Кіріспе

Ұлыбританиядағы лобби тобы

FOREST ("Темірқақ шегу құқығы үшін еркіндік ұйымы") – Ұлыбританиядағы темекі шегушілердің құқықтарын қорғайтын ұйым, негізінен темекі индустриясымен қаржыландырылады. Ол темекі шегу және темекі өнімдерін "артық реттеу" деп санайды және оған қарсы күреседі.

Ерте тарих

1978 жылы әуе маршалы сэр Кристофер Фоксли Норрис ірі британдық темекі компанияларына темекі тұтынушылар қауымдастығы құру мүмкіндігі туралы жүгінді. Құрық және сигар тартқан Фоксли Норрис, "үкімет пен басқа да жақсылықты көздейтін ұйымдардың" адамдардың өміріне көбейіп бара жатқан араласуына алаңдап, өнеркәсіптің темекіге қарсы шараларға үйлесімді жауап бермегеніне таңырқағандығын айтты. 1974 жылы Әскери-әуе күштерінен зейнеткерлікке шыққандықтан, ол зейнетақысын толықтыру үшін мұндай ұйымда жалақымен жұмыс істеуге ниеттенгенін жеткізді. Солайша, генерал-лейтенант сэр Джеффри Чарльз Эванс, темекі шегуші және бұрынғы Ұлттық темекі сатушылар одағының бас хатшысы, шамамен сол кезде өнеркәсіп өкілдеріне ұқсас ұсыныстар жасады. Британдық темекі өнеркәсібінің сол кездегі сауда қауымдастығы – "Темекі жөніндегі консультативтік комитет" (TAC) темекі шегуді қолдау тобын құруға уақыт келді деген келісімге келді. TAC жаңа ұйымның "өнеркәсіп тарапынан тығыз бақыланып, қолдау көрсетілуі керек, бірақ сенімділігін сақтау үшін жеткілікті тәуелсіз болуы тиіс" екенін мәлімдеді. Эванс немесе Фоксли Норрис басқаруы керек пе деген талқыдан кейін, 1979 жылдың 19 маусымында FOREST құрылды, онда Фоксли Норрис төраға, ал Эванс бас атқарушы болып тағайындалды, олар ұйымның алғашқы екі мүшесі болды. 1980 жылдың наурыз айындағы TAC меморандумында темекі өнеркәсібі ұйымның мақсатына қатысты түсініспеушіліктер, FOREST-тің қызметінің тиімділігіне күмән және оның жаппай мүшелікке шақыруға тырысуы керек пе, әлде тікелей өнеркәсіпке қызмет етуі керек пе деген белгісіздіктерді білдірді. 1981 жылы TAC деректері FOREST-тің бағытына қатысты күмән тудырды, кейбір компаниялар ұйымды қаржыландыруды жалғастыруды немесе тиімдірек ұйым құруды қарастырды. TAC мүшелері темекі шегуді қолдау тобының моделін бекітті және бұл модельді жаңа темекі шегуді қолдау тобын құруға тырысудың орнына, қолданыстағы FOREST ұйымына қолдануға келісті. Қайта құрылған FOREST-ке Эванстың орнына жаңа бас атқарушы қажет болды. Эванс 1987 жылы қайтыс болғанға дейін белсенді қатысты. Айрес, сонымен қатар, ВИЧ-тен денсаулығы нашарлап, 1988 жылы Крис Таме ұйымның тиімді жетекшісі болып тағайындалды; темекі тартпаған Таме екінші қолдан түскен темекінің зиянынан сақтану шараларының кең ауқымды әсеріне алаңдады, либертариандық көзқарас тұрғысынан адамдардың өз денсаулығына қатысты шешімдер қабылдау құқығын қорғау қажеттігін айтты. Фоксли Норрис 1989 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін қоғамдық тұлға болып қала берді, оның орнына Экономикалық істер институтының бас директоры және құрық тартқан Лорд Харрис келді. 1989 жылдың қыркүйегінде FOREST-те әлі жұмыс істеген Айрес Австралияға бірінші сыныпты билеттер мен Испаниядағы жылжымайтын мүлікті сатып алу үшін ұйым қаражатын теріс пайдаланғаны үшін айыпталды. Темекі өнеркәсібі кез келген жариялылықтан қашыңқы болды және Айрестің 1989 жылдың 1 қазанынан күшіне енген отставкасы, сондай-ақ оның жұмысынан босатылуының мән-жайларын талқыламау туралы келісім 1989 жылдың қарашасындағы Жоғары сот шешімімен бекітілді. Айрес 1990 жылы қайтыс болды. Харрис 2006 жылы қайтыс болғанға дейін FOREST төрағасы болып қалды, ал Айрестің орнына директор болып келген Таме 1995 жылға дейін осы лауазымда болды, ол оның көзқарасына қатысты алаңдаушылықтар туындағаннан кейін темекі өнеркәсібі тарапынан қызметтен алынды. Айрестің орнына бұрын ұйымның науқан жетекшісі болған және 1994 жылғы Дадли Вест сайлауында FOREST атынан Парламентке кандидат болған Марджори Николсон тағайындалды. Қазіргі директор Саймон Кларк 1999 жылы Николсоннан осы лауазымды иеленді. "Еркін қоғам" атты қосалқы науқанды бастаған Кларк, "бала күтімі мемлекеті" деп есептелетін нәрсеге қарсы жалпы науқанда "Егер адамдар майлы тамақ жеп, өзін-өзі өлтіруге ниеттенсе, онда бұл олардың таңдауы болуы керек" деді.

БАҚ-тың бейіні

Фоксли Норрис 1979 жылғы 25 шілдеде Лондонның BBC арнасында сұхбат беріп, Глазгодағы қоғамдық көлікте енгізілген темекі тартпау шараларын сынады және халықты жылына 1 фунт төлеммен FOREST ұйымына қосылуға шақырды. FOREST өкілдері Ұлыбританияда телеарналар мен радиода жиі пайда болады және британдық газеттер мен телеарналар оларды темекі өнімдерін қолдайтын көзқарас ұстанатын өкілдер ретінде сілтейді. Бұл ақпарат құралдарындағы кең танылуына қарамастан, FOREST ұйымының темекі өнеркәсібіне жолдаған ішкі хабарламаларында оның нақты жетістіктері "жарияланбайды" делінген: FOREST ұйымын тек ақпарат құралдарындағы жарияланымдар арқылы бағалау, оның басқа да, бірақ жарияланбайтын жұмыстарын ескермейді. Қысқасы, егер басқаларды "бір үнмен ән салуға" көндіруге мүмкіндік болса, бұл темекі өнеркәсібінің немесе FOREST ұйымының өзі айтатын кез келген сөзден де құндырақ. Ақпарат құралдарына тигізетін әсерді арттыру және темекі өнеркәсібінен тәуелсіздік көрінетіндей болу үшін, тура емес әдістер де қолданылды. Бұл туралы FOREST ұйымының 1985 жылғы директорлар есебінде айтылған, онда "өнеркәсіппен арадағы қарым-қатынастың қашықтығы екі тараптың да мүддесіне қызмет етті" делінген және хат жазушылар белсенді жергілікті ақпарат құралдарында болу үшін "тартылып алынды" деп атап көрсетілген.

Қаржыландыру және мүшелік

Өзін "тұтынушылардың дауысы және досы" деп таныстырған FOREST, дегенмен, темекі индустриясы құрып, негізінен қаржылаған "астротурф" алдағы топ ретінде сипатталды. Оның құрылуын Британдық темекі индустриясының сауда бірлестігі – "Темәкі жөніндегі кеңесші комитет" жоспарлаған. 1979 жылғы отырыста "Темәкі жөніндегі кеңесші комитет" FOREST-тің іске қосылуымен қатар оның тәуелсіздік көрінісін сақтау жолдарын талқылады. Құрылғаннан кейін, ұйымды өзін-өзі қаржыландыруға мүмкіндік беретін кең қолдау базасын тартуда мүшелік науқандары сәтті болмады. Сондықтан, темекі индустриясының қаржылық қолдауы FOREST-тің қаржыландырудың басты көзі болып қала береді. Олар қолдаушылар ретінде Жұмысшылар клубы мен институтының одағын, Адам Смит институтын, "Progressive Vision" ой-толғау орталығын және "Манифест клубын" тізімдеді.