Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Үндістан субконтинентінде дамыған ғылым мен технологияның шолуы. Ежелгі Үндістандағы ғылыми және технологиялық дамулар.
Overview of science and technology developed on the Indian subcontinent
scientific and technological developments in ancient India
Үндістан субконтинентіндегі ғылым мен технология тарихы, ежелгі Үнді өркениетінің алғашқы адам қызметінен басталып, ертедегі Үндістан мемлекеттері мен империяларына дейін жалғасады.
The history of science and technology on the Indian subcontinent begins with the prehistoric human activity of the Indus Valley Civilisation to the early Indian states and empires.
Тарихқа дейінгі дәуір
5500 жылға қарай Мехергархқа (қазіргі Пәкістан) ұқсас бірнеше орын пайда болды, олар кейінгі халколит мәдениеттерінің негізін қалады. Инд өркениетінде суармалау шамамен б.з.д. 4500 жылы дамыды. Инд өркениеті күрделі суармалау және су сақтау жүйелерін жасады, соның ішінде Гирнардтағы жасанды су қоймалары б.з.д. 3000 жылға, ал б.з.д. 2600 жыл шамасындағы алғашқы каналдық суармалау жүйесіне дейін жетеді. Аймақта мақта б.з.д. 5-4 мыңжылдықтарда өсірілді. Қант қамысы бастапқыда тропикалық Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азиядан шыққан. Инд аңғарының тұрғындары салмақтар мен өлшемдерді қолдана отырып, стандарттау жүйесін әзірледі, бұл Инд аңғарындағы қазбалар арқылы дәлелденді. Бұл техникалық стандарттау бұрыштық өлшеуде және құрылысқа қатысты өлшеулерде өлшеу құралдарын тиімді пайдалануға мүмкіндік берді. Балакотта (Кот-Бала) (б.з.д. 2500–1900), қазіргі Пәкістан, ерте кездегі пештің қалдықтары табылды. Балакоттағы өркениеттің даму кезеңіне (б.з.д. 2500–1900) жататын пештер де қазылып алынды. Калибанган жерінде от және пеш камералары бар пештер де табылған. Археологиялық және мәтіндік деректерге сүйене отырып, Джозеф Э. Шварцберг (2008) – Миннесота университетінің география профессоры – Үнді картографиясының бастауын Инд өркениетіне (б.з.д. 2500–1900) дейін жегізеді. Климаттық жағдайлар көптеген дәлелдердің жойылуына себеп болды, алайда, қазбаларда табылған бірқатар геодезиялық құралдар мен өлшеу таяқтары ерте карта жасау қызметінің нақты дәлелдерін ұсынады. Шварцберг (2008) сақталған карталар туралы былай дейді: «Көп болмаса да, тас дәуіріндегі мыңдаған үнді үңгір суреттерінің арасында карта сияқты граффитилер кездеседі; және кем дегенде бір күрделі мезолиттік схема ғаламның бейнесі деп саналады». Инд өркениетіндегі 2500 жылға дейін жануарлармен тартылатын егіс құралының археологиялық дәлелдері бар. Хараппа жерінен табылған ең көне мыс қылыштар б.з.д. 2300 жылға жатады.
By 5500 BCE a number of sites similar to Mehrgarh (modern day Pakistan) had appeared, forming the basis of later chalcolithic cultures. Irrigation was developed in the Indus Valley Civilization by around 4500 BCE. Sophisticated irrigation and water storage systems were developed by the Indus Valley Civilization, including artificial reservoirs at Girnar dated to 3000 BCE, and an early canal irrigation system from c. 2600 BCE. Cotton was cultivated in the region by the 5th–4th millennia BCE. Sugarcane was originally from tropical South and Southeast Asia. The inhabitants of the Indus valley developed a system of standardization, using weights and measures, evident by the excavations made at the Indus valley sites. This technical standardization enabled gauging devices to be effectively used in angular measurement and measurement for construction. Excavations at Balakot (Kot Bala) (c. 2500–1900 BCE), modern day Pakistan, have yielded evidence of an early furnace. Ovens, dating back to the civilization's mature phase (c. 2500–1900 BCE), were also excavated at Balakot. Kilns with fire and kiln chambers have also been found at the Kalibangan site.]] Based on archaeological and textual evidence, Joseph E. Schwartzberg (2008)—a University of Minnesota professor emeritus of geography—traces the origins of Indian cartography to the Indus Valley Civilization (c. 2500–1900 BCE). Climatic conditions were responsible for the destruction of most of the evidence, however, a number of excavated surveying instruments and measuring rods have yielded convincing evidence of early cartographic activity. Schwartzberg (2008)—on the subject of surviving maps—further holds that: 'Though not numerous, a number of map like graffiti appear among the thousands of Stone Age Indian cave paintings; and at least one complex Mesolithic diagram is believed to be a representation of the cosmos.' Archeological evidence of an animal drawn plough dates back to 2500 BCE in the Indus Valley Civilization. The earliest available swords of copper discovered from the Harappan sites date back to 2300 BCE.