Герстманн-Штраусслер-Шейнкер синдромы: Сирек кездесетін нейродегенеративті ауру
Gerstmann–Sträussler–Scheinker syndrome
Герстманн-Штраусслер-Шейнкер синдромы – сирек, мұрагерлік нейродегенеративті ауру. 20-60 жас аралығындағыларға әсер етеді, прогрессивті атаксия, деменциямен көрінеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның нейродегенеративті ауруы
Human neurodegenerative disease
Герстманн-Штрауслер-Шейкер синдромы (ГСС) – өте сирек кездесетін, әрқашан өлімге әкелетін (приондардан туындағандықтан) нейродегенеративті ауру, ол 20-дан 60 жасқа дейінгі науқастарға әсер етеді. Бұл ауру тек қана тұқым қуалайды және әлемдегі санаулы отбасыларда ғана кездеседі. ГСС алғаш рет 1936 жылы австриялық дәрігерлер Йозеф Герстманн, Эрнст Штрауслер және Илья Шейкерлер сипаттаған. Отбасылық жағдайлар аутосомалық-доминантты тұқым қуалаушылықпен байланысты. ГСС-ке тән белгілердің ішінде прогрессивті атаксия, пирамидалық белгілер және деменция бар; ауру прогресспен дами келе олар нашарлай түседі.
Gerstmann–Sträussler–Scheinker syndrome (GSS) is an extremely rare, always fatal (due to it being caused by prions) neurodegenerative disease that affects patients from 20 to 60 years in age. It is exclusively heritable, and is found in only a few families all over the world. GSS was first reported by the Austrian physicians Josef Gerstmann, Ernst Sträussler and Ilya Scheinker in 1936. Familial cases are associated with autosomal dominant inheritance. Certain symptoms are common to GSS, such as progressive ataxia, pyramidal signs, and dementia; they worsen as the disease progresses.
Симптомдар мен белгілер
Симптомдар баяу дамып келе жатқан дизартриямен (сөйлеу қиындығы) және мидың шанағы атаксиясымен (дененің тепесін ұстау қиындығы) басталады, содан кейін прогрессивті деменция көбірек байқалады. ГСС-тің бастапқы кезеңдерінде аурумен ауыратын адамдарда ұқыпсыздық танылуы және жүруде қиындықтар тууы мүмкін. Ауру прогрессияға шалғанда, атаксия белгілері күшейе түседі. Есте сақтау қабілетінің жоғалтылуы ГСС-тің алғашқы белгісі болуы мүмкін. Экстрапирамидалық және пирамидалық симптомдар мен белгілер пайда болуы мүмкін, ал аурудың бастапқы кезеңдерінде спиноцеребеллярлық атаксияға ұқсауы мүмкін. Миоклонус (спазмодикалық бұлшық ет жиырылуы) Крейцфельдт-Якоб ауруына қарағанда сирек кездеседі. Көптеген науқастарда нистагм (көздің еріксіз қозғалысы), көру қабілетінің бұзылуы, тіпті соқырлық немесе саңыраулық пайда болуы мүмкін. ГСС-тің нейропатологиялық тұрғыдан анықталатын ерекшеліктеріне аномальды бүлінген прион ақуызынан құралған амилоидтық плакалардың кеңінен таралуы жатады.
Symptoms start with slowly developing dysarthria (difficulty speaking) and cerebellar truncal ataxia (unsteadiness) and then the progressive dementia becomes more evident. In the early stages of GSS, people with the condition may also exhibit clumsiness and experience difficulty walking. As the condition progresses, symptoms of ataxia become more pronounced. Loss of memory can be the first symptom of GSS. Extrapyramidal and pyramidal symptoms and signs may occur and the disease may mimic spinocerebellar ataxias in the beginning stages. Myoclonus (spasmodic muscle contraction) is less frequently seen than in Creutzfeldt–Jakob disease. Many patients also exhibit nystagmus (involuntary movement of the eyes), visual disturbances, and even blindness or deafness. The neuropathological findings of GSS include widespread deposition of amyloid plaques composed of abnormally folded prion protein.
Себептер
ГСС – жұқпалы спонгиформды энцефалопатиялар деп аталатын аурулар тобының бір бөлігі болып табылады. Бұл аурулар приондармен шақырылады, олар – протеаздарға төзімді патогенді ақуыздар класы. Бұл приондар мида кластерлер құрап, пациенттерде байқалатын нейродегенеративті әсерлерге жауап береді. 102-кодонда пролиннің лейцинге алмасуына себеп болатын P102L мутациясы, ауруға шалдыққан көптеген адамдардың прион ақуызы генінде (PRNP, 20-хромосомада) анықталды. Сондықтан, бұл генетикалық өзгеріс аурудың дамуы үшін көбінесе қажет болып көрінеді. Ауру нәтижесінде өлімге алып келеді, көбінесе пациент комаға түсуінен немесе пациенттің дене функцияларын жоғалтуынан туындаған екінші инфекциядан. ГСС – өте сирек кездесетін ЖСЭ, сондықтан оның генетикалық тегін анықтауге жақын мүмкіндік жоқ. Аурудың басқа аурулармен клиникалық ұқсастығы болғандықтан және тек бірнеше елде ғана анықталғандықтан, GSS ауруымен ауыратын пациенттерді табу да қиын. 1989 жылы GSS отбасында прион ақуызы генінің алғашқы мутациясы анықталды. GSS-тен зардап шеккен отбасылардың ең ірісі – Индиана руы, ол 8-ден астам ұрпақты қамтиды және 3000-нан астам адамды, оның ішінде 57 адамның ауруға шалдыққаны белгілі. Кейіннен GSS-де симптомдардың ауырлығы, басталу уақыты және прогрессиясы әртүрлі болатын көптеген гендік мутациялар түрлері бар екені анықталды. Әлемнің әртүрлі аймандарынан келген дәрігерлер бұл мутацияны тасымалдайтын қосымша ұрпақтар мен отбасыларды анықтау жұмыстарын жүргізіп жатыр.
GSS is part of a group of diseases called transmissible spongiform encephalopathies. These diseases are caused by prions, which are a class of pathogenic proteins that are resistant to proteases. These prions then form clusters in the brain, which are responsible for the neurodegenerative effects seen in patients. The P102L mutation, which causes a substitution of proline to a leucine in codon 102, has been found in the prion protein gene (PRNP, on chromosome 20) of most affected individuals. Therefore, it appears this genetic change is usually required for the development of the disease. The disease ultimately results in death, most commonly from the patient either going into a coma, or from a secondary infection due to the patient's loss of bodily functions. GSS is a very rare TSE, making its genetic origin nearly impossible to determine. It is also challenging to find any patients with GSS, as the disease tends to be underreported, due to its clinical similarity to other diseases, and has been found in only a few countries. In 1989, the first mutation of the prion protein gene was identified in a GSS family. The largest of these families affected by GSS is the Indiana Kindred, spanning over 8 generations, and includes over 3,000 people, with 57 individuals known to be affected. GSS was later realized to have many different gene mutation types, varying in symptom severity, timing and progression. Doctors in different parts of the world are in the process of uncovering more generations and families who have the mutation.