Кіріспе

Астрологиялық ұғым

Астрологиялық гороскоп немесе туған шартта планетаның күші немесе әлсіздігі оның зодиак белгісі мен нақты градусына байланысты анықталады. Осы күштілік немесе әлсіздік планетаның мәні деп аталады, 17 ғасырдағы астролог Уильям Лили оны "планеталардың күштілігі, қайраттылығы немесе нашарлығы" деп сипаттаған.

Өмірбаян

Астрологияның көп бөлігі әр планетаның ерекше энергиясына және олардың Жерге тигізетін әртүрлі әсерлеріне негізделгендіктен, маңызды қадір-қасиет – нақты бір туған картасындағы планетаның кез келген ықтимал "артықшылықтарын" немесе "кемшіліктерін" бағалау үшін ғана қолданылатын қосымша құрал. Планетаның белгілі бір туған картасындағы "тиімділігі" күнінің немесе түнінің уақытына, жеке туған уақытына немесе планетаның қай белгіде орналасқанына байланысты болуы мүмкін. Мысалы, Күн дәстүрлі түрде Арыстанның билеушісі болып саналады. Арыстанның қарама-қарсы белгісі – Суқұйғыш. Сондықтан, Күні Суқұйғышта орналасқан адамның Күні "әлсіреген" немесе "тоқыраған" деп айтылады, яғни оның Күнінің әсері сезілмейді. Бұл, әрине, әр адамға тән басқа да факторларға байланысты, бірақ Күн мен Арыстан өзіндік сананы, қуатты, өнерпаздық қабілетін, адалдықты және құрметті білдіреді. Суқұйғыш және оның планеталық билеушісі Сатурн қажетті міндеттерді, топтық табысты, егжей-тегжейлі фактілерді және кейде қиын (бірақ көбінесе қажет) жағдайларды көрсетеді. Солтүстік жарты шарда Арыстан мен Күн жаздың шыңында болады. Суқұйғыш қаңтар айында қыс ортасында орналасады. Қыста Күн аспанда төмендеп, жазғыға қарағанда әлсіздейді. Дегенмен, туған картадағы әр планетаның жоғары немесе әлсіз мәртебесі болмайды; кейбір планеталардың орналасуы жай ғана "бейтарап" болып табылады, сондықтан олардың әсері аз байқалады немесе күшті болмайды. Керісінше, кездейсоқ қадір-қасиет планетаның немесе нүктенің туған картадағы орнынан қаншалықты күш алатынын көрсетеді, мысалы, картадағы басқа факторлармен байланысы: басқа планеталарға немесе картаның төрт бұрышына, жұлдыздарға жақындығы, сондай-ақ басқа планеталармен немесе нүктелермен құратын аспектілер (немесе симметриялық бұрыштық байланыстар). Мысалы, Козерогтың 27 градусындағы Марстың маңызды қадір-қасиетін анықтау үшін, планетаның қадірлі жағдайда екенін ескеру қажет – Марс Козерог белгісінде биіктеп тұр деп есептеледі, сонымен қатар ол Козерогтың 27 градусының "шекара" билеушісі және сонымен қатар Козерогтың 27 градусының бет билеушісі болып табылады. Бұл – өте қадірлі Марс. Егер сол туған картада Суқұйғыш бірінші үйде орналасса, ал Козерог он екінші үйде болса, онда 27 градустағы Марс он екінші үйде орналасады; Марстың кездейсоқ қадір-қасиеті нашар болады, өйткені ол әлсіз немесе зиянды кадент үйде орналасқан болады. Он екінші үй – демалыс, тынығу, арман, қиял, сондай-ақ терең ұйқы мен қашқындық символы. Бұл тақырыптар Марстың планета ретінде, ал Козерогтың белгісі ретінде ынталы, жанды және бекем энергиясына қайшы келеді. Егер Марс осы туған картада Сатурн сияқты зиянды планетаға квадрат түзіп, Козерогтың билеушісі – Сатурннан оң квадрат аспект алса, бұл Марстың күшін және игілікпен әрекет ету қабілетін одан әрі шектейді. Бұл кездейсоқ қадір-қасиет факторлары маңызды қадір-қасиеті бойынша күшті Марстың күшін әлсіретеді.

Шекаралары

Астрологияда шекаралар немесе терминдер – бұл зодиактың бес дәстүрлі планетаның әрқайсысына бөлінген, тең емес бес аймаққа жіктелуі. Жарқыраған денелерге (Лунa мен Күнге) ешқандай бөлімшелер тағайындалмайды. Бұл шекаралардың тамыры бірінші ғасырдың ортасына дейінгі папирус гороскоптарында кездеседі. Оларды құру логикасы және олардағы ең алғашқы гороскоптардың түсіндірмелері әлі белгісіз, бірақ қазіргі таңда олар дәстүрлі астрологияның маңызды бөлігі болып табылады, олар негізгі қадір-қасиеттің бір түрі ретінде қолданылады және қабылдау, бастапқы бағыттар, өмір ұзақтығын анықтау сияқты түрлі ұғымдар мен техникаларда пайдаланылады.

Мысырлық

Мысырлық шекаралар зодиактың бөлімшелерін ұйымдастыру үшін ең көп қолданылатын модельдердің бірі, әсіресе эллиндік кезеңде. Валент, Фирмик және Паулус сияқты астрологтар осы модельді пайдаланған. Бұл жүйелер «Мысырлық» деп аталғанына қарамастан, көне Вавилонияда пайда болған сияқты.

Птолемейлік

Птолемейлік шекаралар – бұл зодиактың кіші бөлімдерін ұйымдастырудың тағы бір моделі, оны ғалым Клавдий Птолемей қолдаған. Птолемей египеттік шекаралардың ең көп қабылданғанын мойындады, бірақ олар "реттілік немесе жекелеген шаманың тұрақтылығын сақтамайды" деп мәлімдеді. Одан кейін ол шекараларды ұйымдастырудың баламалы моделі ретінде халдейлік модельді ұсынады. Птолемей бұл модельді өзі жасаған жоқ; керісінше, ол оған ежелгі қолжазбада кездесіп, оны өз пайдалануы үшін қабылдады, "біз олардың реті мен санының табиғи және дәйекті түсіндірмесін қамтитын, көп зақымдалған ежелгі қолжазбаға таптық, сонымен бірге жоғарыда аталған туған шақтарда көрсетілген градустар мен жиынтықтағы сандар ежелгілердің тізімімен сәйкес келді" деді.

Қадір-қасиеттің маңызы

Шекаралар планетаның негізгі қадір-қасиетін анықтау үшін қолданылады, ол планетаның өзінің мағынасын білдіру қабілетіне сілтеме жасайды. Кейбір астрологтар әртүрлі негізгі қадір-қасиеттер әртүрлі "салмаққа" ие деп санайды. Өз үйіндегі планетаға +5, биіктікте +4, үштікке +3, шекараларға +2 және деканаларға +1 беріледі. Дәстүрді көрсететін кейбір араб мәтіндері негізгі қадір-қасиет түрлері ретінде үй мен биіктікке шекаралардан гөрі көбірек мән береді, бірақ терминдерге аз мән береді, бұл әрбір түрдің салмағы қалай қалыптасқанының себебін түсіндіруге болады.

Шекаралау

Астрологиялық контексте суреттеулер – бұл карталарды түсіндіру. Суреттеу жасағанда бағалауға болатын көптеген нәрселер бар, олардың бірі – шекаралар. Шекараларды түсіндіру карта бойынша картаға негізделеді және белгі, үй, сектор, аспектілер сияқты көптеген факторларға байланысты. Астрологтар дәстүрде атап өткендей, шекара иесінің игі немесе зиянды екендігі сияқты басқа да факторларды қарастыру қажет. Реториус осыны түсіндіру үшін мынадай жалпы ережелер береді: «Егер жұлдыздың бірі игі планетаның мекенінде және игі планетаның шарттарында, туған адам үшін маңызды болса, ол оның бағына пайда әкеледі; егер ол игі планетаның мекенінде, бірақ зиянды планетаның шарттарында табылса, ол бағының жақсылығын азайтады; ал егер ол зиянды планетаның мекенінде және зиянды планетаның шарттарында болса, ол оның бағын зақымдайды және қараңғылатады». Шекара иесінің игі немесе зиянды екенін бағалаудан басқа, кейбір астрологтар 12 белгідегі зодиактың әр бөлігі үшін өздерінің сипаттамаларын ұсынды. Мысалы, Валенс: «Арийдің алғашқы 6 градусы, Зевстікі, қалыпты, күшті, тұқымға бай, игі» дейді.