Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық жылқы тұқымы.
American breed of horse
Испан мустангы – Американы алғашқы жаулау кезінде Испаниядан әкелінген жылқылардан тараған американдық жылқы тұқымы. Олар үлкенірек колониалды испан жылқылары тобына жатады, бұл түр қазір Испанияда сирек кездеседі. 20-шы ғасырдың басында испан жылқыларынан тараған мустангтардың көптеген кең үйірлері қатты азайды. Бұл жылқылардың жоғалу қаупі бар екенін сезінген бірқатар шабандоздар қалған "испан мустангтарын" іздеуге және сақтап қалуға кірісті, жабайы және үнді тайпаларының үйірлерінен, сондай-ақ шаруа қожалықтарынан жылқы алып, тұқымдық қорын жаңартты. Бұл тұқым испан фенотипіне жататын жылқыларды сақтауға бағытталған бірінші күш-жігердің бірі болды және 1957 жылы тұқымдық тізілім құрылды. Қазіргі күнгі үйретілген тұқым ретінде испан мустангы жабайы, еркін жүретін мустангтан ерекшеленеді. Соңғылары испан жылқыларынан және түрлі көздерден қашып кеткен немесе босатылған басқа үйретілген жылқылардан тараған; олардың көпшілігі қазір АҚШ-тың батыс бөлігіндегі Отарларды басқару аймақтарында (HMA) жабайы жүреді, оларды Жерді басқару бюросы (BLM) басқарады. Кейбір жабайы үйірлер Канадада да кездеседі. ДНК зерттеулері испан тұқымы мен типінің кейбір жабайы мустанг үйірлерінде сақталғанын көрсетеді, оның ішінде Сербат HMA (Кингман, Аризона қаласының жанында), Прайор Маунтин HMA (Монтана штаты), Сульфур HMA (Юта штаты) және Кигер HMA (Орегон штаты) бар.
The Spanish Mustang is an American horse breed descended from horses brought from Spain during the early conquest of the Americas. They are classified within the larger grouping of the Colonial Spanish horse, a type that today is rare in Spain. By the early 20th century, most of the once vast herds of mustangs that had descended from the Spanish horses had been greatly reduced in size. Seeing that these horses were on the brink of extinction, some horseman began making efforts to find and preserve the remaining "Spanish Mustangs" drawing stock from feral and Native American herds, as well as ranch stock. The breed was one of the first to be part of a concerted preservation effort for horses of Spanish phenotype, and a breed registry was founded in 1957. The Spanish Mustang as a modern domesticated breed differs from the feral free roaming mustang. The latter animals are descended from both Spanish horses and other domesticated horses escaped or released from various sources; many run wild in Herd Management Areas (HMAs) of the western United States, currently managed by the Bureau of Land Management (BLM). Some feral herds also exist in Canada. DNA studies indicate that Spanish breeding and type does still exist in some feral Mustang herds, including those on the Cerbat HMA (near Kingman, Arizona), Pryor Mountain HMA (Montana), Sulphur HMA (Utah), and Kiger HMA (Oregon).
Тарих
Колониалды испан жылқысы алғаш рет Иберия түбегінен Америкаға әкелінген жануарлардан пайда болды, бұл қазіргі Мексика аумағындағы Жаңа Испания колониясын жаулау және құру кезінде болған. 16 ғасырда Мексиканы жаулау барысында жылқылар солтүстікке қарай таралып, Рио-Гранде өзенін кесіп өтті. Келесі жүз жылдың ішінде Америкадағы жылқыларды апачилер, команчилер, кейіннен юта және шошон тайпалары Ұлы жазықтар мен Роки тауларындағы түрлі тайпаларға ұрлап сатты. Осы ғасырдың басында жойылу қаупі туған кезде, Гилберт Джонс пен Ило Белски оларды сақтап қалуға үлкен үлес қосты. Олар батыстың әртүрлі аймақтарынан жабайы мустангтар, жергілікті американдық жылқылар мен ранчо жылқыларын жинады, себебі олардың фенотипі испандық тегін көрсетеді. Бакшот және Юте есімді екі тоғай жылқысы – негізгі тұқымдық бұқалардың біріншілері болды, олар Монти есімді доңқыл жылқыдан және ана жағынан Юте резервациясының қанынан туған. Монти 1927 жылы Юта штатында ұсталған, бірақ 1944 жылы биелерін алып, жабайы табиғатқа қашып кетті. Оны қайта ұстау мүмкін болмады. 2006 жылғы зерттеуде испан мустангтары, сондай-ақ Күкірт көздері мен Кигер HMA жылқыларының ДНК гаплотиптері Иберия түбегінен шыққан жылқыларға тән екені анықталды.
The Colonial Spanish Horse developed from animals first brought from the Iberian peninsula to the Americas during the conquest and establishment of the Spanish colony of New Spain in what today is Mexico. As the conquest of Mexico progressed during the 16th century, horse herds spread north and crossed the Rio Grande. Over the next one hundred years, horses in the Americas were stolen and traded by the Apache, Comanche, and later the Utes and Shoshone to various tribes across the Great Plains and Rocky Mountains. On the brink of extinction in the early part of this century, Credit for the preservation effort also goes to Gilbert Jones and Ilo Belsky. They gathered horses from feral Mustang herds, Native American herds and ranch stock from throughout the west, chosen because they had a phenotype that indicates Spanish ancestry. Two full brothers, Buckshot and Ute, were among the first foundation stallions, sired by a buckskin stallion named Monty and out of Ute Reservation blood on the dam's side. Monty, captured in 1927 in Utah, escaped back to the wild in 1944, taking his mares with him. He was never recaptured. A 2006 study found that the Spanish Mustang, as well as horses from the Sulphur Springs and Kiger HMAs have DNA haplotypes that indicate origin from horses of the Iberian peninsula.
Сипаттамалары
Испан мустангының бойы 15 қолнан аспайтын биіктікте болады, одан биік аттар бағаланбайды. Олардың салмағы орташа, денесі жылтыр бұлшық еттермен жабдықталған, арқасы қысқа, жамбасы дөңгелек, құйрығы төмен орналасқан. Дене бітімі мықты, аттар тепе-теңдік сақтап, жақсы қалыптасқан, "көкке қарай" бағытталған дене құрылымымен болуы керек. Қайыры терең, иығы артқа қарай жақсы тартылған, тікенегі анық көрінеді. Бет пішіні түзу немесе ойыс, маңдайы кең. Түйірлер мен аталған аттардың мойны жақсы қалыңдаған, ал ерекектердің мойны өте қалың болады. Кеудесі орташа тар, бірақ жақсы анықталған. Қашағандары кішкентай немесе мүлдем жоқ, әсіресе артқы аяқтарында. Ерготтары кішкентай немесе жоқ. Аяқтары дөңгелек және қатты, артқы аяқтары сәл иілген болуы мүмкін. Қаңтары қысқа, сүйегі дөңгелек. Кейбір аттар әртүрлі қадамдармен жүреді, түрлі адымдар қабылданады. Егер бұл кедергі келтірмесе немесе аяқтың дұрыс болмауынан туындамаса, аяқтың сыртқа қарай бұрылуы немесе қанаттай жаюы кемшілік емес. Испан мустангтары түрлі түстерде кездеседі, себебі олардың испан текті ата-бабаларында түстердің кең ауқымы болған. Көбінесе құмыршақ, қара және сұр түсті болып табылады. Сирек кездесетін түстерге Appaloosa және бояу үлгілері, сондай-ақ grulla, buckskin, palomino, cremello, isabella, roan және perlino сияқты біртекті түстер жатады. Испан мустангы ағылшын және батыс стильдегі ат спортының түрлерінде де қолданылады.
Spanish Mustang stands from in height, with horses over 15 hands not favored. They weigh between They are smooth muscled with short backs, rounded rumps and low set tails. The coupling is strong and horses are to be well balanced and smoothly built with an "uphill" build. The girth is deep, with a well laid back shoulder and fairly pronounced withers. They possess a straight or concave facial profile and wide foreheads. Necks are fairly well crested in mares and geldings and heavily crested in mature stallions. Chests are moderately narrow but well defined. Chestnuts are small or missing altogether, particularly on the rear legs. Ergots are small or absent. Feet are round and hard and legs are to be of correct conformation, though hind legs may be set under a bit. Cannons are short and bone is rounded. Some individuals are gaited, with a range of different footfalls accepted. Paddling or winging out are not a fault unless there is interference or it is caused by a lack of straightness in the leg. Spanish Mustangs exist in many colors, due to the wide range of colors in their Spanish ancestors. They are commonly found in bay, chestnut, black and gray. Other colors seen less commonly include the Appaloosa and paint patterns and solid colors such as grulla, buckskin, palomino, cremello, isabella, roan and perlino. The Spanish Mustang is also used to compete in a variety of English and Western riding events.