Кіріспе

Американдық кәсіпкер (1941–2023)

Сэмюэл Зелл (туған Шмуэль Зеленка; 28 қыркүйек 1941 – 18 мамыр 2023) – негізгі қызметі жылжымайтын мүлік саласына инвестиция жасау болған американдық миллиардер және қайырымдылық шараларын қолдаушы. Зелл құрған немесе басқаратын компаниялар: Equity Residential, Equity International, EQ Office, Covanta, Tribune Media және Anixter.

Ерте өмір және білім

Зелл 1941 жылғы 28 қыркүйекте Чикаго қаласында дүниеге келген. Польшада оның әкесі астық саудагері болған. Олар жас қызы Лиямен бірге Ресей және Токио арқылы АҚШ-қа көшіп келді, Большой балетінде турист болып көріне отырып, көзге түспеуге тырысты. Содан кейін олар Сиэтлден Чикагодағы Олбэни Паркке көшіп барды, онда оның әкесі көтерме сауда зергері болды және жылжымайтын мүлік пен қор нарығына сәтті инвестициялар жасады. Ол кезде ол Лурьемен бірге 4000-нан астам пәтерді басқарды және 100-200 пәтерді толығымен иеленді. Оқуын бітірген соң, ол басқару компаниясындағы үлесін Луриге сатып, Чикагоға көшіп барды. Ол сол кездегі Рино қаласындағы ең биік ғимарат – Арлингтон Тауэрсті 9 миллион долларға сатып алды. Иелерін сатуға көндіру үшін Зеллдің жекжаттысы теңіз арқылы транзакциялар жасады, оның заңдылығы «тұманды» деп сипатталды, бұл сатушыларды салықтан қорғау үшін жасалды. Зелл Ішкі кірістер қызметімен (IRS) сотқа тартылмау үшін куәлік беру шартына келісті, ал оның жекжаттысы 2 жыл түрмеге отырды. 1973-1975 жылдардағы экономикалық төмендеу кезінде Зелл көптеген банкрот болған мүлікті дерлік тегін сатып ала алды, себебі кредиторлар кепілге алуды қаламады және Зелл кредиторларға қарызын қайтаруға мүмкіндік беретін қаржылық жоспарларды ұсынды. Ол кезде компанияның 22 000 пәтері болды. 1976 жылы Зелл кеңсе ғимараттарына инвестиция жасау үшін EQ Office компаниясының негізін қалады. 1988 жылы ол Zell/Merrill Lynch Real Estate Opportunity Partners қорының алғашқы төрт қорының бірін құрды; олар 1997 жылы EQ Office компаниясына біріктірілді. 2006 жылы The Blackstone Group компанияны 36 миллиард долларға сатып алды, ол сол кездегі тарихтағы ең ірі қаржылық сатып алу болды, содан кейін портфельді бөлік-бөлікпен сатты. Зелл де, Blackstone да 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысынан бұрын тамаша уақытта сауда жасады. 1984 жылы Зелл Equity Lifestyle Properties компаниясын құрды. Оның 400-ден астам трейлерлік тұрақтары немесе жылжымалы үйлер парктері бар.

Қиын жағдайда тұрған инвестициялар

1985 жылы Зелл банкроттықтан шыққаннан кейін көп ұзамай, диверсификацияланған көлік және логистика компаниясы – Itel Corporation-ды сатып алды. 1986 жылы ол Anixter компаниясын сатып алып, 2020 жылы сатылғанға дейін басқаруын жалғастырды. 2004 жылы ол 363-ші тамыздық сату рәсімі арқылы Covanta компаниясын сатып алды.

Зель/Чилмарк

1991 жылы Chilmark Partners серіктестігімен бірлесіп, Zell компаниясы 1 миллиард долларлық Zell/Chilmark инвестициялық қорын құрды, ол қиын жағдайдағы бағалы қағаздарға инвестиция салу үшін арналған еді. Сол жылы ол Бродвей дүкендерінің бас компаниясы – Картер Хоули дүкендеріне қатысты 550 миллион долларлық «жәнді облигациялар» мен сатушылардың талаптарын сатып алды, соңында бақылауға ие болды; 1995 жылы ол Federated Stores (қазіргі Macy's, Inc.) компаниясына сатылды. 1992 жылы ол Jacor компаниясының үлесін сатып алды, бұл радио хабар тарату тобының құрамында телеарна да болды, ол 1999 жылы Clear Channel Communications компаниясына сатылды. 1993 жылы ол банкроттықтан Schwinn Bicycle Company компаниясын 60 миллион долларға сатып алды; ол 1997 жылы 86 миллион долларға сатылды. 1993 жылы Santa Fe Energy Resources энергетикалық компаниясын сатып алды. Сонымен қатар, Sealy Corporation матрац компаниясын да сатып алды. 1994 жылы ол Midway Airlines компаниясына 90% үлесі үшін 25 миллион доллар инвестициялады.

Трибуна

2007 жылдың желтоқсанында, қарыздық сатып алу кезінде Зелл Chicago Tribune, The Baltimore Sun, Newsday, The Hartford Courant және басқа газеттердің, сондай-ақ Chicago Cubs және Wrigley Field иегері Tribune Media компаниясын бақылауға алды. 8,2 миллиард долларлық сатып алу үшін Зелл өз қаражатынан барлығы 315 миллион долларды, қарыз түрінде инвестициялады. Қызметкерлердің күрт сынға алған шешімімен Зелл бірден газет саласында тәжірибесі жоқ бұрынғы радио жетекшісі және диджей Рэнди Майклсты басқаруға тағайындады. Майклс жұмыс орнында жауыздық пен сексуалдық қанаушылықты және кемсітуді қолдайтын орта құрған деген күдік туды, басшылар кеңседе қызметкерлердің "сексуалдық сәйкестігі" туралы ашық пікірталас жүргізді. Ол сондай-ақ 4200 адамды жұмыстан босатып, басшыларға ірі бонус төледі және бұрынғы баспагер Роберт Р. МакКормиктің кеңсесінде, ұзақ жылдар бойы қасиетті саналған, жомарт пиво және покер кештерін өткізді. Майклс 2010 жылдың қазан айында лауазымынан кетті. 2008 жылдың желтоқсанында, Зелл компанияны сатып алғанынан кейін бір жыл өтпей, артқан қарыз бен Ұлы дағдарыстың салдарынан компания американдық медиа индустриясы тарихындағы ең ірі банкроттыққа өтініш берді, 13 миллиард доллар қарызға қарсы 7,6 миллиард доллар активті тізімге енгізді. 2009 жылдың қаңтар айында банкроттықтан қайта құру аясында Зелл Chicago Cubs, Wrigley Field және Comcast SportsNet Chicago-дағы 25% үлесін Джо Рикетс пен оның отбасына 900 миллион долларға сатты. Зелл 2012 жылдың желтоқсанында банкроттықтан шыққаннан кейін Tribune компаниясының бақылауын жоғалтты. 2019 жылы Зелл және басқа да бұрынғы Tribune басшылары "заңсыз" дивидендтер мен алаяқтық аударымдар бойынша айыптауларды реттеу үшін 200 миллион доллар төледі, бұл Tribune компаниясын сатып алудың бір бөлігі болды, нәтижесінде басшылар 107 миллион доллар пайда тапты. 1999 жылы Зелл Мичиган университетінде Зелл Лурри кәсіпкерлік зерттеулері институтын құрды. Ол сондай-ақ Мичиган университетіндегі Хелен Зелл жазушылар бағдарламасына және көркем әдебиет бойынша магистрлік бағдарламасына қаржы бөлді. Ол Солтүстік-Батыс университетінің Келлог менеджмент мектебінде Зелл тәуекелдерді зерттеу орталығы мен Зелл стипендиялық бағдарламасын құруға қаржы жұмсады.

Өнер

2012 жылы Зелл Чикаго қаласындағы Заманауи өнер мұражайына 10 миллион доллар сыйлады. 2014 жылы ол Чикаго симфониялық оркестріне 17 миллион доллар сыйлады.

Кедейлік

2014 жылы Зелл 10 миллион доллар «Ерте бастау» (бұрынғы The Ounce of Prevention Fund) қорына сыйлық ретінде берді, ол Иллинойс штатының нашар қамтылған аймақтарындағы балалардың ерте жастағы дамуына көмектеседі.

Яһудилік себептері

Зелл Израильдегі Герцлия көпсалалы орталығына 3,1 миллион доллар сыйлады. 2015 жылы Зелл Чикаголенд еврей жоғары мектебіне 10 миллион доллардан астам қаржы бөлді, содан кейін мектеп Зеллдің анасының құрметіне Рошель Зелл атындағы еврей жоғары мектебі деп аталды.

Саяси қатысу

Зелл 100 000 долларды «Болашағымызды қалпына келтіру» ұйымына сыйлады, бұл Митт Ромнидің 2012 жылғы президенттік науқанына қолдау көрсеткен супер PAC. 2015 жылы ол Джон Болтонның супер PAC-іне 50 000 доллар берді. 2019 жылы ол және оның әйелі Чикаго мэрі Лори Лайтфуттың науқанына әрқайсысы 75 000 доллардан берді. Ол сондай-ақ Демократиялық партия мен Республикалық партияның мүшелеріне шағын көмектер көрсеткен.

Жәндікті қорлау

Зелл жиі "тілді өткір", "әдепсіздікке толы" және қарапайым тіл қолданды.