Мишель Жан Казабон: Тринидад суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Тринидад және Тобаго суретшісі (1813–1888)

Мишель Жан Казабон (20 қыркүйек 1813 – 20 қараша 1888) – алғашқы ірі тринидадтық суретші және Тринидадтың әлемге танымал болған тұңғыш суретшісі. Ол сонымен қатар "кәсіби емес суретші" деп те аталады. Ол Тринидад пейзаждарын бейнелеуімен және 19 ғасырдағы плантаторлардың, саудагерлердің және олардың отбасыларының портреттерімен мәшһүр. Казабонның суреттерін олардың сұлулығы үшін ғана емес, сонымен қатар тарихи маңызы үшін бағалау керек: оның туындылары 19 ғасырдың көп бөлігінде Тринидадтағы өмірдің сан алуан жақтарын нақты көрсетеді. Казабон Карони жазықтарының және Чагуарамастағы тропикалық ормандардың сұлу көріністерін бейнелеу үшін табиғатқа сүйенді. Оның мулаттар, мерзімілі жұмыспен қамтылған үндістер және негрлердің портреттері суретшінің осы адамдарды олармен жеке байланысының арқасында бейнелегені ме, әлде еуропалық креолдарға қарағанда оларға көбірек мән бергені ме деген пікірталас тудырды, себебі олардың ең бір әсем портреттері де сақталмаған. Казабон өзін "пейзаж суретшісі" деп атауды ұнатса да, Тринидадта, мегаполистік ықпалдардан және жігерлендіруден алыс, ол күнделікті, көбінесе қарапайым өнер формаларын қабылдады – оқытушы, иллюстратор, портретші. Англия мен Францияда оның туындыларына жоғары баға берілді және ол көрмелерде жүлделер мен медальдар жеңіп алды. 1851 және 1857 жылдары оның Тринидад пейзаждарының екі кітабы Францияның Париж қаласында жарық көрді. Ол өлімінен кейін көптеген жылдар бойы суретшілерге үлгі болып келген Тринидадтың тұңғыш суретшісі болды. Ол тынымсыз еңбек еткен адам еді. Оның бірнеше суреттері мен гравюраларын Ұлттық мұражай мен өнер галереясынан, сондай-ақ Тринидадтағы және шетелдегі жеке коллекциялардан таба аласыз.

Өмірбаян

Мишель Жан Казабон 1813 жылдың 20 қыркүйегінде Тринидадта, Сан-Фернандоның шетінде, Солтүстік Напаримадағы Коринт егістігінде француз Мартиникалық ата-анасынан туды. Ол төрт баланың ең кішісі болды. Оның ата-анасы, қант плантациясының иелері, 1783 жылғы «Халық санын есепке алу туралы жарлықтан» кейін Тринидадқа келген Мартиникадан шыққан «бос түсті» иммигранттар еді. 1826 жылы, 13 жасында Казабон Англияның Уэр қаласындағы Сент-Эдмунд колледжінде оқыды және 1830 жылы Тринидадқа оралды. 1837 жылы ол медицинаны оқу үшін Парижге сапарлады. Ол бұл оқудан бас тартып, Париждегі көрнекті суретші Пол Делароштан сурет өнерін үйрене бастады. Оның ата-анасының байлығы көп жылдар бойы оның және оның отбасының қызығушылықтарын қолдады, ал ол өмірінің кейінірек кезеңінде ғана суреттерінен ақша табу қажеттігін сезінді. Ол сол кездегі студенттерге тән үлгі бойынша Франция мен Италияда кеңінен саяхаттап, пейзаждарды суреттеді. Оның туындылары 1839 жылы Лувр салонында, ал 1843 жылдан 1847 жылға дейін жыл сайын көрмеге қойылды. Оның философиясы мен стилі заманауи француз пейзаж суретшілеріне жақын. 1843 жылы ол француз әйелі Розали Тролардқа үйленді. 1844 жылы Парижде оның тұңғыш қызы дүниеге келді, одан кейін жалғыз ұлы туды. 1845 жылы ол Тринидадқа сапарлап, 1851 жылы Парижге оралып, «Тринидадқа көзқарас, 1851» атты 18 литографиядан тұратын сериясын жариялады. 1852 жылы Парижде екінші қызы дүниеге келгеннен кейін, ол отбасымен Тринидадқа қайтып келді. Біраз уақыттан кейін Казабон Тринидад пейзаждарын суреттеумен ғана емес, сонымен қатар Порт-оф-Испанияның плантаторлары мен саудагерлері мен олардың отбасыларының портреттерімен қоғамдық суретші ретінде танымал болды. Ол сурет сабақтарын берді және ағылшын газеттері үшін жергілікті оқиғалардың иллюстрацияларын жасады. Тринидадта Казабонның ең маңызды демеушісі 1848 жылдан 1854 жылға дейін ағылшын губернаторы болған Лорд Харрис еді, ол өзінің көптеген әлеуметтік шараларын және саяхаттарын жазды. Қазір Англияның Кент графтығындағы Белмонт үйінде сақталатын 44 картинадан тұратын Харрис коллекциясы, бәлкім, Тринидадтың 19 ғасырындағы бейнелік сілтемелерінің ең маңызды жинағы болар. Басқа да бірнеше, көлемі аз, бірақ маңызды коллекциялар шотланд-американдық плантатор Уильям Бернли, Джон Ламонт және Дундональд графы тапсырыс берді. 1857 жылы Казабон жергілікті көріністердің 18 литографиясынан тұратын екінші сериясын жариялады, ол «Тринидад альбомы» деп аталды. 1860 жылы ол фотограф Хартманмен бірлесіп «Демерара альбомы» атты 16 литографиядан тұратын серияны жариялады, сондай-ақ сол жылы Хартман мен литограф Эжен Сисери шығарған «Мартиникуа альбомына» бір көрініс қосты. 1862 жылы Казабон отбасымен Мартиникадағы Сен-Пьерге көшіп барды. Ол «Жаңа әлемнің Парижі» деп сипатталатын Сен-Пьер Тринидадта жетілмеген мегаполистік рухты ұсынады деп үміттенеді, сонымен қатар оның өнерін жоғары бағалайды деп ойлады. Бірақ ол сол көзқарастардың үстемдік ететінін байқады, шамамен 1870 жылы Тринидадқа оралып, бұрынғы өмірін қайта жандандыруға тырысты. Ол ешқашан бұрынғы әлеуметтік мәртебесіне ие бола алмады, көңілі қалғандықтан ішімдікке салына бастады. Порт-оф-Испанияда суреттерін сатумен айналысып, ол тек маскүнем, бірақ мейірімді, ескі эксцентрик ретінде танылды. 1888 жылы ол өзінің мольбертінде жұмыс істеп жүргенде жүрек талмасынан қайтыс болды, ал келесі күні Лапейруз зиратына қарапайым түрде жерленді. Лоуренс Скотттың «Бамбуға түсетін жарық» романы (Tindal Street Press, 2012) – Казабонның өмірінің қайта жаңғыртылуы.

Michel Jean Cazabon was born of French Martinique parentage in Trinidad on September 20, 1813 on Corinth Estate, Northern Naparima, on the outskirts of San Fernando. He was the youngest of four children. His parents, owners of a sugar plantation, were "free colored" immigrants from Martinique, who had come to Trinidad following the Cedula of Population of 1783. In 1826, at the age of 13, Cazabon went to school at St. Edmund's College, Ware, England, returning to Trinidad in 1830. In about 1837, he sailed for Paris to study medicine. He gave up these studies and started off as an art student under Paul Delaroche a leading painter in Paris. His parents' wealth supported his pursuits and those of his family for many years in an enviable life style and only later in life did he find it necessary to earn a living from his paintings. He followed the familiar pattern for students at that time, travelling extensively in France and Italy painting the landscape. His work was shown at the Salon du Louvre in 1839 and every year from 1843 to 1847. His philosophy and style follow closely that of the contemporary French landscape artists. In 1843 he married a French woman, Rosalie Trolard. His first daughter was born in Paris in 1844, followed by the birth of his only son. In 1845 he visited Trinidad, returning to Paris in 1851 to publish a series of 18 lithographs, "Views of Trinidad, 1851". After the birth of his second daughter in Paris in 1852, he returned with his family to Trinidad. Cazabon soon became popular as a society painter, not only with his paintings of Trinidad scenery, but also with his portraits of the planters and merchants of Port of Spain and their families. He taught art, and provided illustrations of local events for English newspapers. In Trinidad, Cazabon's most important patron was Lord Harris, the English Governor from 1848 to 1854, recording many of his social functions and excursions. The Harris Collection of 44 paintings, now displayed at the family home at Belmont in Kent, England, is perhaps the most important collection of 19th century visual references of Trinidad. Several other less extensive, but important collections were commissioned by William Burnley, the Scottish American planter, John Lamont and the Earl of Dundonald. In 1857, Cazabon published a second series of 18 lithographs of local scenes, Album of Trinidad. In 1860, he published, with the photographer Hartmann, a series of 16 lithographs entitled Album of Demerara, and in that same year contributed one of the scenes in Album Martiniquais, published by Hartmann and the lithographer Eugène Cicéri. In 1862, Cazabon moved with his family to Saint Pierre in Martinique. He hoped that Saint Pierre, described then as the Paris of the New World, would offer a metropolitan spirit that Trinidad lacked, and provide a greater appreciation for his art. Finding much the same attitudes prevailing, he returned to Trinidad about 1870 and attempted to pick up the threads of his former life. Never to regain his social standing, he began to drink to dull his disillusionment. Hawking his paintings around Port of Spain, he became known only as a drunken, though gentle, old eccentric. In 1888, while working at his easel, he died of a heart attack, and the following day was unceremoniously buried in Lapeyrouse Cemetery. Lawrence Scott's novel Light Falling on Bamboo (Tindal Street Press, 2012) is a re imagining of Cazabon's life.