Кіріспе

Левон Атовмянның Дмитрий Шостаковичтің музыкасына негізделген "Сюита для эстрадного оркестра № 1" (Сюита для эстрадного оркестра № 1) – Атовмян, Левон Тадевосович 1956 жылдан кейін Дмитрий Шостаковичтің музыкасына негізделген сегіз бөлімнен тұратын сюита. 1984 жылы "Музыка" баспасында жарық көрген Шостаковичтің жинақталған шығармаларының он томдығындағы редакциялық қателік нәтижесінде "Сюита для эстрадного оркестра № 1" қате түрде "Джаз оркестрі үшін сюита № 2" немесе "Джаз-сюита № 2" деп аталды. Партитура алғаш рет 2001 жылы дұрыс атаумен жарияланды. Сюитаны аранжировкалап, құрастырған Атовмян Шостаковичтің жақын досы болған және ол оның кино музыкасының концерттік сюиталарын аранжировкалаумен үнемі тапсырылған. Ол сонымен қатар көптеген транскрипциялар мен аранжировкалар жасады, көбінесе композитордың тікелей қатысуынсыз, тек оның келісімімен. "Эстрадалық оркестр үшін сюита" № 1 Шостаковичтің балет, театр және кино музыкасынан алынған үзінділердің аранжировкаларын қамтиды. Оның нақты жазылған мерзімі белгісіз, бірақ 1956 жылдан кейін жазылған деп саналады. Алғашқы ресми орындалуы 1988 жылдың 1 желтоқсанында Барбикан залында Мстислав Ростроповичтің жетекшілігімен Лондон симфониялық оркестрінде болды. 1991 жылы Риккардо Чайли жетекшілік еткен Корольдік Концертгебу оркестрі сюитаның сәтті жазбасын жасады. 1994 жылы Андре Риу сюитаның "Waltz II" әнін жариялады, ол Голландияның Mega Top 50 тізімінде топ-5-ке еніп, 50 000-нан астам дана сатылды. Кейіннен ол Стэнли Кубриктің "Eyes Wide Shut" фильмінің саундтрегіне қосылды.

Қате анықтауы

Әртүрлі оркестрге арналған сюита №1 көбінесе 1938 жылғы байланыссыз джаз оркестріне арналған сюита №2 деп жаңылысқан. Бұл 1984 жылы «Музыка» баспасынан шыққан Шостаковичтің жинақталған шығармаларының 10-томында жарияланған редакциялық түсіндірмедегі қатеден туындады, онда Әртүрлі оркестрге арналған сюита №1 «Джаз оркестріне арналған сюита №2» деп қате көрсетілген. Жинақталған шығармалар жинағының бас редакторы Константин Титаренко редакциялық құрамына хабарламай, осы түсіндірмені қосты. 10-томның сындық пікірлерінің редакторы Манашир Якубов оған қателігін хабарлап, түсіндіру талап еткенде, Титаренко телефонды түйіп қойды.

Өмірбаян

Шостаковичке жиі жатқызылатын және оның музыкасына негізделген №1 әртүрлі оркестрге арналған сюитаны Атовмян, Левон Тадевосович аранжировкалаған; ол Ресей Түркістанында туған композитор, аранжировщик және көркемдік басқарушы. Олар 1930-шы жылдардың басында Бүкілресейлік композиторлар мен драматургтар қоғамының отырысында кездесті. Атовмян кейіннен Шостаковичтің жақын достарының шеңберіне кірді; кейін ол оның кино музыкасының концерттік сюиталарын жиі ұйымдастыруға тартылды. Сонымен қатар, Атовмян Шостаковичтің басқа да музыкасын транскрипциялап, аранжировкалады. Негізгі музыкалық материалды, оның ішінде Атовмянның өзі жасаған бөлімдерді кеңінен өңдегенімен, мұндай өзгерістер көбінесе композитордың тікелей қатысуынсыз және оның жасырын келісімімен жасалған. №1 әртүрлі оркестрге арналған сюитаның Шостаковичтің қолымен жазылған қолжазбасы жоқ. Оның аспаптық құрамы, бөлімдерінің орналасуы және бөлімдердің жалпы атаулары Шостаковичтің стиліне сәйкес келмейді. Сюитаның нақты құрастырылған уақытын анықтау мүмкін емес, бірақ ол 1956 жылдан кейін, 1950-ші жылдардың соңында жазылған деп саналады. Үш скрипка бөлімі мен екі фортепианоны қамтитын ерекше аспаптық шешім, сюитаның нақты бір ансамбль үшін жиналған болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Музыка

"Әртүрлі оркестрге арналған сюита" №1 сегіз бөлімнен тұрады:

Сюитаның әрбір бөлімі Шостаковичтің балет, театр және киноға жазған ноталары негізінде құрастырылған. Бірінші және соңғы бөлімдер 1940 жылғы "Корзинкинаның оқиғалары" комедиялық фильмінен алынған "Маршқа" негізделген; "Вальс I" – фильмнен қиылып қалған музыкалық сәттен жасалған аранжировка. "Dance I" 1955 жылғы "Жаңбырлы күн" фильмінен алынған "Базар" музыкалық бөліміне негізделген, ол Атовмянның фильм музыкасының концерттік сюитасында "Халықтық мереке" деп те аталады. "Dance 2" – "Кристалды ағыс" фильмінен алынған "Кездесуге шақыру" номерінің аранжировкасы, бұл өз кезегінде "Болт" фильмінен алынған "Пантомима және ділмәрдың биі" номерінің аранжировкасы. "Кішкентай полька", "Лирикалық вальс" және "Вальс II" – "Бірінші эшелон" фильмінің саундтрегі үшін жазылған музыкалық бөлімдердің аранжировкалары; алғашқы екі бөлім фильмнің соңғы нұсқасынан алынып тасталған. "Әртүрлі оркестрге арналған сюита" №1 орындалуы шамамен 20 минутқа созылады.

Премьералар

Бірінші нұсқасы "Variety Orchestra No. 1" оркестрі үшін жазылған сюитаның алғашқы орындалуы 1988 жылдың 1 желтоқсанында болды. Ол "Jazz Suite No. 2" деп аталды және Мстислав Ростроповичтің жетекшілігімен Лондон симфониялық оркестрі Барбикан залында орындады. Бұл орындалу 4 желтоқсанда BBC арнасында көрсетілді. Алғашқы жазу 1991 жылы Риккардо Чайлидің жетекшілігімен Корольдік Концертгебоу оркестрі Decca үшін жасады. 2001 жылы партитура алғаш рет жарияланды.

Қабылдау

Николас Кенион "Свита для оркестра вариаций №1" атты шығармасының премьерасын қарастырған "The Observer" газетінде музыканы "Шостаковичтің ең еркін және көңілді күйінде" деп жазды:

"ЛСО төрт саксафон, аккордеон және гитарасы бар джаз оркестрі немесе би тобы үшін екінші сюитаны туғаннан бастап білгендей орындады. Музыка – әлдебір арсыздық, тіпті жақсы жоспарланған арсыздық емес – үш вальс қатарынан! Бірақ Ростропович оны осылай шайқап жіберді, соның арқасында ол жұмыс істеді. Оның "Вальц II" жазбасы Стэнли Кубриктің "Eyes Wide Shut" фильмінің саундтрегіне енді. Роджер Ковелл "Sydney Morning Herald" газетінде Чайлидің "тамаша орындалған" жазбасын мақтады және Шостаковичтің музыкасын Уильям Уолтонның "Фасад" шығармасымен салыстырды. 1994 жылы Philips Андре Риу мен оның оркестрі орындаған сюитадан "Вальц II" синглын шығарды. Ол Голландияның Mega Top 50 тізімінде 5-орынға жетіп, 50 000-нан астам дана сатылды. Бұл жазба 1996 жылы "From Holland With Love" альбомына енгізілді.