Кіріспе

Друз биі, саясаткер, жазушы және тарихшы (1869–1946)

Шәкіб Арслан (شَكيب أَرْسَلان; 25 желтоқсан 1869 – 9 желтоқсан 1946) – араб жазушысы, ақыны, тарихшысы, саясаткер және Ливан әмірі. Көлемді жазушы, ол 20 кітап пен 2000 мақала, сондай-ақ екі поэзия жинағы және "мол хат алмасу" жазған. Ол ықпалды жазбалары үшін Әмір әл-Баян (أَميرُ البَيان) атанды.

Өмірбаян

Жамал әл-Дин әл-Афғани мен Мұхаммед Абдухтың идеяларының ықпалымен Арслан Абдул Хамид II-нің пан-ислам саясатын қатты қолдады. Араб ұлтшылы ретінде Арслан панмагрибшілдік (Алжир, Тунис және Марокконың бірігуі) идеясын жақтады. Ол сондай-ақ Осман империясының сақталуы – үмметтің бөлінуіне және еуропалық империялық державалардың оны жаулап алуына қарсы жалғыз кепілдік екенін айтты. Арслан үшін Османдық идеясы мен Ислам ажырамас, ал Исламды реформалау Осман империясының қайта жаңғыруына әкеледі деп есептеді. Француз мандаты билігінен өз отанынан қуылған Арслан соғыстар аралық жылдардың көп бөлігін Женевада өткізді, онда ол Сирия мен Палестинаның Ұлттар Лигасындағы бейресми өкілі болып қызмет етті және араб елдерінің мерзімді баспасөзіне үздіксіз мақалалар жазды. Ол сол жерде "Араб ұлты" атты газеттің құрылуына қатысып, оны басқарды. Арслан сондай-ақ нацистік Германияның Берлин қаласында шығарылған "Барид Аль Шарқ" үгіт газетіне материалдар жазды.

Қолдау

Әмір Шақиб исламды саяси билік пен моральдық батылдық сезімімен сіңген түсіндіруді ұсынды. Ол ислам бірлігін қайта құруға тырысты, Мароккодан Иракқа дейінгі мұсылмандарды жеке айырмашылықтарына қарамастан, исламға деген ортақ міндеттемелерін еске түсіруге шақырды. Шәкіп осы ортақ байланысты тану және оған сәйкес әрекет ету оларды қазіргі бағындырудан құтқаруға мүмкіндік береді деп сенді. Сонымен қатар, ол бұл бірлікті олардың жарқын тарихын қайта жаңғыртудың жолы деп қарастырды. Арсланның еңбегі араб әлеміндегі британ және француз билігінің наразылығын тудырған антиимпериалистік үгіт-насихат кампанияларын шабыттандырды. Осы кезеңде ол өзінің ең танымал еңбегі – "Неге мұсылмандар қалып қойды?" (кітап) атты туындысын жазды, онда Арслан қазіргі мұсылман үкіметтерінің әлсіздігіне себептерді түсіндірді. Ол Мухиб әл-Дин әл-Хатибтің Қайырдағы "Аль-Фатх" журналына, модернистік салафи басылымына материалдар жариялады.

Жеке өмір

Друз отбасында туған ол әрқашан өзінің дінін бағыттық Исламмен үйлестіруге тырысты, бірақ кейіннен сүнни Исламына ауысты, "сүнни Исламының мүдделерін қорғайтын, дәстүрлі мұсылман ретінде бекінді". Арслан Ливанға оралғаннан кейін үш ай өткен соң, 1946 жылдың 9 желтоқсанында дүниеден өтті.