Кіріспе

Испания Азамат соғысының ең ірі теңіз шайқасы

Сол күні адмирал Луис Гонсалес де Убиета басқаратын испан Республикалық Теңіз күштерінің әскері, екі жеңіл крейсерден (жаңа «Либертат» және ескі «Мендес Нунез») және бес эсминецтен құралды. Түнде ұлтшыл эсминецтері базаға қайтып келді, ал крейсерлер өз бағытында қалып қойды.

Шайқас

Екі эскадрилья қарама-қарсы бағытта келе жатып, 1938 жылдың 5-6 наурызының қараңғы түнінде кездейсоқ кездесті. Республикалық эсминец торпеда атып, бірақ өткізіп алды, екі флот та бір-бірін аса жақыннан өтіп кетті. Ұлтшыл контр-адмиралы де Виерна таң атқанша күтуді жөн көрді, бұл оған өз кемелерінің артық артиллериясын пайдалануға мүмкіндік берер еді, бірақ республикалық вице-адмиралы де Убиета кері бұрылып, жауды қууға шешім қабылдады. Күштер тағы да күтпеген жерден шамамен 02:15-те кездесті. Ұлтшыл крейсерлері Либертадқа от ашты, ал республикалық крейсерлер жауап берді. Дегенмен, ұлтшыл кемелерінің бірі жаудың республикалық кемелеріне өз орнын жарықтандыратын жұлдызшар снарядты атып, қателік жасады. кейбір авторлардың пікірінше, Almirante Antequera эсминеціне де соның әсері тиді. Солтүстік Африка армиясының Гибралтар бұғазынан өтетін әскерлерін өзінің қауіпсіздігінен артық бағалап, адмирал де Виерна өзінің Балеар аралдары кемесін республикалық флотқа қарсы шайқасқа жіберді, ал қалған кемелерге кетуге бұйрық берді. Адмирал Виерна кемемен бірге суға батып кетті. Ұлтшыл крейсерлері таңертең қайтып келді, ал Бореас құтқарып алған тірі қалғандар қайықпен оларға жеткізілді. Республикалық бомбалаушылардың әуе шабуылы оқиғаны тоқтатты және бір британ азаматының қаза болуына себеп болды.

Салдары

Республикалық үкімет көтерісшілердің ауыр крейсері «Балеарстың» батуын үлкен жеңіс деп салды және республикалық флоттың қолбасшысы Луис Гонсалес де Убиетаға Мадридтің Лауреат тақтасы (Placa Laureada de Madrid) табысталды, бұл Екінші испан республикасының батырлығы үшін ең жоғары әскери наградасы еді. Испания Республикасы батылдықты марапаттау үшін құрған «Distintivo de Madrid» наградасы «Libertad» және «Méndez Núñez» крейсерлеріне, «Lepanto», «Almirante Antequera» және «Sánchez Barcáiztegui» эсминдеріне, сондай-ақ олардың экипаж мүшелеріне берілді. Осыдан кейін бұл кемелерде арнайы тулар желбірей бастады, ал теңізшілер киімдеріне Мадридтің ескі гербі бейнеленген арнайы белгі тағуға құқық алды. Палос мүйісі шайқасы соғыстың соңғы республикалық жеңістерінің бірі болды. Бұл шайқас Испания Азамат соғысының ең ірі теңіз шайқасы және республикалықтар үшін маңызды жеңіс болғанымен, соғысқа ұзақ мерзімді ешқандай әсер етпеді. Республикалық флот өз артықшылығын пайдалана алмады, ал «Балеарстың» жоғалуы бірнеше айдан кейін жаңғыртылған «Navarra» крейсері Ұлттық флотқа қосылғаннан кейін ішінара өтелді.