Кіріспе

Ирландиялық журналист және саясаткер Стивен Люциус Гвинн (13 ақпан 1864 – 11 маусым 1950) – ирландиялық журналист, өмірбаян жазушы, автор, ақын және протестант ұлтшыл саясаткер. Ирландия парламенттік партиясының мүшесі ретінде ол 1906 жылдан 1918 жылға дейін Галвей қаласының парламент депутаты болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда британдық армия офицері қызметін атқарды және одақтастардың соғысқа қатысуына ирландиялықтардың белсенді түрде атсалысуын жақтады. 1919 жылы Ирландия Орталық партиясын құрды, бірақ оның орташа ұлтшылдығы Синн Фэйннің күшейіп келе жатқан танымалдылығының арқасында маңызын жойды.

Отбасылық негіздер

Стивен Гвинн Дублин графлығының оңтүстігіндегі Ратфарнхэмдегі Сент-Колумба колледжінде дүниеге келді, оның әкесі Джон Гвинн (1827–1917), библиялық ғалым және Ирландия шіркеуінің пасторы, колледждің басшысы болды. Оның анасы Люси Жозефина (1840–1907) ирланд ұлтшылы Уильям Смит О'Брайеннің қызы еді. Стивен он баланың (сегіз бауыры мен екі қарындасы) үлкені болды. Ол туғаннан кейін көп ұзамай отбасы Донегал графтығындағы Рамельтонға көшті, онда әкесі пастор болып тағайындалған еді; кейіннен ол Тринити колледжінің (Дублин) дінтану профессоры болды.

Алғашқы жылдар

Стивен Гвинн өзінің ерте балалық шағын Донегал графтығының ауылдық аймағында өткізді, бұл оның Ирландияға деген кейінгі көзқарасын қалыптастырды. Ол Оксфордтың Брассеноз колледжіне түсті, онда 1884 жылы классикалық пәндер бойынша бірінші сыныптық диплом алды және 1886 жылы literae humaniores саласындағы білімін көрсетті. Оқу үзілісінде ол Дублинге қайтып оралды, онда сол кездегі бірнеше саяси және әдеби қайраткерлермен танысты.

Кәсіби өмір

Гвинн 1886 жылдан бастап он жыл бойы, Францияда да мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, бұл оның француз мәдениетіне өмір бойына деген қызығушылығын тудырды, ол 1927 жылы жарық көрген «Францияға мақтау» атты еңбегінде көрініс тапты. 1896 жылға қарай ол жазуға қызығушылық танытып, Лондонда ағылшын тақырыптарына арналған жазушы және журналист болды. Ол Ирландия әдеби қоғамының хатшысы болып қызмет еткен кезде, жаңадан пайда болған ирланд әдеби жаңғыруымен байланысқа келді. Осылайша, поэзия мен өмірбаяндық туындылардан бастап, жалпы тарихи еңбектерге дейін, әдеби жанрлардың кең ауқымын қамтитын, ұзақ және жемісті шығармашылық жолы басталды. Оның ерекше мамандығы – XVIII ғасыр. Ол өз отанының географиясы, сондай-ақ шарап, XVIII ғасыр суретшілігі және балық аулау сияқты өзге де қызығушылықтары туралы көптеген кітаптар жазды. Гвинн 1904 жылы саясатқа қатысып, Ирландияға оралды. 1906 жылғы қарашада өткен қосымша сайлауда ол Галвей округінен депутат болып сайланды және 1918 жылға дейін Ирландия парламенттік партиясының мүшесі ретінде оны өкілдік етті. Осы кезеңде ол Гейл лигасының белсенді мүшесі болды және ирланд әдеби жаңғыруымен тығыз байланысы бар сирек ирланд депутаттарының бірі болды. Жозеф Маунсел Хоун мен Джордж Робертспен бірге ол Дублиндегі Maunsel and Company баспасын құрды. Ол ирланд тілін міндетті пән ретінде енгізуге қарсы болды. 1908 жылы Ирландия университетінің корольдік комиссиясында қызмет еткен кезде, католик университетінің құрылуын қолдаған науқанға қатысты. Үшінші «Үй билігі туралы» заң жобасы талқыланған кезде, Гвинн партия жетекшісі Джон Редмондтың тапсырысымен «Үй билігіне қатысты аргументтер» (1911) атты кітап жазды және партияның ресми жарнамасымен, сондай-ақ Синн Фэйннің сын-ескертпелеріне жауап берумен айналысты.

Ұлы соғыс

1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Гвинн Редмондтың ирланд ұлтшылдарын және Ирландиялық Ұлттық еріктілерді одақтастар мен британдықтардың соғыс күшін қолдау үшін, әсіресе Ирландиялық дивизиялардың ирланд полкіне қатысу арқылы, күтілетін қысқа соғыстың соңында тоқтатылған Үйдегі басқару туралы заңның орындалуын қамтамасыз ету мақсатымен, ынталы түрде қолдады. Елуден асқан Гвинн 1915 жылдың қаңтар айында 16-шы (ирланд) дивизиясының 7-ші Ленстер полкіне қатысты. Шілде айында ол 6-шы (қызметтік) батальонының капитаны болып тағайындалды, Коннахт рейнджерлері қатарында Батыс майданында Мессен, Сомма және басқа жерлерде қызмет етті. Ол әскери қызметке шақырылып, қатысқан бес ирланд ұлттық парламентарийдің бірі болды, ал қалғандары Дж. Л. Эсмонд, Вилли Редмонд, Уильям Редмонд және Д. Д. Шихан, сондай-ақ бұрынғы депутат Том Кетл еді. Кетл мен Уильям Редмондпен бірге ол ирланд дивизиялары үшін жұмылдыру науқанын жүргізіп, Кетлмен бірлесіп «Ирландиялық бригада үшін шайқас әндері» (1915) атты балладалар жинағын жасады. Гвинн 1915 жылдың шілдесінде Легион д’Онер орденінің шавалиері атанды. 1916 жылы Дарданелл комиссиясына тағайындалды. 1917 жылдың соңында сэр Хорас Планкетт төрағалық еткен Ирландиялық конвенцияға қатысу үшін Ирландияға қайтарылған ол, бөлінуден аулақ болатын Үйдегі басқару туралы келісімге қол жеткізу үшін оңтүстік юнионистермен келісімге келуді қолдады. 1918 жылдың наурыз айында Редмондтың қазасынан кейін Гвинн конвенциядағы орташа ұлтшылдардың жетекшісі болды. Ол 1918 жылғы міндетті әскери қызмет дағдарысы кезінде міндетті әскери қызметтің қаупіне қарсы болды, бірақ Ирландиялық жұмылдыру кеңесінің мүшесі ретінде ерікті жұмылдыруды қолдауын жалғастырды, Синн Фейн жетекшілігіндегі қарсылыққа тап болды.

Соңғы жылдары

Стивен Гвинн 1919 жылы Ирландияның Орталық партиясын құрды және желтоқсандағы жалпы сайлауда Дублин университетінен тәуелсіз ұлтшыл ретінде сәттілікке жете алмады. Партия Планкеттің Ирландиялық Доминион Лигасымен бірікті, бірақ Гвинн кейіннен Планкеттің уақытша шара ретінде бөлінуді қабылдауға дайындығына байланысты одан алшақтады. Англо-ирланд соғысы мен Ирландия азамат соғысы кезінде Ирландияны екіге бөлген қайшылықтар Гвинннің орташа мәдени ұлтшылдығын ығыстырды. Ол жаңа мемлекетті қолдағанмен, кейбір қиындықтарды, мысалы, еркін мемлекет сенаторларына тиесілі үйлердің өртелуін де айыптады. Гвинннің жеке өмірі де осы кезеңде күрделенді. 1920 жылдары ол сол кездегі Ирландиядағы ең танымал суретші әйел Грейс Генримен романтикалық қарым-қатынасқа түсті. Осы кезеңде Гвинн мен Грейс Франция мен Италияға саяхат жасады, ал Генри Гвинннің портреттерін, оның ішінде 60-шы жылдардың соңында немесе 70-ші жылдардың басындағы ерекше келбетін сомдады. Олардың қарым-қатынасы 1930 жылы Генридің күйеуі Пол Генриден ажырасуына ықпал етті. 1920 жылдары Гвинн өзін жазуға берілді, "The Observer" және "The Times" газеттеріне Ирландиядан тілші ретінде саяси оқиғалар туралы хабарлады. Кейін ол өмірінде маңызды еңбектер жазды және ұлы Денис Гвиннмен бірге ("Джон Редмондтың өмірі", 1932) Джон Редмондтың бейнесін және оның өзін-өзі ақтауын қалыптастыруға үлкен үлес қосты. 1930 жылдардың ортасында ол суретші Рой Беддингтонның суреттерімен бірге балық аулау тақырыбында үш кітап жазды: "Бақытты балықшы" (1936), "Өзеннен өзенге" (1937) және "Доңдағы екеу" (1938). "The Guardian" газетіндегі соңғы кітапқа жазылған сын авторы Гилберт Томас былай деп жазды: "'Доңдағы екеу' – әдемі кварто – сәтті 'атмосфералық' суретшінің қара-ақ эскиздерінің кітабы. Г. Гвинннің қосымша мәтіні, Колн аңғарындағы бейтаныс адамның әсерлерін баяндайды, аз ғана, кейде тіпті маңызсыз, ол қызыл балықты немесе дәлірек айтқанда, форельді қуалайды! Бірақ тіпті ең қиын тұста да ол жақсы серік. Ол Котсуолд пейзажына жаңалық пен терең оймен қарауды әкеледі, онда біздің аралдағы көптеген жерлер сияқты, табиғат пен адамның еңбегі біртұтас." Стивен Гвинн 1940 жылы Ирландия Ұлттық Университетінен құрметті докторлық диссертациясын, ал 1945 жылы Дублин Университетінен Litt. D. дәрежесін алды. 1950 жылдың сәуір айында Ирландия Әдебиет академиясы оған Грегори медалін табыс етті. Әдеби шығармаларында ол гуманизм мен төзімділік принциптерін ұстанып, сол кездегі Ирландияда саяси құлшыныстарға байланысты сирек кездесетін қасиеттерді көрсетті. Ол 1950 жылдың 11 маусымында Дублин қаласындағы Теренурдегі үйінде қайтыс болды және Дублин округінің оңтүстігіндегі Таллахт зиратына жерленді.

Отбасы

Стивен Гвинн өзінің туысы Мэри Луизаға (1941 ж. қайтыс болды), пастор Джеймс Гвинннің қызына үйленді. Кейін ол католицизмге көшті. Олардың үш ұлы мен екі қызы оның дінінде тәрбиеленді, олардың ішінде Обри (1892–1983) иезуит діни қызметкері және Дублин университетінің колледжінде ортағасырлық тарих профессоры болды. Олардың екінші ұлы Денис Ролстон (1893–1971) Корк университетінің колледжінде қазіргі ирландия тарихының профессоры болды. Стивен Гвинннің ағасы Эдвард Джон (1868–1941) Тринити колледжінің проректоры болды, ал тағы бір ағасы Робин (Роберт Малколм) оның аға деканы болды. Оның әпкесі Люси Гвинн Тринитидің алғашқы әйел тіркеушісі болды. Үшінші інісі Чарльз британ армиясында сәтті мансап жасап, генерал-майор шенімен зейнетке шықты. Кіші ағалары Люциус пен Джек белгілі крикетшілер болды.