Кіріспе
Тауар валютасы – бұл әлемдік шикізат бағаларымен бірге қозғалатын валюта, себебі осы елдердің кірісі белгілі бір шикізатты экспорттауға күшті тәуелді. Тауар валюталары көбінесе дамушы елдерде кездеседі (мысалы, Бурунди, Танзания, Папуа-Жаңа Гвинея). Валюта нарығында тауар валюталары деп Жаңа Зеландия доллары, Норвегия кронасы, Оңтүстік Африка ранды, Бразилия реалы, Ресей рублі және Чили песосы түсініледі. Тауар валюталарының ерекшелігі, валютаның құнын дәлірек бағалауға және байланысты шикізаттың құнына сүйенген нарықтардағы өзгерістерді болжауға мүмкіндік береді.
A commodity currency is a currency that co moves with the world prices of primary commodity products, due to these countries' heavy dependency on the export of certain raw materials for income. Commodity currencies are most prevalent in developing countries (eg. Burundi, Tanzania, Papua New Guinea). In the foreign exchange market, commodity currencies generally refer to the New Zealand dollar, Norwegian krone, South African rand, Brazilian real, Russian ruble and the Chilean peso. Commodity currencies' nature can allow foreign exchange traders to more accurately gauge a currency's value, and predict movements within markets based on the perceived value of the correlated commodity.
Әсерлер
Тауар валюталарының тауарларға байланысты болуына байланысты, кез келген бір тауарға тәуелділік ел үшін артықшылықты да, қиындықтарды да әкелуі мүмкін. Кез келген елде экспорттың төмендеуі дефляцияға, ал өсуі инфляцияға алып келеді, бірақ тауар валюталары бар елдерде бұл әсерлер күштірек болады, себебі олардың валюталары бірнеше тауарға тым берік байланысқан.
Оң
2009 жылы Ю Чин Чен, Кеннет Рогофф және Барбара Росси жасаған "Алма-салма бағамы тауар бағасын болжай ала ма?" атты зерттеуге сәйкес, тауар валюталарының айырбас бағамы болашақ әлемдік тауар бағасын болжауға мүмкіндік береді. Бұл болашақ тауар бағасын сенімді түрде өлшегісі келетін экономистер мен саясаткерлер үшін өте пайдалы. Елдің негізгі тауарларымен табиғи байланысы бар валюта, егер тауарға әлемдік сұраныс артса, тиімді болуы мүмкін, бұл валюта құнын табиғи түрде нығайтады. 1-суретте көрсетілгендей, тауарға сұраныс артқанда (жоғары сұраныс) баға p’ деңгейіне жетеді. Бұл сұраныстың артуы ЖІӨ-нің де өсуіне ықпал етеді, себебі төмендегі ЖІӨ теңдеуінен көрініп тұрғандай, экспорт көлемі артады. Сұраныстың өсуіне байланысты экспорттың ұлғаюымен бірге, бұл тауарға үлкен тәуелділікке ие елде ЖІӨ де айтарлықтай өседі, нәтижесінде бағалардың өсуіне және инфляцияға (2-суретте көрсетілгендей баға деңгейінің өсуі) алып келеді. Инфляция экономика үшін пайдалы болса, бұл жағдай оңды болуы мүмкін (Инфляция тақырыбына қараңыз). Тауар валютасына ие елдер сұраныстың өсуінен пайда көретінін ескеру қажет, ал бұл тауарды импорттайтын елдер керісінше әсерге ұшырайды.
Теріс
Екінші жағынан, валютаның елдің маңызды тауарларына байланысты болуы қиындықтар тудыруы мүмкін, себебі кез келген нақты тауарға деген сұраныстың төмендеуі елдің валютасына зор зиян келтіріп, дефляцияға алып келуі мүмкін. 3-суретте көрсетілгендей, тауарға деген сұраныс төмендегенде (сұраныс азаяды) саны q’ дейін төмендейді. Бұл сұраныстың төмендеуі, экспорттың азаюына байланысты ЖІӨ-нің де төмендеуіне ықпал етуі мүмкін, бұл төмендегі ЖІӨ теңдеуінен көрінеді. Алдыңғы бөлімдегідей, 4-суретте көрсетілгендей, ЖІӨ-нің төмендеуі дефляцияға әкеледі. Бұл елдің валютасы шамадан тыс бағаланған немесе төмен бағаланған болуына байланысты жағымсыз немесе жағымды әсерлерге ие болуы мүмкін. Дефляция туралы мақаланың әсерлер бөлімінде ұсынылғандай, дефляция ұзақ мерзімді перспективада жағымды немесе жағымсыз болуы мүмкін. Ескеру қажет, тауар валютасын қолданатын елдер тауарға деген сұраныстың өсуінен пайда көреді, ал осы тауарды импорттайтын елдер кері нәтижелерге тап болады.
Сыртқы факторлар
Валютаға байланысты тауарлардың көпшілігі алтын, мұнай, ағаш және басқа да минералдар сияқты табиғи ресурстар болып табылады. Дегенмен, осы шикізат ресурстарын өндіру ластану сияқты зор сыртқы салдарларға алып келуі мүмкін. Валюталары тауар бағасының өзгеруіне тікелей байланысты емес елдер, зиянды қоршаған орта процестерін азайтуға көбірек бейім, осы арқылы сыртқы салдарларды төмендетуге ұмтылады. Тауарлар бағасы валюталарына күшті әсер ететін елдер, сыртқы салдарларды азайтуға бағытталған, қоршаған ортаны қорғау саясатын қатайтуға көбінесе дайын болмайды. Мысалы, Канада доллары соя мен мұнайға тығыз байланысты. Мұнай өндіру қоршаған ортаға едәуір зиян келтіреді. Алайда, мұнай өндіруді лимиттеу және квоталар немесе өндіріс салығы арқылы азайту, Канада долларына ауыр соққы беруі мүмкін.