Қазына – жер астында немесе үйдің ішінде табылған, иесі белгісіз ерте заманғы ақша, алтын, күміс сияқты құнды заттар. Заңдық анықтамасы елдерде әртүрлі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жасырылған құнды заттар қоймасы – заңдық ұғым
Hidden store of valuables
the legal concept
Қазыналық қор – жер астында немесе жертөлелер, шатырлар сияқты орындарда табылған ақша, монета, алтын, күміс, күміс заттар немесе алтын-көмістер. Бұл қазынаның жасы ескі болғандықтан, нақты иесі қайтыс болған және мұрагерлерін табу мүмкін емес деп есептелінеді. Археологиялық тұрғыдан табылған қазыналық қор – ол қазына деп аталады. Қазыналық қордың қандай жағдайларда анықталуы және заң бойынша оған қалай қарастырылатыны елден елге, дәуірден дәуірге өте көп өзгеріп отырады. Бұл термин көбінесе метафоралық мағынада да қолданылады. Кітап түрінде жарық көрген мақалалар жинағы жиі "Қазыналық қор" деп аталады, мысалы, "Ғылым қазынасы". Бұл әсіресе 20-шы ғасырдың басында және ортасында балалар кітаптарының тақырыптары үшін танымал болды.
A treasure trove is an amount of money or coin, gold, silver, plate, or bullion found hidden underground or in places such as cellars or attics, where the treasure seems old enough for it to be presumed that the true owner is dead and the heirs undiscoverable. An archaeological find of treasure trove is known as a hoard. The legal definition of what constitutes treasure trove and its treatment under law vary considerably from country to country, and from era to era. The term is also often used metaphorically. Collections of articles published as a book are often titled Treasure Trove, as in A Treasure Trove of Science. This was especially fashionable for titles of children's books in the early and mid 20th century.
Терминология
Қазыналық қор, кейде "қазына" деп аударылады, сөзбе-сөз "табылған қазына" дегенді білдіреді. Ағылшын тіліндегі "treasure trove" термині "tresor trové" сөзінен туындаған, бұл латынша "thesaurus inventus" заң терминінің ағылшын-француз тіліндегі баламасы. 15 ғасырда ағылшын тілінде бұл термин "табылған қазына" деп аударылған, бірақ 16 ғасырдан бастап француз сөзі "trové" ағылшын тіліне "trovey", "trouve" немесе "trove" түрінде еніп, қазіргі түрінде қолданыла бастады. "Байлық сақтау орны" термині одан да дәл балама ретінде ұсынылған. "Treasure trove" термині көбінесе метафоралық мағынада "құнды табыс", яғни қазынаның көзі немесе құнды заттардың жиынтығын білдіреді. "Trove" сөзі жиі жеке түрде қолданылады, бұл сөз халық этимологиясы арқылы түпнұсқа ағылшын-француз тіліндегі "trové" (француз тіліндегі "trouvé" есімдігімен байланысты, сөзбе-сөз "табылған") сөзінен туындаған есімге қайта жаңартылған. Сондықтан "treasure trove" ұқсас ағылшын-француз тіліндегі заң терминдерімен байланысты, онда зат есім тіркесіндегі соңғы сөз (стандартты ағылшын синтаксисіне қайшы) құрама зат есім тіркесі ретінде қайта талданады, мысалы, "әскери сот", "форс-мажор" және "Принцесса Рояль". Осы типтегі тіркестер көбінесе этимологиялық тұрғыдан дұрыс көпше түрінде (мысалы, "әскери соттар ауыр қылмыстарды қарастырады") немесе толыққанды қайта құрылған көпше түрінде (мысалы, "әскери соттарды тағайындау") қолданылады. "Treasure trove" жағдайында, әдеттегі көпше түрі – "treasure troves", ал "treasures trove" көбінесе тарихи немесе әдеби шығармаларда кездеседі.
Treasure trove, sometimes rendered treasure trove, literally means "treasure that has been found". The English term treasure trove was derived from tresor trové, the Anglo French equivalent of the Latin legal term thesaurus inventus. In 15th century English the Anglo French term was translated as "treasure found", but from the 16th century it began appearing in its modern form with the French word trové anglicized as trovey, trouve or trove. The term wealth deposit has been proposed as a more accurate alternative. The term treasure trove is often used metaphorically to mean a "valuable find", and hence a source of treasure, or a reserve or repository of valuable things. Trove is often used alone to refer to the concept, the word having been reanalysed as a noun via folk etymology from an original Anglo French adjective trové (cognate to the French past participle trouvé, literally "found"). Treasure trove is therefore akin to similar Anglo French or Anglo French derived legal terms whereby a post positive adjective in a noun phrase (contrary to standard English syntax) has been reanalysed as a compound noun phrase, as in court martial, force majeure, and Princess Royal. Phrases of this form are often used either with the etymologically correct plural form (for example, "Courts martial deal with serious offences ") or as fully rederived plural forms (such as " ordering court martials "). In the case of treasure trove, the typical plural form is almost always treasure troves, with treasures trove found mostly in historical or literary works.
Рим құқығы
Рим заңдарында қазына қоры тезаурус ("қазына" латын тілінде) деп аталды және римдік заңгер Пауль оны "vetus quædam depositio pecuniæ, cujus non extat memoria, ut jam dominum non habeat" (ескі ақша сақталымы, оның есінде қалған ешнәрсе жоқ, сондықтан қазіргі иесі жоқ) деп анықтады. Р. В. Ли өзінің "Рим заңдарының элементтері" атты кітабында (1956 жылғы 4-ші басылым) бұл анықтама "толыққанды емес" деп түсіндірді, себебі қазына тек ақшамен ғана шектелмеген, сонымен қатар, иеліктен айырылған жоқ. Голландиялық заңгер Гюго Гроцийдің (1583–1645) айтуынша, феодалдық жүйе Еуропаға тарағанда және ханзада барлық жердің түпкілікті иесі ретінде қарастырылғанда, оның қазына қорына құқығы Англияда, Германияда, Францияда, Испанияда және Данияда jus commune et quasi gentium (ортақ және жартылай халықаралық құқық) болып саналды. Рим заңын қазына қорына қатысты түсіндіру Матай ілтебігінің 13-тарауында кездеседі. Назареттік Иса өзінің және шәкірттерінің төңірегіндегі халыққа жасырылған қазына туралы парабола айтады. Параболада қазына егістікте, яғни ашық далада жасырылған, сондықтан кез келген адам сол жерде жасырылған нәрсені таба алады. Сондай-ақ, қазіргі иесі қазына туралы ешқандай білімі мен естелігі жоқ деп есептеледі. Қазынаны тапқан адам оны жерді сатып алу үшін капитал жинағанша жасырып қойды. Ол бар мүлкін сатып, жерді сатып алып, содан кейін қазынаны қазып шығарды, ол табылғандықтан және жер иесі болғандықтан оған тиесілі болды. Иса көктегі Патшалықты қазынамен салыстырды, ол адамның барлық жердегі байлығынан құндырақ және әркімнің бірден түсінбейтін дана инвестиция.
In Roman law, treasure trove was called thesaurus ("treasure" in Latin), and defined by the Roman jurist Paulus as "vetus quædam depositio pecuniæ, cujus non extat memoria, ut jam dominum non habeat" (an ancient deposit of money, of which no memory exists, so that it has no present owner). R. W. Lee, in his book The Elements of Roman Law (4th ed., 1956), commented that this definition was "not quite satisfactory" as treasure was not confined to money, nor was there any abandonment of ownership. According to Dutch jurist Hugo Grotius (1583–1645), as the feudal system spread over Europe and the prince was looked on as the ultimate owner of all lands, his right to the treasure trove became jus commune et quasi gentium (a common and quasi international right) in England, Germany, France, Spain and Denmark. An interpretation of Roman law regarding treasure trove makes an appearance in the 13th chapter of the Gospel of Matthew. The Parable of the Hidden Treasure is told by Jesus of Nazareth to the crowds surrounding him and his disciples. In the parable, the treasure trove is hidden in a field, which is open country and anyone could conceivably discover something hidden in that location. It is also assumed that the present owner has no knowledge or memory of the treasure. The finder of the treasure concealed the discovery until he could raise capital to purchase the land. Selling all he had, the finder purchased the land and then unearthed the treasure, to which he was entitled as both finder and landowner. Jesus compared the kingdom of Heaven to the treasure, being of greater value than all a person's earthly wealth and a wise investment that not everyone understands at first.
Англия мен Уэльстің жалпы құқығы
Ағылшын заңында қазына табу тұжырымы Эдуард Исповедник (шамамен 1003/1004–1066) дәуіріне дейін барып жетеді делінеді. Ортақ құқық бойынша қазыналық қор – монета, тақта (алтын немесе күміс ыдыстар немесе заттар) немесе алтын (алтын немесе күміс қоймасы) болсын, кез келген түріндегі алтын немесе күміс ретінде анықталды, ол жасырылып, қайта табылды және ешкім оның иесі екенін дәлелдей алмады. Егер қазынаны жасырған адам кейіннен белгілі болса немесе табылса, ол оған немесе оның ұрпақтары сияқты оның арқылы талап етушілерге тиесілі болар еді. Қазыналық қор болу үшін заттың кемінде 50% алтын немесе күмістен тұруы керек еді. Қазына жасырылғанда, оны кейін қайтарып алу ниеті болуы керек еді (animus revocandi). Егер зат жай ғана жоғалтылса немесе тастап кетілсе (мысалы, жер бетіне немесе теңізге шашырап кетсе), ол оны бірінші тапқан адамға немесе жер иесіне тиесілі болар еді, яғни табушылар заңына сәйкес, заттарды табуға қатысты заңдық принциптерге бағынышты болар еді. Осы себепті, 1939 жылы Саттон-Худа табылған заттар қазыналық қор емес деп танылды, өйткені заттар кемемен жерленгеннің бөлігі болғандықтан, көмілген заттарды кейін қалпына келтіру ниеті болған жоқ. Мемлекеттің қазыналық қорға артық құқығы болды және егер зат табылу жағдайы оны жасырған деген болжамды тудырса, ол басқа біреу одан жақсы құқық көрсетпесе, Мемлекетке тиесілі болар еді. Мемлекет қазыналық қорға құқығын кез келген адамға франшиза түрінде беруге құқылы болды. Табылған қазынаның болуы мүмкін екенін білген әрбір адам, соның ішінде табушы, аудандық сот дәрігеріне хабарлауға міндетті болды. Табылғанды жасыру айыппұл мен түрме жазасына әкелетін қылмыс саналды. Сот дәрігері кім тапқан немесе кімдерді табушы деп күдіктенетінін анықтау үшін қазылар алқасымен тергеу жүргізуге міндетті болды, "әсіресе егер біреу ұзақ уақыт бойы бейшаралықта өмір сүрсе". Егер қазынаны жасыруға ұқсас жағдай болса, сот дәрігерінің қазылар алқасы қазынаның иесінен жасырылған-жасырылмағанын анықтау үшін қазынаның құқығын зерттей алады, бірақ мұндай шешім соңғы емес, өйткені сот дәрігерінің қазынаға құқық туралы Мемлекет пен басқа талапкер арасындағы мәселелерді қарауға құзыреті әдетте болмады. Егер біреу қазынаға құқығын дәлелдегісі келсе, ол жеке сотқа жүгінуі керек еді. 20 ғасырдың басында Қаржы министрлігінің Лордтары қазыналық қордың табылуын толық және дереу хабарлаған және оны тиісті органдарға тапсырған табушыларға ұлттық немесе басқа мекемелерге, мысалы, мұражайларға сақталған заттардың толық антиквариаттық құнын төлеуге бейімді болды. Сақталмаған заттар табушыларға қайтарылды. 1996 жылы қазына табуға қатысты заңға өзгерістер енгізілді, сондықтан бұл принциптер енді қолданылмайды (төмендегі § Қазіргі заңдық анықтамалар: Англия, Солтүстік Ирландия және Уэльс қараңыз).
It has been said that the concept of treasure trove in English law dates back to the time of Edward the Confessor (c. 1003/1004–1066). Under the common law, treasure trove was defined as gold or silver in any form, whether coin, plate (gold or silver vessels or utensils) or bullion (a lump of gold or silver), which had been hidden and rediscovered, and which no person could prove he or she owned. If the person who had hidden the treasure was known or discovered later, it belonged to him or her or persons claiming through him or her such as descendants. To be treasure trove, an object had to be substantially – that is, more than 50% – gold or silver. Treasure trove had to be hidden with animus revocandi, that is, an intention to recover it later. If an object was simply lost or abandoned (for instance, scattered on the surface of the earth or in the sea), it belonged either to the first person who found it or to the landowner according to the law of finders, that is, legal principles concerning the finding of objects. For this reason, the objects found in 1939 at Sutton Hoo were determined not to be treasure trove; as the objects were part of a ship burial, there had been no intention to recover the buried objects later. The Crown had a prerogative right to treasure trove, and if the circumstances under which an object was found raised a prima facie presumption that it had been hidden, it belonged to the Crown unless someone else could show a better title to it. The Crown could grant its right to treasure trove to any person in the form of a franchise. It was the duty of the finder, and indeed of anyone who had acquired knowledge of the matter, to report the finding of a potential treasure trove to the coroner of the district. Concealing a find was a misdemeanour punishable with fine and imprisonment. The coroner was required to hold an inquest with a jury to determine who were the finders or the persons suspected to be the finders, "and that may be well perceived where one liveth riotously and have done so of long time". Where there had been an apparent concealment of treasure trove the coroner's jury could investigate the title of the treasure to discover if it had been concealed from the supposed owner, but any such finding was not conclusive as the coroner generally had no jurisdiction to enquire into questions of title to the treasure between the Crown and any other claimant. If a person wished to assert title to the treasure, he or she had to bring separate court proceedings. In the early 20th century, it became the practice of the Lords Commissioners of the Treasury to pay those finders who fully and promptly reported discoveries of treasure troves and handed them over to the proper authorities, the full antiquarian value of objects which were retained for national or other institutions such as museums. Objects not retained were returned to the finders. The law regarding treasure trove was amended in 1996 so that these principles no longer hold (see § Present day legal definitions: England, Northern Ireland, and Wales below).
Шотландиялық жалпы құқық
Шотландияның жалпы құқығы бойынша, қазына табу туралы заң – жоғалған, ұмытылған немесе тасталған заттарды реттейтін жалпы ереже, яғни bona vacantia ("бос мүліктер") ережесінің арнайы қолданылуы болып келді және қазір де солай. Бұл ереженің негізі – "quod nullius est fit domini regis" ("ешкімге тиесілі емес нәрсе корольдің [немесе патшайымның] мүлігіне айналады") қағидасы. Шотландия Коронасы қазына табуға ерекше құқыққа ие, себебі ол regalia minora ("патшаның кішігірім мүліктері") – Корона қалағандай пайдалана алатын және басқа тарапқа өткізе алатын меншік құқықтарының бірі болып табылады. Шотландияның қазына табу туралы заңы осы мәселеде өзгермегендіктен, ол төмендегі "Қазіргі заманғы заңдық анықтамалар" бөлімінде "Шотландия" тақырыбымен талқыланады.
Under the common law of Scotland, the law of treasure trove was and still is a specialized application of the general rule governing bona vacantia ("vacant goods") – that is, objects that are lost, forgotten or abandoned. The rule is quod nullius est fit domini regis: "that which belongs to nobody becomes our Lord the King's [or Queen's]". The Crown in Scotland has a prerogative right to treasure trove for it is one of the regalia minora ("minor things of the king"), that is, property rights which the Crown may exercise as it pleases and which it may alienate (transfer to another party). As the Scottish law of treasure trove on the matter has not changed, it is discussed in the "Present day legal definitions" section below, under the subheading "Scotland".
АҚШ заңдары
АҚШ-тың көптеген штаттары өз құқықтық жүйелеріне ағылшын ортақ құқығын қабылдаған заңдарды қабылдады. Мысалы, 1863 жылы Айдахо штатының заң шығарушы органы «барлық соттарда шешімдерді Англияның ортақ құқығы бойынша қабылдауға» мүмкіндік беретін заң қабылдады. Алайда, ағылшын ортақ құқығының қазына табуға қатысты принциптері АҚШ-та қолданылмады. Оның орнына соттар жоғалған және иесіз заттарды табуға қатысты ережелерді қолданды. Қазына табу ережесі алғаш рет 1904 жылы Орегон Жоғарғы сотында құс үйін тазарту кезінде металл банкаларға жасырылған мыңдаған долларлық алтын монеталарды тапқан балалардың ісі бойынша қарастырылды. Сот бұл ереженің бұрынғы ережелер сияқты, жасырылған немесе бүркемеленген заттарды тапқан адал іздеушілерге иелік құқығын және, тиісінше, заңды құқықты беруге ұқсас әрекет етеді деп жаңылысты. Монеталарды балаларға беру арқылы сот іздеушілердің жерленген құндылықтарға құқылы екенін және жер иелерінің талаптарын ескермеуге болатынын білдірді. Кейінгі жылдары ағылшын және американдық сот шешімдері жер иелерінің жерленген құндылықтарға құқылы екенін анықтады. Мэн Жоғарғы соты бұл ережені 1908 жылы қайта қарады. Сотқа қарастырылған іс үш жұмысшының жұмыс берушісінің жерін қазу кезінде монеталар тапқан жағдайға қатысты болды. Сот 1904 жылғы Орегон ісінің үлгісімен шешім қабылдап, монеталарды іздеушілерге берді. Келесі 30 жыл бойына бірқатар штаттардың соттары, соның ішінде Джорджия, Индиана, Айова, Огайо және Висконсин штаттары осы өзгертілген «қазына табу» ережесін қолданды, соңғы рет 1948 жылы. Алайда, содан бері бұл ереже қолданыстан шығып қалды. Қазіргі заң мәтіндері оны «егер шешім қабылдаудың басты ережесі болмаса, танылған» ереже деп қарастырады. Бірақ бір сарапшы оны «1904-1948 жылдар аралығында бірнеше штаттарда дұрыс түсінілмеген және дұрыс қолданылмаған күмәнді тарихы бар азшылық ережесі» деп атады.
Many states in the U. S. enacted statutes that received English common law into their legal systems. For example, in 1863 the legislature of Idaho enacted a statute that made "the common law of England the rule of decision in all courts" of the state. However, English common law principles of treasure trove were not applied in the U. S. Instead, courts applied rules relating to the finding of lost and ownerless items. The treasure trove rule was first given serious consideration by the Oregon Supreme Court in 1904 in a case involving boys who had discovered thousands of dollars in gold coins hidden in metal cans while cleaning out a henhouse. The Court wrongly believed that the rule operated in the same way as early rules that awarded possession – and, effectively, legal title as well – to innocent finders of items that had been hidden or concealed and the owners of which were unknown. By awarding the coins to the boys, the Court implied that finders were entitled to buried valuables, and that any claims by landowners should be disregarded. In subsequent years the legal position became unclear as a series of English and American cases decided that landowners were entitled to buried valuables. The Maine Supreme Judicial Court reconsidered the rule in 1908. The case before it involved three workers who had found coins while digging on their employer's land. The Court decided along the lines of the 1904 Oregon case and awarded the coins to the finders. For the next 30 years, the courts of a number of states, including Georgia, Indiana, Iowa, Ohio and Wisconsin, applied this modified "treasure trove" rule, most recently in 1948. Since that time, however, the rule has fallen out of favour. Modern legal texts regard it as "a recognized, if not controlling, rule of decision", but one commentator has called it "a minority rule of dubious heritage that was misunderstood and misapplied in a few states between 1904 and 1948". >
Шотландия
1996 жылғы қазына туралы заң Шотландияда қолданылмайды, онда қазына шотландтық ортақ құқық бойынша қарастырылады. Bona vacantia («бос мүліктер») – яғни жоғалған, ұмытылған немесе тасталған заттарды басқаратын жалпы ереже – quod nullius est fit domini regis («ешкімге тиесілі емес нәрсе біздің патшамыздың [немесе патшайымның] болады»), ал қазына қорының заңы осы ереженің арнайы қолданылуы. Англиядағыдай, Шотландиядағы тәж қазыналық қорға артықшылықты құқық береді, өйткені ол regalia minora («патшаның кішігірім мүліктері») –ның бірі, яғни тәж қалағандай пайдалана алатын және басқа жаққа беруге (өткізуге) құқылы мүлік құқығы. Қазына деп танылуы үшін зат құнды, жасырылған болуы керек, оның иесі бар екеніне дәлел болмауы керек және оның бұрынғы иесі бар екеніне негіз болмауы керек. Ағылшын ортақ құқығына сәйкес қазына тек алтын мен күміс заттармен шектелмейді. 1888 жылы Форфарширден табылған тарихи реактивті әшекей және басқа да заттарды билік органдары талап етті, бірақ олар алтын да, күміс те емес еді. Ақырында келісімге келіп, табылған зат Шотландияның Ұлттық мұражайына жеткізілді. 1958 жылдың шілдесінде Шетланд аралындағы Сент-Ниниан шіркеуінің еденінде крестпен белгіленген тас тақтаның астында күміс қорытпасынан жасалған 28 басқа заттармен (12 брошка, жеті ыдыс, ілу ыдысы және басқа да шағын металл бұйымдар) бірге дельфин сүйегі табылды. Бұл заттар шамамен 800 жылға дейін сақталған. Бір жағынан тәж, екінші жағынан археологиялық қазбаларды жүргізген Абердин университеті мен жер иесі арасында заттардың меншік құқығы туралы дау туындағаннан кейін, Лорд-адвокат Университет Абердинмен (1963) Сессия соты сүйекті күміс заттармен бірге қазына деп қарастыру керек деп тапты. Сонымен қатар, заттың «жасырылған» болуы деген талап оны жасыру керек дегенді білдіреді; ол заттың табылған жағдайына қатысты және заттың иесінің оны жасыру ниетіне қатысты емес. Соңында, бұрынғы меншік иесі туралы негізді болжам болмауы деген талап, объектінің меншік иесі қазіргі уақытта бар адамға немесе отбасына байланысты болуы мүмкін емес дегенді білдіреді. Егер зат қазына ретінде танылмаса да, ол тәжге bona vacantia ретінде талап етуге болады. Корольдің және лорд қазынашысының еске алушысы (KLTR) – Шотландиядағы тәж кеңсесінің аға қызметкері болып табылатын тәж агентінің атқаратын лауазымы, Шотландиядағы тәж атынан bona vacantia талап етуге жауапты. Сарапшылар тобы KLTR-ге табылған заттар үшін қазіргі нарықтық құнына сәйкес сыйақыны және оны Шотландиядағы ең қолайлы мұражайға бөлуді ұсынады. Содан кейін TTU табылған жәдігерлер үшін сауда-саттық жасаған барлық мұражайлармен байланысып, оларды Панельдің ұсыныстары туралы хабардар етеді. Мұражайлар 14 күн ішінде ұсынылған табысты бөліп беруді және сыйақыны қабылдау немесе қабылдамау үшін уақыт алады. Егер KLTR сараптама тобының ұсыныстарын қабылдаса, ол табылған адамға төленетін сыйақының мөлшерін және табылған затты тағайындаған мұражайды хабарлайды. KLTR сонымен қатар мұражайдан табылған затты табу үшін сыйақы төлеуді сұрайды. Табылғандар сыйлықтан бас тартуға құқылы. Ұйымдастырылған далалық жұмыстар кезінде табылған заттар үшін сыйақы төленбейді. Қағаз ақша да қазына саналады, өйткені ол бұрын алтын немесе күміспен бейнеленген. Осыған ұқсас, алтын мен күміс емес металдардағы монеталар мен белгілер де кіреді деп ойлауға болады, бірақ бұл әлі нақты анықталмаған. Бұл нысан ұзақ уақыт бойы жасырынып келген болуы керек, сондықтан оның иесі оны қайтадан талап етуі мүмкін емес. Бұл нысанның жасы кем дегенде бірнеше онжылдыққа созылуы керек. Арканзас, Коннектикут, Делавэр, Джорджия, Индиана, Айова, Мэн, Мэриленд, Нью-Йорк, Огайо, Орегон және Висконсин штаттарының көпшілік соттары қазынаны тапқан адам оған құқылы деп шешті. Теория бойынша, ағылшын монархының қазына табуға деген құқығы табушының бастапқы құқығын алмастыратын заңға негізделген. Бұл заң АҚШ-та тәуелсіздік алғаннан кейін қайта енгізілмегендіктен, қазына табу құқығы табушыға қайтарылды. Айдахо мен Теннеси штаттарындағы соттар қазынаны табуды, ол табылған жердің иесіне тиесілі деп шешті, себебі, заңсыз кіргендерді сыйлаудан аулақ болу. Пенсильванияның бір ісі бойынша төменгі сот жалпы құқық қазынаны табушыға емес, билікке тапсырады деп шешті және мемлекетке 92 800 АҚШ доллары көлемінде қолма-қол ақша берді. Алайда бұл шешім Пенсильванияның Жоғарғы сотымен өзгертілді, өйткені қазына қорының Пенсильвания заңына кіретіндігі туралы шешім әлі шығарылмаған. Жоғарғы сот осы мәселені шешуден әдейі бас тартты. Ақша және жоғалған мүлікті табуды басқа штаттар заңнама арқылы реттейді. Бұл заңдар әдетте табушылардан олардың табыстарын полицияға хабарлауды және заттарды олардың күзетіне беруді талап етеді. Полиция содан кейін заттарды олардың нақты иесін табу үшін жариялайды. Егер заттар белгілі бір мерзім ішінде талап етілмесе, оларға құқық табушыларға тиесілі болады. Нью-Джерсиде жер астындағы немесе жасырылған мүлік жер иесіне тиесілі, Индианада – округке, Вермонтта – қалаға, Мэнде – округ пен табушыға теңдей тиесілі. Луизианада француз кодекстері қолданылады, сондықтан табылған заттың жартысы табушыға, екінші жартысы жер иесіне тиесілі. Пуэрто-Рикодағы жағдай, азаматтық құқыққа негізделген заңдары бойынша ұқсас. Заңсыз кірген табушылар әдетте табыстарын жоғалтады, егер бұл кіру «техникалық немесе ұсақ» деп есептелмесе. Егер табушы жұмыскер болса, көптеген жағдайларда егер ол клиенттердің мүлігін сақтау бойынша жоғары құқықтық міндеттемеге ие болса, табыс жұмыс берушіге берілуі керек, әйтпесе ол жұмыскерге тиесілі. Банкте табылған зат әдетте банкке беріледі, өйткені иесі банк клиенты болған және банк жоғалған мүлікті иесімен қайта қосу үшін сенімді міндеттемеге ие. Ұқсас себептермен, жалпы тасымалдаушылар жолаушыларға, ал қонақүйлер қонақтарға артықшылық беріледі (бірақ бұл тек қонақ бөлмелерінде табылған заттарға, емес жалпы аумақтарда табылған заттарға қатысты). Мұндай ереже жақында жоғалған заттар үшін қолайлы деп есептеледі, өйткені оларды иелерімен қайта қосудың ең жақсы мүмкіндігін ұсынады. Алайда, ол әсерлі түрде ескі артефакттарға құқық иелігін жер иелеріне береді, өйткені зат қаншалықты ескі болса, бастапқы сақтаушының оны қайта талап етуі соншалықты аз. Сондықтан ереже археологиялық құнды заттарға қатысты маңыздылығы жоқ немесе аз. және құқық қорғау саласында жұмыс істейтін және қарулы күштердегі адамдар кейбір штаттарда табысқа құқылы емес.
The Treasure Act 1996 does not apply in Scotland, where treasure trove is dealt with under the common law of Scotland. The general rule that governs bona vacantia ("vacant goods")—that is, objects that are lost, forgotten or abandoned—is quod nullius est fit domini regis ("that which belongs to nobody becomes our lord the king's [or queen's]"), and the law of treasure trove is a specialized application of that rule. As in England, the Crown in Scotland has a prerogative right to treasure trove for it is one of the regalia minora ("minor things of the king"), that is, property rights which the Crown may exercise as it pleases and which it may alienate (transfer to another party). To qualify as treasure trove, an object must be precious, it must be hidden, and there must be no proof of its property or reasonable presumption of its former ownership. Unlike under English common law, treasure is not restricted to only gold and silver objects. In 1888 a prehistoric jet necklace and some other articles found in Forfarshire were claimed by the authorities though they were neither gold nor silver. A compromise was eventually reached, and the find was deposited in the National Museum of Scotland. In July 1958, a porpoise bone was found together with 28 other objects of silver alloy (12 brooches, seven bowls, a hanging bowl and other small metal work) underneath a stone slab marked with a cross on the floor of St. Ninian's Church on St. Ninian's Isle in Shetland. The objects were dated to c. AD 800. A dispute having arisen over ownership of the objects between the Crown on the one hand, and the finder (the University of Aberdeen, which had carried out the archaeological excavation) and the landowner on the other, in Lord Advocate v. University of Aberdeen (1963) the Court of Session held that the bone should be regarded as treasure trove together with the silver objects. Further, the requirement that an object must be "hidden" means no more than that it must be concealed; it refers to the condition in which the object was found and does not refer back to the intention which the owner of the object may have had in hiding it. Finally, the requirement that there must be no reasonable presumption of former ownership means that it must not be possible to trace the ownership of the object to a person or family currently existing. Even if an object does not qualify as treasure trove, it may be claimed by the Crown as bona vacantia. The King's and Lord Treasurer's Remembrancer (KLTR), an office held by the Crown Agent who is the senior officer of the Crown Office in Scotland, is responsible for claiming bona vacantia on behalf of the Crown in Scotland. The Panel also recommends to the KLTR a reward for the find based on its current market value where appropriate, and the most appropriate museum in Scotland to allocate it to. The TTU then contacts all museums which have bid for finds to advise them of the Panel's recommendations. The museums have 14 days in which to accept or reject the proposed allocation and reward for the find. If the KLTR accepts the Panel's recommendations, it will notify the finder of the amount of any reward being paid and the museum to which the find has been allocated. The KLTR also asks the museum to pay the finder's reward. Finders may elect to waive their rewards. Rewards are not paid for finds occurring during organized fieldwork. Paper money is also deemed to be treasure trove since it previously represented gold or silver. On the same reasoning, it might be imagined that coins and tokens in metals other than gold or silver are also included, but this has yet to be clearly established. The object must have been concealed for long enough so it is unlikely that the true owner will reappear to claim it. The consensus appears to be that the object must be at least a few decades old. A majority of state courts, including those of Arkansas, Connecticut, Delaware, Georgia, Indiana, Iowa, Maine, Maryland, New York, Ohio, Oregon and Wisconsin, have ruled that the finder of treasure trove is entitled to it. The theory is that the English monarch's claim to treasure trove was based on a statutory enactment which replaced the finder's original right. When this statute was not re enacted in the United States after its independence, the right to treasure trove reverted to the finder. In Idaho and Tennessee courts have decided that treasure trove belongs to the owner of the place where it was found, the rationale being to avoid rewarding trespassers. In one Pennsylvania case, a lower court ruled that the common law did not vest treasure trove in the finder but in the sovereign, and awarded a find of US$92,800 cash to the state. However, this judgment was reversed by the Supreme Court of Pennsylvania on the basis that it had not yet been decided if the law of treasure trove was part of Pennsylvania law. The Supreme Court deliberately refrained from deciding the issue. Finds of money and lost property are dealt with by other states through legislation. These statutes usually require finders to report their finds to the police and transfer to their custody the objects. The police then advertise the finds to try to locate their true owner. If the objects remain unclaimed for a specified period of time, title in them vests in the finders. New Jersey vests buried or hidden property in the landowner, Indiana in the county, Vermont in the town, and Maine in the township and the finder equally. In Louisiana, French codes have been followed, so half of a found object goes to the finder and the other half to the landowner. The position in Puerto Rico, the laws of which are based on civil law, is similar. Finders who are trespassers generally lose all their rights to finds, unless the trespass is regarded as "technical or trivial". Where the finder is an employee, most cases hold that the find should be awarded to the employer if it has a heightened legal obligation to take care of its customers' property, otherwise it should go to the employee. A find occurring in a bank is generally awarded to the bank as the owner is likely to have been a bank customer and the bank has a fiduciary duty to try to reunite lost property with their owners. For similar reasons, common carriers are preferred to passengers and hotels to guests (but only where finds occur in guest rooms, not common areas). The view has been taken that such a rule is suitable for recently misplaced objects as it provides the best chance for them to be reunited with their owners. However, it effectively delivers title of old artefacts to landowners, since the older an object is, the less likely it is that the original depositor will return to claim it. The rule is therefore of little or no relevance to objects of archaeological value. and other persons working in law enforcement occupations, and armed forces are not entitled to finds in some states.
Федералды заң
АҚШ-тың қазынаны қайтарып алуға қатысты федералды заңдары 1979 жылғы Археологиялық ресурстарды қорғау туралы заңмен реттеледі. ARPA бойынша, мемлекеттік жерлердегі бір жүз жылдан астам ғасырлық "археологиялық ресурстар" үкіметке тиесілі болып табылады. "Археологиялық ресурс" термині – федералдық ережелерде белгіленгендей, "археологиялық қызығушылыққа ие" болған өткен адам өмірінің немесе қызметінің кез келген материалдық қалдықтарын білдіреді. Мұндай ережелерге, бірақ олармен шектелмей, мыналар кіреді: керамика, тоқу, бөтелкелер, қару-жарақ, оқ-дәрілер, құралдар, құрылыстар немесе құрылыстардың бөліктері, жер үйлер, тасқа салынған суреттер, тасқа ойылған бейнелер, интальондар, қабірлер, адам сүйектерінің қалдықтары немесе жоғарыда аталған заттардың кез келген бөлігі. "Археологиялық ресурс" және "археологиялық қызығушылық" анықтамалары АҚШ мемлекеттік органдарының ережелерінде соңғы жылдары кеңінен түсіндірілді, бұл 100 жылдан астам уақыттан бері адамның жасаған кез келген нәрсені қамтиды. Мұндай заттарды табуға рұқсат беруге қатысты рұқсаттар көбінесе аккредиттелген археологтар жүргізетін қазба жұмыстарымен шектелген. Федералдық ережелерге сәйкес ARPA-ның қазіргі күйіндегі анықтамасы 100 жылдан астам ғасырлық заттарды табуға, тіпті алтын мен күміс монеталарын немесе ақшалай қаражатты табуға барлық жағдайда тыйым салады, мүліктің толық тәркілеуімен қамтылған. Сонымен қатар, федералды немесе үнді жерлерінен кез келген типтегі "археологиялық ресурстарды" тонау мен алып тастауға қарсы федералды саясат, тіпті 100 жылдан кем ғасырлық монеталар мен ақшалай қаражаттар да, федералды жерлерде алтын немесе күміс монета тапқан адамның бұл табыс қазына екенін дәлелдеуге мүмкіндігі жоқ екенін білдіреді, оның орнына ол мүлік иесіне, яғни үкіметке тиесілі "мүліктің бір бөлігі" болып саналады. ARPA-ны археологиялық тонауды ғана емес, сонымен қатар федералды немесе үнді жерлерінде қазына іздеуді тыйым салу үшін кеңінен қолдану толық тыйым салу мен тәркілеу табылған монеталардың немесе қазынаның жасын жасыруға немесе бұрмалауға итермелейді, осылайша археологиялық зерттеулерге кедергі келтіреді, себебі археологтар табылған кезде ешқашан хабарланбайтын заттарды зерттей алмайды.
U. S. Federal laws governing recovery of treasure are governed by the Archaeological Resources Protection Act of 1979, Under ARPA, "archaeological resources" more than one hundred years old on public lands belong to the government. The term "archaeological resource" means any material remains of past human life or activities which are "of archaeological interest", as determined by federal regulations. Such regulations include, but are not limited to: pottery, basketry, bottles, weapons, weapon projectiles, tools, structures or portions of structures, pit houses, rock paintings, rock carvings, intaglios, graves, human skeletal materials, or any portion or piece of any of the foregoing items. The definition of "archaeological resource" and "archaeological interest" has been broadly interpreted under U. S. agency regulations in recent years to include nearly anything of human origin more than 100 years old, while permits to allow recovery of such items have been largely restricted to digs by credentialed archaeologists. The effect of ARPA as currently defined by federal regulations outlaws virtually all treasure hunting of items more than 100 years old, even treasure troves of gold and silver coin or scrip, under penalty of total forfeiture. Furthermore, the Federal policy against spoliation and removal of "archaeological resources" of any type from federal or Indian lands, even coins and scrip less than 100 years old, means it is unlikely that a finder of gold or silver coinage on Federal lands will prevail with an argument that the find constitutes a treasure trove of coinage, but rather "embedded property" that belongs to the property owner, i. e. the government. The broad use of ARPA to target not only archaeological looting but also to prohibit all treasure hunting on federal or Indian lands has been criticized on the grounds that total prohibition and forfeiture simply encourages concealment or misrepresentation of the age of the found coinage or treasure trove, thus hampering archaeological research, as archaeologists cannot study items that when found will never be reported.
Франция
1803 жылдан бері Францияда қазыналық қорлар Француз азаматтық кодексінің 716-бабына сәйкес анықталады. Кодексте қазына – «ешкім өзінің меншігі екенін дәлелдей алмайтын, жасырылған немесе көмілген, сондай-ақ кездейсоқ табылған кез келген зат» деп көрсетілген. Француз заңы бойынша қазына жер иесі мен оны тапқан адам арасында тең бөліседі. Дегенмен, Кодекстің L542 1-бабына сәйкес, металл іздеушілер мен іздеушілер қазына іздеуге кіріспес бұрын ресми рұқсат алуға және іздеу мақсаты археологиялық зерттеулер екенін жариялауға тиіс.
Since 1803 in France, treasure troves are defined according to the French Civil Code under Article 716. The Code States that treasure is defined as “any object hidden or buried which no one can justify as his property and it is discovered by the pure effect of chance”. Under French law, the treasure is divided equally between the landowner and the finder of the treasure. However, under Article L542 1 of the Code du Patrimoine, metal detectorists and searchers but officially obtain permission before searching for treasure, declaring their intent is for archaeological purposes.
Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the "English text" section to perform the translation. I will use the "Existing translation reference" only as a guide for terminology, prioritizing accuracy to the original English meaning.
.
.
.
.
.
.
.
Америка Құрама Штаттары
Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the "English text" section to perform the translation. I will use the "Existing translation reference" only as a guide for terminology, prioritizing accuracy to the original English meaning.