Гордон Хирабаяши: Америкалық қоғамтанушы және жапон-американдықтарды ұстауға қарсылық көрсететін ерлік тұлға.

Гордон Хирабаяси (1918-2012) – американдық социолог, Екінші дүйнə соғысында жапон-американдықтарды ұстауға қарсы тұрған. «Хирабаяси ісі» арқылы танылды.

8 мин оқу

100%

Дереккөз: Gordon Hirabayashi — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Американдық социолог (1918–2012)

Гордон Киёши Хирабаяши (平林潔) – американдық социолог, екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапон-американдықтарды тұтқындауға қарсы тұрғандығымен және оның атымен аталатын «Хирабаяши против АҚШ» сот ісімен әйгілі.

Ерте өмір

Хирабаяши Сиэтл қаласында христиан дініндегі отбасында дүниеге келді, олар Мукёкай христиан қозғалысымен байланысты болған. Ол Вашингтон штатындағы Оберн қаласындағы Оберн жоғары мектебін бітіріп, 1937 жылы Вашингтон университетіне түсті, онда ол білім алды. Университетте ол YMCA-ға қатысып, діни бейбітшілдікке ұмтылушы болды.

Интернацияға, кемсітушілікке және соғысқа қарсы тұру

Хирабаяши бастапқыда интернаттауды қабылдауға ойлағанмен, ақырында оған ашық қарсы шыққан үш адамның бірі болды. Ол квакерлер басқаратын «Американдық достар қызметі» комитетіне қосылды. 1942 жылы ол өзін ФБР-ге тапсырды, ал кешкі сағатта жүру ережесін бұзғаны үшін сотталып, 90 күнге түрмеге қамалды. Ол апелляциялық сотта интернаттаудың заңдылығына шағымдану ниетімен қудалауға шақырды. ACLU бастапқыда қолдау көрсетпеді, оның орнына Вашингтон штатының сенаторы Мэри Фаркхарсон ұйымдастырған тәуелсіз комитет көмек қолын созды. Хирабаяши ісі АҚШ Жоғарғы Сотына жеткенде, ACLU белсенді қатысты. Оның адвокаттарының бірі Филадельфиялық квакер адвокат Харольд Эванс болды. Жоғарғы Сот «Хирабаяши АҚШ-қа қарсы» (1943) ісінде бірауыздан оған қарсы шешім шығарды, бірақ үш судья жеке пікір білдірді, олар Соттың шешімімен белгілі бір шарттармен ғана келісті. Соғыс кезеңіндегі қиындықтарды ескере отырып, шенеуніктер оны түрмеге жеткізуге, тіпті пойыз билетінің ақысын төлеуге де дайын болмады, сондықтан ол Аризона штатындағы түрмеге автостоппен барды, онда жазасын өтеуге міндеттелген. Түрмеге келген соң, күзетшілер оның екі апта кешіккенін және тиісті құжаттары жоқ екенін мәлімдеді. Олар оны үйіне жіберуді ойлады, бірақ ол бұл күдік тудырады деп қорқып, келіспеді. Содан кейін олар оны кешкі асқа және киноға шақырып, құжаттарын табуға уақыт беруді ұсынды. Ол келісті, ал ол кинодан оралғанда, құжаттары табылыпты. Кейін Хирабаяши қарулы күштерге шақырылудан бас тартқаны үшін МакНил аралындағы федералды түрмеде бір жыл өтті. Ол жапон-американдықтарға Жапония императорына адалдықтан бас тартуды талап ететін сауалнаманың нәсілдік дискриминациялық екенін мәлімдеді, себебі басқа этникалық топтардан шетелдік көшбасшыларға адалдық туралы сұралмаған.

Соғыстан кейінгі мансап

Соғыстан кейін ол Вашингтон университетінде социология мамандығы бойынша бакалавр, магистр және доктор ғылымдарының дәрежелерін алды. Ол Ливанның Бейрут қаласында және Мысырдың Каир қаласында оқытты, содан кейін 1959 жылы Канаданың Альберта университетінде жұмысқа орналасып, 1970 жылдан 1975 жылға дейін социология кафедрасын басқарды. 1983 жылы зейнетке шыққанға дейін сабақ беріп жүрді. Әлеуметтанушы ретінде ол Иордания, Британдық Колумбиядағы духоборлар, египеттік ауылдардың саяси санасы, иорданиялық әлеуметтік өзгерістер және азиялық американдықтарды зерттеді. Ол Діни достар қоғамының (квакерлер) Канадалық жыл сайынғы жиналысының белсенді мүшесі болды. Зейнетке шыққаннан кейін де ол адам құқықтарын қолдау ісімен айналысты. Хирабайаши 2012 жылдың 2 қаңтарында 93 жасында Эдмонтон қаласында қайтыс болды. Оған 11 жыл бұрын Альцгеймер ауруы диагнозы қойылған.

Сотталғанның үкімі жойылды

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Хирабаяши үшін маңызды болатын телефон қоңырауын алды. Калифорния университеті, Сан-Диего университетінің саяси ғылымдар профессоры Питер Айронс 1942 жылы үкіметтің қате әрекеттерін нақты көрсететін құжаттарды тапты. Бұл құжаттар үкіметтің бұл бұйрықтың әскери негізі жоқ екенін білгенімен, АҚШ Жоғарғы Сотынан бұл ақпаратты жасырғанын көрсетті. Осы жаңа мәліметтермен Хирабаяшидің ісі федералдық соттарда қайта қарастырылды, және 1987 жылы Тоғызыншы апелляциялық соты оның қылмыстық айыбын жоққа шығарған coram nobis бұйрығын берді (Хирабаяши АҚШ-қа қарсы (1987)). "Бұл өте маңызды жеңіс болды, сондықтан қарсы тарап шағымдануға бармады", - дейді Хирабаяши. "Бұл дағдарыс кезінде азаматтардың құқықтары үшін жұмсалған барлық күш-жігердің ақталуы еді". "Бір кезде Конституция маған көмектеспеді деп ойладым", - деді ол. "Бірақ соттардағы және үкіметтен жасалған мәлімдемелер Конституцияны сақтаудың маңызды екенін көрсетті деп санаймын. АҚШ үкіметі қателік жасағанын мойындады. Мұндай іс жасай алатын ел – күшті ел. Мен Конституцияға бұрынғыдан да көп сенемін және оған адалмын". "Егер сіз Конституцияға сенетін болсаңыз, ол жақсы деп есептесеңіз және ол сізді қорғайды деп ойласаңыз, онда Конституция белсенді түрде жұмыс істеп жатқанына көз жеткізіңіз, яғни, "сақ болу керек". Әйтпесе, ол қағаздың ғана бір бөлігі. 1942 жылы Конституция бізді қорғауға тиіс болды. Бірақ ол істемеді, себебі халықтың еркі оның артында болмады". 1999 жылы Аризонадағы Коронадо ұлттық орман бұрынғы Каталина құрмет лагерінің атын Хирабаяшидің құрметіне өзгертті. 1942 жылы Хирабаяши ауыр еңбекпен жазасын өтеген орын, қазір Гордон Хирабаяши демалыс орны деп аталады. 2008 жылы Вашингтон университеті Хирабаяши мен жапондық тегі бар төрт жүз студентке "nunc pro tunc" (кейіннен) құрметті дипломдар берді. Хирабаяши салтанатқа қатыспағанымен, оның есімі жарияланғанда, көрермендер ең шулы және ұзақ соғыс шапалақтарын дайындады. 2011 жылдың 24 мамырында АҚШ-тың Бас прокурорының міндетін атқарушы Нил Катиал Азиялық америкалықтар мен Тынық мұхиты аралдарының мұра айына арналған Әділет министрлігінің Үлкен залында негізгі сөз сөйледі. 20 мамырда жариялаған мәлімдемелерін дамыта келе, Катиал Әділет министрлігінің 1942 жылғы этикалық бұзушылығын алғаш рет ашық мойындады. Ол Хирабаяши және Корематсу істерін Бас прокурор кеңсесінің беделіне нұқсан келтірген деп атады, оны Жоғарғы сот істерді қарағанда "ерекше сенімге" лайық деп санайды және әрбір істе АҚШ үкіметінің позициясын жариялауда абсолютті адалдықтың қажеттілігін "маңызды еске салған" ретінде қарастырады.

Soon after retiring, Hirabayashi received a call that would prove consequential. Peter Irons, a political science professor from the University of California, San Diego, had uncovered documents that clearly showed evidence of government misconduct in 1942—evidence that the government knew there was no military reason for the exclusion order but withheld that information from the United States Supreme Court. With this new information, Hirabayashi's case was reheard by the federal courts, and in 1987 the Court of Appeals for the Ninth Circuit granted a writ of coram nobis which overturned his criminal conviction (Hirabayashi v. United States (1987)). "It was quite a strong victory—so strong that the other side did not appeal," says Hirabayashi. "It was a vindication of all the effort people had put in for the rights of citizens during crisis periods." "There was a time when I felt that the Constitution failed me," he explains. "But with the reversal in the courts and in public statements from the government, I feel that our country has proven that the Constitution is worth upholding. The U. S. government admitted it made a mistake. A country that can do that is a strong country. I have more faith and allegiance to the Constitution than I ever had before." "I would also say that if you believe in something, if you think the Constitution is a good one, and if you think the Constitution protects you, you better make sure that the Constitution is actively operating and uh, in other words "constant vigilance". Otherwise, it's a scrap of paper. We had the Constitution to protect us in 1942. It didn't because the will of the people weren't behind it." In 1999, the Coronado National Forest in Arizona renamed the former Catalina Honor Camp in Hirabayashi's honor. The site, ten miles northeast of Tucson, where Hirabayashi had served out his sentence of hard labor in 1942, is now known as the Gordon Hirabayashi Recreation Site. In 2008, the University of Washington awarded Hirabayashi and four hundred former students of Japanese ancestry who were evacuated from the school honorary degrees "nunc pro tunc" (retroactively). Although Hirabayashi did not attend the ceremony, when his name was called he received the loudest and longest ovation from the audience. On May 24, 2011, the U. S. Acting Solicitor General, Neal Katyal delivered the keynote speech at the Department of Justice's Great Hall marking Asian American and Pacific Islander Heritage Month. Developing comments he had posted officially on May 20, Katyal issued the Justice Department's first public confession of its 1942 ethics lapse. He cited the Hirabayashi and Korematsu cases as blots on the reputation of the Office of the Solicitor General – whom the Supreme Court explicitly considers as deserving of "special credence" when arguing cases – and as "an important reminder" of the need for absolute candor in arguing the United States government's position on every case.

Калифорния штатының заң шығарушы органы

2012 жылдың 5 қаңтарында Калифорния штатының Ассамблеясының мүшелері Ямада мен Фурутани Гордон Хирабаяшиді еске алу үшін бір ауыздан келісім алып, отырысты жапты.

Президент бостандығы медалі

2012 жылдың 27 сәуірінде президент Барак Обама Хирабаяшиге жапон-американдықтарды жапқан лагерьтерге қарсы принципті тұрысы үшін Президенттің Бостандық медалін табыс ететінін жариялады. Президент марапатты 29 мамырда қайтыс болғаннан кейін тапсырды. Оны Канаданың Альберта провинциясының Эдмонтон қаласынан Вашингтонға келген отбасы қабылдады. 2014 жылдың 22 ақпанында медаль ресми түрде Вашингтон университеті кітапханасының ерекше коллекциясына тапсырылды, онда Хирабаяшидің құжаттары сақтаулы.

Сахналық ойын

2007 жылы Азиялық-американдық театр компаниясы East West Players Хирабаяшидің өмірбаянына негізделген сахналық пьесаның әлемдік премьерасын ұйымдастырды. Пьеса бір актерлік қойылым болды және «Таңның шуағы: Гордон Хирабаяшидің сапары» деп аталды. East West Players пьесаны былай сипаттады: «Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сиэтлдегі Вашингтон университетінің студенті Гордон Хирабаяши Батыс жағалауындағы жапон текті барлық адамдарды күштеп көшіру және түрмеге қамау туралы АҚШ үкіметінің бұйрығына қиналып, күресті. Ол өзінің елінің сатқындығын Конституциялық сенімдерімен үйлестіруге тырысқанда, Гордон Американың жеңістерін және сәтсіздіктерін жақсырақ түсінуге ұмтылды». «Таңның шуағы: Гордон Хирабаяшидің сапары» пьесасын Жанна Саката жазды, режиссерлігін Джессика Кубзански жасады, ал Гордон Хирабаяши рөлін және басқа да көптеген рөлдерді Рюнь Ю сомдады. Қойылымдар Лос-Анджелестегі Кіші Токиодағы East West Players-тің Дэвид Генри Хванг театрында өтті. Алдын ала көрсетілімдер 2007 жылдың 1-4 қарашасында болды. «Лос-Анджелес Таймс» газеті қойылым туралы ара-жібірлі пікір білдірді: «Рюнь Ю Хирабаяши рөлін ойнайды, бірақ оның шеберлігі бұл материалды одан да қызықты ететін басқа құрылым мен стиль болуы мүмкін деген күдікті жоймайды». 2008 жылы драматург Жанна Саката толық көлемді пьесасын мектептерде көрсетуге арналған, жастарға бағытталған театр өндірісі үшін қысқартып өңдеді. Алғашқы бір актерлік қойылым шамамен 90 минутқа созылса, студенттерге арналған жаңа, қысқартылған нұсқасы шамамен 45 минутты құрады. Турды East West Players' Theatre For Youth бағдарламасы ұйымдастырды, режиссерлігін тағы да Джессика Кубзански жасады, ал 2007 жылғы толық көлемді өндірісте дублер болған Мартин Ю басты рөлді сомдады. Бұл жапон-американдық режиссер мен актердің алғаш рет жұмыс істеген кезенің бастауы болды. Шоу жақсы қабылданды, бұл туралы келесі пікірде айтылған: «Куши бір актерлік, көрермендерді әсерлі қалдырған қойылым көрсетті». Тур 2010 жылдың 12 ақпаны мен 31 наурызы аралығында өтті. Қойылымдар бастауыш мектептерде, орта мектептерде, жоғары мектептерде (және бір қалалық колледжде), сондай-ақ қоғамдық орталықтарда, шіркеулерде және кітапханаларда өтті. Барлығы 35 қойылым болды. Тур Калифорнияның келесі қалаларын аралады: Альгамбра, Болдуин Парк, Ист Ранчо Домингуес, Фуллертон, Гардена, Хантингтон Бич, Лонг Бич, Лос-Анджелес, Монтерей Парк, Солтүстік Голливуд, Норвок, Пасадена, Редлендс, Резеда, Сан-Бернардино, Сан-Фернандо, Ван Нуис және Батыс Ковина. 2011 жылы Рюнь Ю «Таңның шуағы: Гордон Хирабаяшидің сапары» қойылымын Чикагода қайта орындады. «Жібек жолы» театр жобасы Чикаго қаласының Мәдени істер департаментімен және Миллениум паркімен бірлесіп, Миллениум паркіндегі Джей Притцкер павильонында бір актерлік қойылымды ұсынды. 2011 жылдың 13-15 қаңтарында барлығы үш қойылым өтті. Қойылымды Джессика Кубзански режиссерлік етті, ал Джерри О'Бойл продюсерлік етті. 2012 жылдың 21 қазанынан 18 қарашасына дейін қойылым жоспарланған. Пенсильвания штатының Малверн қаласындағы People's Light and Theatre Company пьесаны 2014 жылы «Community Matters» сериясының бір бөлігі ретінде де ла Фуэнтемен бірге сахналады. 2014 жылы Рюнь Ю Сиэтлдің ACT театрында осы рөлді сомдады. Филадельфиядағы Plays & Players Theatre 2015 жылы актер Макото Хираномен бірге қойылымды ұсынды. 2016 жылы Портленд Орталық Сценасы Рюнь Юмен бірге Ellen Bye Студиясында «Hold These Truths» пьесасын қойды, ол 2007 жылы Лос-Анджелестегі East West Players-те «Таңның шуағы» деген атпен Гордон Хирабаяши рөлін алғаш орындаған болатын. Басқа қойылымдар 2017 жылдың желтоқсанында Нью-Йорк пен Бостонда, 2019 жылдың қарашасында Сан-Диегода және 2021 жылы Сан-Францискодағы Сан-Франциско ойын үйінде қойылды. 2022 жылы Малверн ПА-дағы People's Light тағы да Стивен Энгтің қатысуымен «Hold These Truths» пьесасын қойды (www.peopleslight.org>hold these truths). 2022 жылдың мамырында «Hold These Truths» пьесасының алғашқы канадалық қойылымы Эдмонтон қаласындағы Альберта университетінің екінші ойын алаңында қойылды, режиссерлігін Мелани Дрейер Люде жасады, ал Хирабаяши рөлін Кевин Такахиде Ли сомдады.

In 2007, the Asian American theatre company East West Players gave the world premiere of a stage play based on Hirabayashi's true life story. The play was a one man show and was titled Dawn's Light: The Journey of Gordon Hirabayashi. East West Players described the play as follows: "During WWII in Seattle, University of Washington student Gordon Hirabayashi agonizes over U. S. government orders to forcibly remove and imprison all people of Japanese ancestry on the West Coast. As he fights to reconcile his country's betrayal with his Constitutional beliefs, Gordon journeys toward a greater understanding of America's triumphs and failures." Dawn's Light: The Journey of Gordon Hirabayashi was written by Jeanne Sakata, directed by Jessica Kubzansky, and starred actor Ryun Yu as Gordon Hirabayashi and multiple other roles. Performances were held at the East West Player's David Henry Hwang Theatre in Little Tokyo in Los Angeles, California. Previews were November 1–4, 2007. The Los Angeles Times gave it a mixed review: "Ryun Yu plays Hirabayashi but even his fine grained tour de force doesn't negate the suspicion that another structure, another style might make this material more exciting." In 2008, playwright Jeanne Sakata adapted her full length stage play into a shorter theatre for youth production, which would tour the schools. Whereas the original one man show ran approximately 90 minutes, this new abridged version, aimed at students, was about half as long, coming in at about 45 minutes. The tour was produced by East West Players' Theatre For Youth program, directed again by Jessica Kubzansky, and starred actor Martin Yu, who had been the understudy in the original 2007 full length production. This marked the first time a Japanese American director as well as a Japanese American actor were used. The show was well received as indicated by the following review: "Kushi gave a one man, tour de force performance that floored the audience "

Southern California Edison was the major sponsor of this tour of Dawn's Light: The Journey of Gordon Hirabayashi. The tour ran from February 12 to March 31, 2010. Shows were performed at elementary schools, middle schools, and high schools (and one city college) and also at community centers, churches, and public libraries. There were 35 performances in total. The tour visited the following California cities: Alhambra, Baldwin Park, East Rancho Dominguez, Fullerton, Gardena, Huntington Beach, Long Beach, Los Angeles, Monterey Park, North Hollywood, Norwalk, Pasadena, Redlands, Reseda, San Bernardino, San Fernando, Van Nuys, and West Covina. In 2011, Ryun Yu reprised his performance of Dawn's Light: The Journey of Gordon Hirabayashi, but this time in Chicago, Illinois. Silk Road Theatre Project, in association with the Department of Cultural Affairs, City of Chicago and Millennium Park, presented the one man show at the Jay Pritzker Pavilion in Millennium Park. There were three performances total on January 13–15, 2011. The production was directed by Jessica Kubzansky and produced by Jerry O'Boyle. it was on the Fall schedule to run from October 21 to November 18, 2012. People's Light and Theatre Company, in Malvern, Pennsylvania, staged the play in 2014 as part of its "Community Matters" series, with de la Fuente. In 2014, Ryun Yu performed the role for Seattle's ACT Theatre. Plays & Players Theatre, in Philadelphia, presented it in 2015 with actor Makoto Hirano. In 2016, Portland Center Stage presented Hold These Truths in the Ellen Bye Studio with Ryun Yu, who originated the role of Gordon Hirabayashi in the 2007 world premiere (under the title Dawn's Light) at East West Players in Los Angeles. Other productions were mounted in New York City and in Boston in December 2017, in San Diego in November 2019, and in San Francisco in 2021 at the San Francisco Playhouse. In 2022 People's Light in Malvern PA again presented
"Hold These Truths" starring Steven Eng (www. people'slight. org>hold these truths)

In May 2022, the first Canadian production of Hold These Truths was staged in the Second Playing Space at the University of Alberta in Edmonton, directed by Melanie Dreyer Lude and starring Kevin Takahide Lee as Hirabayashi.