«Маскот» операсының тарихы және «маскот» сөзінің шығу тегі
La mascotte
«La Mascotte» операсы – Э.Одранның музыкасы, А.Дюру мен А.Шивоның либреттосы. Бақыт әкелетін шаруа қызы туралы көңілді комедия. Француз тіліне «mascotte» сөзін енгізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
La mascotte (Mascot) - үш актілі комедиялық опера. Музыкасын Эдмонд Одран, либреттосын Альфред Дуру және Анри Чивот жазған. Сюжеті "маскота" болып табылатын шаруа қызы туралы: ол бой күйірін сақтап тұрғанша айналасындағыларға бақыт әкелетін мистикалық күшке ие. Опера 1880 жылдың 28 желтоқсанында Париждегі Théâtre des Bouffes Parisiens театрында тұңғыш рет қойылды және бастапқыда 301 рет көрсетілді. Содан кейін басқа Еуропа елдерінде, Америкада, Ұлыбританияда және Австралияда қойылымдар өтті. Бұл операның атауы "mascotte" сөзін француз тілінде, ал "mascot" сөзін ағылшын тілінде қолдануға енгізіп, одан басқа да бірнеше тілде оның басқа түрлерін пайдалануға мүмкіндік берді.
La mascotte (The Mascot) is a three act opéra comique with music by Edmond Audran and words by Alfred Duru and Henri Chivot. The story concerns a farm girl who is a "mascotte": someone with the mystic power to bring good luck to all around her, so long as she remains a virgin. The opera opened at the Théâtre des Bouffes Parisiens, Paris, on 28 December 1880, and had an initial run of 301 performances. Productions followed in other continental European countries, the Americas, Britain and Australia. The title of the piece introduced the word "mascotte" into standard French usage, "mascot" into English, and other variants of it into several more languages.
Бастапқы тарихы және алғашқы түсірілімі
1880 жылы "mascotte" – провансальдық "mascoto" терминінен туындаған салыстырмалы түрде жаңа француз тіліндегі сленг сөзі, яғни "сиырлау" немесе "баурау" деген мағынаны білдіреді. Операның премьерасынан кейін бір журналист "Француз академиясының сөздігінде" және тағы төрт беделді сөздікте "mascotte" сөзін табуға тырысқанын, бірақ таба алмағанын хабарлады. Академия сөздігінің қазіргі (9-шы) басылымы бұл сөзді "Personne, animal ou objet qui est regardé comme fétiche, comme porte bonheur" – "Адам, жануар немесе зат, ол пұтқа сияқты, бақыт әкелгіш сияқты қарастырылады" деп анықтайды. Бұл сөз 1881 жылы ағылшын тіліне "mascot" деп сіңірілді. Одранның ұлының айтуынша, "La mascotte" туған идея Одранның әйеліне, ол Прованстан келген, оның теңізші ағасы сыйлаған әшекей болды; бұл тек мадам Одранға ғана тиістілігіне рұқсат етілген, сәттілік әкелетін зат еді: "Edmond, ne touche pas à ma mascotte". Одран адам да "mascotte" бола алады деген ойға келді және бұл идеяны өзінің серіктері, либреттисттер Альфред Дюру мен Анри Шивоға ұсынды. "La mascotte" Одранның Париж сахнасы үшін шығармалар жазушы ретіндегі мансабының басында жазылды. Оның алғашқы үлкен жетістігі, "Оливеттаның үйлену тойы", 1879 жылы Théâtre des Bouffes Parisiens театрында ашылды, ал "La mascotte" сол театр үшін жазылды. Бұл опера 1880 жылдың 28 желтоқсанында ашылды және 472 қойылым көрсетілді, кассада миллионнан астам франк табыс әкелді. "La mascotte" операсының сәттілігі соншалық, "Bouffes Parisiens" театрының директоры мен Одран бес жылдық келісімшартқа қол қойды, оған сәйкес Одран басқа Париж театрларына шығарма жаза алмады. Операның премьерасында төрт негізгі актер Париж сахнасында тұңғыш рет өнер көрсетті, олардың барлығы да сәтті өтті. Екі әйел – Беттина рөлін сомдаған Мари Монбазон (кейін Мари Гризье Монбазон деп аталды) және Мдльль Динелли (Фиаметта). Біріншісі француз провинцияларында белгілі бір театрлық отбасынан шыққан, 21 жасында Париж сахнасында дебют жасады; ол 1880 және 1890 жылдары Одранның және басқа авторлардың жаңа туындыларында ойнап, сәтті мансапқа ие болды. Динелли Фиаметта рөлінде де жақсы қабылдады, бірақ 1883 жылы психикалық ауру салдарынан оның мансабы қысқа болды. Екі ер адам дебютант – лирикалық тенор Лами және комедиялық тенор Раукур, екеуі де Revue musicale журналында мақтауға ие болды.
In 1880 "mascotte" was a fairly new French slang word derived from the Provençal term mascoto, meaning "spell" or "bewitchment". A journalist reported after the premiere of the opera that he had looked in vain for "mascotte" in the Dictionnaire de l'Académie française and four other authoritative dictionaries. The current (9th) edition of the Académie's dictionary defines the word as "Personne, animal ou objet qui est regardé comme fétiche, comme porte bonheur" – "Person, animal or object that is regarded as a fetish, as a lucky charm". The word was absorbed into English as "mascot" (1881)|group= n According to Audran's son, the inspiration for La mascotte came from a trinket given to Audran's wife, who was from Provençe, by her seafaring brother; it was a good luck charm that nobody but Madame Audran was allowed to touch: "Edmond, ne touche pas à ma mascotte". Audran conceived the idea that a person might also be a mascotte, and suggested this as a theme to his collaborators, the librettists Alfred Duru and Henri Chivot. La mascotte came near the beginning of Audran's career as a composer of works for the Parisian stage. His first big success, Les noces d'Olivette, opened at the Théâtre des Bouffes Parisiens in 1879, and La mascotte was written for the same house. It opened on 28 December 1880 and ran for 472 performances, taking well over a million francs at the box office. The success of La mascotte was so great that the intendant of the Bouffes Parisiens and Audran entered into a five year contract under which Audran would compose for no other Paris theatre. At the premiere of the piece four principals were making their Paris debuts, all of them successfully. The two women were Marie Montbazon (later known as Marie Grisier Montbazon), who played Bettina, and Mdlle Dinelli (Fiametta). The former was from a theatrical family well known in the French provinces, making her Paris debut at the age of 21; she went on to a successful career, starring in new works by Audran and others during the 1880s and 1890s. Dinelli as Fiametta was equally well received, but had a short career, curtailed by mental illness in 1883. The two male débutants were the tenors: the lyric Lamy and the comic Raucourt, both praised by the Revue musicale.
Рөлдер
Роль: Дауыс түрі: Түпкі актерлік құрам: Лоран XVII, Пьомбино князі: баритон Пол Хиттемманс. Фиамета, оның қызы: сопрано Динелли. Пиза князі Фрителлини, Фиаметаның күйеуі: тенор Чарльз Лами. Рокко, шаруа: тенор Раукур. Пиппо, малшы: баритон Луи Морлет. Беттина, меццо-сопраноның талисманы: Мари Монбазон. Парафанте, сержант: баритон Песше. Матео, қонақ үй иесі: бас Демонт. Шаруалар, ақсүйектер, сарай ханымдары, әскерлер және т.б. Көзі: Вокалдық партитура.
RoleVoice typeOriginal cast Laurent XVII, Prince of Piombino baritone Paul Hittemans Fiametta, his daughter soprano Dinelli Prince Fritellini of Pisa, Fiametta's fiancé tenor Charles Lamy Rocco, a farmer tenor Raucourt Pippo, a shepherd baritone Louis Morlet Bettina, the mascot mezzo soprano Marie Montbazon Parafante, sergeant baritone Pescheux Mathéo, inn keeper bassDesmontsPeasants, lords and ladies of court, soldiers, etc. Source: Vocal score.
Қайта жаңғыртулар мен бейімделулер
1883 және 1944 жылдар аралығында Парижде бұл туындының он екі қайта қойылғаны тіркелді. Бұл туынды 1881 жылдың 12 ақпанында Венадағы «Ан дер Вьен» театрында көрсетіліп, 1893 жылы қайта қойылды. Нью-Йорктегі тұңғыш қойылым 1881 жылдың 5 мамырында «Бижу Опера Хаусы» театрында болды, оның басты рөлін Эмма Хаусон сомдады. 1887 жылға дейінгі он Нью-Йорк қайта қойылғаны (оның ішінде неміс тіліндегісі) Генцльдің «Музыкалық театр кітабында» егжей-тегжейлі сипатталған, онда кейіннен, 1892, 1909 және 1926 жылдары да тұрақты қойылымдар болғаны айтылған. Италияда (1882) және Бразилияда (1888) қойылымдар өтті. Операның оқиғасы болған деп есептелетін Тосканадағы Пьомбино қаласында 2012 жылы қойылым ұйымдастырылды. «Маскот» туындысының кино нұсқасын 1935 жылы Леон Матот түсірді, оның басты рөлдерін Гермен Роджер мен Люсьен Барукс ойнады. Автор, оның музыкасын көптеген жеңіл опералық қойылымдарға қарағанда жоғары стандарттармен бағалағанын айтты, бұл Аудранға жоғары баға беру болды. Оның музыкасындағы жиырмадан астам нөмірдің ішінде композитордың жеке қиялы мен музыкалық шеберлігі толыққанды жаңалықпен көрінген бес немесе алты туынды бар еді. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында былай делінген: «[Аудранның] көптеген опералары, әсіресе «Маскота» операсы, жеңіл сахнаның уақытша қойылымдарымен көбінесе байланыстырылмайтын музыкалық шеберліктің деңгейін көрсетеді».
There were twelve revivals of the piece in Paris between 1883 and 1944. The work was presented in Vienna at the Theater an der Wien on 12 February 1881 and revived in 1893. The first production in New York was at the Bijou Opera House on 5 May 1881, starring Emma Howson. Ten New York revivals between then and 1887 (including one in German) are detailed in Gänzl's Book of the Musical Theatre, which notes that there were regular productions in subsequent years, including 1892, 1909 and 1926. There were productions in Italy (1882) and Brazil (1888). The town of Piombino in Tuscany, where the opera is supposedly set, staged a production in 2012. A film version of The Mascot was directed by Léon Mathot in 1935 starring Germaine Roger, Lucien Baroux|group= n The writer observed that he had judged the score by higher standards than applied to most light operatic shows, which was a compliment to Audran; of the twenty plus numbers in his score, there were five or six where the composer's personal imagination and musicianship were, the reviewer considered, displayed with complete originality. According to the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, "Many of [Audran's] operas, La mascotte in particular, reveal a degree of musicianship which is rarely associated with the ephemeral productions of the lighter stage."
Жазбалар
Академия Ұлттық опера театры операның екі толық жазбасын тізімдейді: біреуі Рональд Бенедетти жетекшілігімен, Женевье Моизан, Дениз Кошар, Роберт Масард және Люсьен Барук қатысқанда, ал екіншісі Марсель Каривен жетекшілігімен, Фреда Бетти, Гугетт Хеннетье, Вилли Клемен, Гастон Рей, Реймонд Амаде және Роберт Дестайн қатысқанда. Ұлттық академия сайтында екі толық бейнежазба бар, біріншісі 1957 жылғы, екіншісі 1961 жылғы, екеуі де Жорж Дерво жүргізген.
The Académie Nationale de l'Opérette lists two complete recordings of the opera, one conducted by Ronald Benedetti, with Geneviève Moizan, Denise Cauchard, Robert Massard and Lucien Baroux, and the other conducted by Marcel Cariven, with Freda Betti, Huguette Hennetier, Willy Clément, Gaston Rey, Raymond Amade and Robert Destain. The Académie Nationale site lists two complete video recordings, the first from 1957, the second from 1961, both conducted by Georges Derveaux.