Кіріспе

1662 жылғы Мольердің театрлық комедиясы, 1925 жылғы фильм.

"Әйелдер мектебі" (; lekɔl de fam) – XVII ғасырдағы француз драматургі Мольердің жазған театрлық комедиясы. Кейбір сыншылар оны оның ең көрнекті туындыларының бірі деп санайды. Алғаш рет 1662 жылдың 26 желтоқсанында Корольдік сарай театрында корольдің інісі үшін қойылды. Пьесада әйелдерге қатты қорқып, өзінің жас және тәжірибесіз қызметшісіне үйленуді көздеген кейіпкер бейнеленеді, осы мақсатта ол ұятсыз әрекеттерге барады. Бұл қойылым көпшіліктің наразылығын туғызды және Мольерді даулы мәселелерді қорқақсыз жазатын батыл драматург ретінде таныстырды. 1663 жылдың маусым айында драматург оның ерекше комедиялық стилін түсіндіретін "Әйелдер мектебіне сын" атты туындысымен бұл шуға шеберлікпен жауап берді.

Сюжет

Арнольф, басты кейіпкер, 4 жасынан бастап жас Аньесті тәрбиелеген ересек адам. Арнольф Аньесті 17 жасқа дейін монастырда ұстайды, содан кейін оны өзінің бір үйіне көшіреді, оны Мсье де ла Соуш деген атпен ұстайды. Арнольф Аньесті өзіне адалдық сақтамай, тым білімсіз болып өсіруді мақсат етеді. Арнольф осы тағдырдан құтылуды армандайды. Осы мақсатта ол оған тәлім беретін монахтарға оны адастыратын кез келген нәрсені үйретуден тыйым салады. Алғашқы көріністен бастап, оның досы Хризальде Арнольфке мұндай жоспардың сәтсіз аяқталатынын ескертеді, бірақ Арнольф бұған көңіл бөлмейді. Аньес Арнольфтың үйіне көшіп келгеннен кейін, Арнольф бірнеше жылдан бері көрмеген досы Оронтенің жас ұлы Хораспен кездейсоқ кездеседі. Арнольф пен месье де ла Соуш бір адам екенін түсінбейтін Хорас Арнольфқа үй иесі месье де ла Соуш болмаған кезде өткен аптада Агнеске келіп жатқанын айтады. Арнольф Хорацийді алдап, Аньеске үйленуді уәде етеді. Арнольф ойынның жалғасуына қарай көңілі түсіп кетеді. Аньес Арнольфтің наразылығына қарамастан Хорациймен кездесуді жалғастырады, ақыр соңында түсініспеушілік Арнольфты Аньес оған үйленуге келіскеніне және Аньес Арнольф оған Хорацийге үйленуге рұқсат бергеніне сенуге итермелейді. Олар нақты жағдайды түсінгенде, Арнольф Аньеске Хорациймен кездесуге тыйым салады. Хорас, қиындыққа ұшыраған кезде, Арнольфқа келіп, Аньесті "Мсье де ла Соуш" қолынан құтқару үшін көмек сұрайды. Соңғы актінде Оронте мен Энрике келіп, Хорастың Энрике қызымен үйленетінін хабарлайды. Қыздың Аньес екені анықталады, бұл Арнольфтың барлық айла-шарғысын пайдасыз етеді.

Қабылдау және маңыздылығы

Париж театрының шағын, бірақ мәдени тұрғыдан маңызды әлемінде бұл пьеса сенсация тудырды. Интеллектуалдық элита комедияны қадір-қасиеті мен салмағы жоқ екінші дәрежелі жанр деп есептеген, Мольер оның қиял-ғажайып кейіпкерлері мен оқиғаларын шын өмірге жақын тұлғалар мен жағдайлармен алмастырғанға дейін. Сахна туралы айтқанда ол: "Егер сіз бүгінгі адамдарды өздерін тануға мәжбүр етпесеңіз, сіз ештеңеге жете алмайсыз". Оның кейіпкерлерінің біріне басым қасиет тән болғанымен, маңыздырақ кейіпкерлерде күрделілік және тіпті беймаздық бар. Әлдеқанда бағалысы – Аньестің жұмбақты сыры, ол пьесада өте аз сөйлейді, бірақ оқырмандар мен көрермендерді оның негізгі тазалығына байланысты қызықтырып келеді.

Аудио жазбалар

Пьеса 1965 жылы Дэниел Берне жағынан аудио форматқа бейімделді, Бертран Жером режиссерлік еткен, Мишель Пуиг музыка салған, Франсуа Периер Арнольф рөлінде ойнаған, және Sonores Bordas лейблінде жарық көрді. 1971 жылы Caedmon Records Ричард Уилбурдың аудармасын пайдаланып, Стивен Портер режиссерлік еткен, Нью-Йорктегі Лицей театрында қойылған спектакльді LP (TRS 344) форматында жазды. Орындаушылар құрамында Арнольф рөлінде Брайан Бедфорд, Агнес рөлінде Джоан Ван Арк және Хорас рөлінде Дэвид Дьюкс болды. Бұл жазба әзірге CD форматында қайта шығарылмаған. 2009 жылы L.A. Theatre Works Ричард Уилбур аудармасын қолданып, Уильям Браунды Арнольф, ал Джуди Грирді Агнес рөлінде сомдаған қойылымды жазды.