білімі немесе дағдысы бағалау нәтижесінде "білікті емес" деп табылса, оның оқу сауалнамасына берген жауаптарын бағалау негізінде қайта оқыту (бұрын өткізілген оқуды қайталау) жүргізіледі.

Зардап шеккендер

Жұмысшыларды қайта оқыту қажеттілігі көбінесе еңбек күшінің егде жастағы мүшелеріне қатысты деп есептеледі, олардың көпшілігі өздерінің мамандықтарының жоғалып кеткенін көрді және технологияның, аутсорсингтің және нашар экономиканың бірлесіп олардың табыс табу мүмкіндігін төмендетуімен байланысты олардың біліктіліктері құндылығын жоғалтты. АҚШ-тың егде жастағы азаматтарының жұмыссыздық деңгейі ересек жасөспірімдер мен жастарға қарағанда төмен болғанымен, егер олар жұмыссыз қалса, жасөспірімдерге қарағанда екі еседен астам уақыт жұмыссыз болып қалады. Қайта оқытуға қатыстығы бойынша қалыпты көзқарас – егде жастағы жұмысшы, бірақ АҚШ, Еуропалық қауымдастық (ЕҚДҰ) және Африкадағы жастар да соған ұқсас мәселеге тап болады. Олардың иеленген білімі мен жұмыс берушілер іздеген біліктілік арасындағы айырмашылық айтарлықтай және олардың жұмысқа орналасу перспективаларын тежеп тұр. Қазіргі уақытта АҚШ-та психология, тарих және өнер дипломдарының үлесі колледждердегі дипломдардың 22% құрайды. Дегенмен, білікті қызметкерлерге деген сұраныс технология және инженерия салаларында, қазіргі уақытта берілген дипломдардың 5% құрайды. 2013 жылдың 27 сәуірінде жарық көрген «Экономист» журналы «Ұлыбритания мен АҚШ-та қымбат гуманитарлық білімі бар көптеген адамдар лайықты жұмыс таба алмай отыр» деп хабарлады, сондай-ақ Солтүңгі Африкада диплом алған жұмыс іздеушілердің жұмыссыздық деңгейі дипломсыз кандидаттарға қарағанда екі есе жоғары екенін қосты. Технологиялық алаңдаушылық пен жаңа процестерді үйрену және жаңа біліктіліктерді игеру туралы уайым егде жастағы жұмысшыларға әсер еткенімен, жас жұмыс іздеушілер де «қолданбалы жұмсақ дағдылардың» жетіспеушілігіне тап болады, мысалы, еңбек этикасы, әлеуметтік дағдылар, коммуникация және көшбасшылық қабілеттері.

Саясат мәселелері

Жоғары білім беру мекемелері арасындағы серіктестік пен ақпарат алмасуды күшейту – жас және ересектердің біліктіліктеріндегі айырмашылықты азайту үшін маңызды. Жұмыс берушілердің тұрғысынан, жұмысқа орналасқаннан кейінгі оқыту да көмектесе алады. Университеттердегі икемді оқу мүмкіндіктері мен ересектерге арналған оқу бағдарламалары жұмысшыларға біліктілігін жаңаруға және қайта даярлауға мүмкіндік береді, бұл еңбек нарығының болашаққа бейімделуі үшін өте қажет. Еріксіз сауда мен автоматтандыру салдарынан туындаған экономикалық өзгерістерді толықтыру үшін қайта даярлауды қолдану мәселесіне қатысты пікір қақтығыстары бар. Мысалы, көптеген зерттеулер көрсеткендей, АҚШ-та зауыттары офшорингке байланысты жабылған жұмысшылардың көпшілігі басқа лауазымдарға қайта даярланғаннан кейін орташа жалақысы төмендеген. Осыған ұқсас мәселе оффшорлық аутсорсингке байланысты техникалық жұмыстан байланыс жұмысына өтуде де кездеседі. Мұндай өзгерістер, қажетті міндеттер мен дағдылардың өзгеруіне байланысты, кейбір мінез типтерін еңбекке жарамдырақ етуі мүмкін. Басқа зерттеулер көрсетсе, мұндай қайта даярлауға жұмсалған бір оқу жылы ересек еркектердің табысын шамамен 8 пайызға, ал ересек әйелдердің табысын шамамен 10 пайызға арттыруы мүмкін. Үкіметтік саясат ересек жұмысшылардың жұмысқа орналасуына, қайта даярлауға және еңбек нарығына қайта оралуына ықпал етуі мүмкін. Жұмыспен қамту, жұмыстан босату және жалақыны реттеу саласындағы қатаң ережелері бар экономикаларда жұмыссыздықты азайту қиынға соқты. Осы ережелерді қорғауға тырысқан топтардың өзі ұзақ мерзімді жұмыссыздықтан зардап шекті. Қайта даярлау кейде жұмыспен қамту бағдарламасының бір бөлігі ретінде ұсынылады, ол көлік, бала күтімі немесе тәжірибелік жұмыс сияқты қолдауды қамтиды.

Жұмыссыздықтың денсаулыққа әсері

Қаншалықты қиын және даулы болса да, еңбек күшінің өзгеруіне дайындық мақсатында ересек және жас жұмысшыларды қайта оқыту бүкіл әлемдегі жұмысшыларға ұзақ мерзімді әсер етеді. Жұмыссыз қалған адамдар денсаулығының нашарлауы, үлкен стресс, алкоголизм, отбасылық дау-дамай және тіпті өмірге қол жұмсау қаупіне ұшырайды. Ал жас мамандар үшін, мансапты ұзақ уақыт жұмыссыздықпен бастау олардың өмір бойындағы табысын азайтады және жұмыссыздық деңгейін арттырады.