Кіріспе

Әр аяққа арналған жамылғылары бар киім.

Брюши (англ. Breeches, BRITCHiz, BREEchiz) – белден төменгі жағын және әр аяқты жеке-жеке жабатын киім, көбінесе тізеден сәл төмен аяқталады, бірақ кейде тобыққа дейін жетеді. Бұрын Батыс елдеріндегі ерлер киімінің қалыпты бөлігі болған, бірақ 19-ғасырдың ортасында шалбардың пайдасына тоқтатылды. Қазіргі ат спорты мен фехтованиеде қолданылатын спорттық киімдер, «брюши» немесе «брич» деп аталғанымен, нағыз брюшилерден өзгеше.

Этимология

Брюк – шамамен 1205 жылдан бері белгілі екі есе көптік сан, көне ағылшын тілінен алынған brēc сөзі, бұл brōc – «аяқ пен денеге киілетін киім» сөзінің көпше түрі. Ол индоевропалық түбірден – «бөлу», «ажырату» деген мағынада шыққан. Мысалы, шотланд гаэль тіліндегі briogais («брюк»), бретон тіліндегі bragoù («шалбар»), ирланд тіліндегі bríste («брюк») және уэльс тіліндегі brycan немесе brogau сөздерінде де осы мағына бар. Бұл сөз протогерман тіліндегі brōk сөзімен және оның көпше түрі brōkizбен туыс, олардың да индоевропалық түбірден шыққан болуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл сөз ескі норвег тіліндегі brók сөзімен байланысты, ол викинг патшасы Рагнар Лодброктың «Тың шашты Рагнар» деген лақабында қолданылады. Брюк сияқты, шалбар, трусик және шорты сияқты ұқсас киімдердің атаулары да сыртқы және ішкі киімдерге қатысты қолданылады. Брюк сөзі екі аяқты білдіретін көпше түрін пайдаланады, оның жекеше түрі жоқ (ол тек көпше түрінде ғана қолданылады). Мұндай құрылым ағылшын және итальян тілдерінде кең таралған (мысалы, brache – braca сөзінің көпше түрі), бірақ басқа тілдерде бұрынғыдай жиі кездеспейді, мысалы, қазіргі заманғы broek сөзі. Алғашында брюк ерлер мен әйелдердің іш киімі ретінде киілетін матаны білдірген. Филипп Стенхоп, 4-ші Честерфилд графы, өзінің хаттарында «брюк» сөзін аналь үшін синоним немесе эвфемизм ретінде қолданған. 16 ғасырдың соңында брюк ерлердің төменгі сыртқы киімі үшін қолданылатын жалпы термин ретінде шлангты (неміс тілінде Hosen, сонымен қатар көпше түрі, Bruch) ығыстыра бастады. Бұл тізеге дейінгі брюктер күнделікті киім ретінде ұзын шалбар немесе шалбармен ауыстырылғанға дейін стандартты болып сақталды. Айырмашылығы, шлангтар әр аяққа жеке киілетін киім болған, ал жеке бөліктерді жабу үшін туника немесе кодекс қажет болған, ал брюк бір тігіспен тігіліп, барлық денені қамтитын киім болған. 19 ғасырдың соңына дейін (бірақ кейбір жерлерде кейінірек) кішкентай ұлдар 6-8 жасқа дейін (жасы бірте-бірте 3 жасқа дейін төмендеген) арнайы киімдер киетін, олар «брюк кигізілгенге» дейін, яғни ересектердің киім үлгісіне көшкенге дейін солай киінген. Балалардың киімдері көкірек және жағасы, сондай-ақ шаштың сәндеуі сияқты киімнің басқа да элементтері арқылы жіктелінетін. Француз революциясы кезінде брюк (француз тілінде кулотт) ақсүйектер мен буржуазияның (заңгерлер, банкирлер және дәрігерлер сияқты мамандық иелері) әулетті мүшелерінің символы саналды. Төменгі тапқа жататын революционерлер «сыртқы киімсіздер» (sans culottes) деп аталды, өйткені олар брюк сатып ала алмады және оның орнына шалбар немесе шалбар киді.

Брекшелер

"Бритч" сөзінің жазылуы 17 ғасырдан бері сақталған нұсқа, бұл бұрмалау емес. Қазіргі уақытта "брич" әлемнің көптеген ағылшын тілді елдерінде шалбар немесе брюктерді білдіретін күнделікті сөйлеу тілінде жиі қолданылады. "Брикс" – шотланд және Солтүстік Англияда қолданылатын жазу және айтылу түрі.

Қарулы атқыштар

Фехтование шалбары фехтование спортында киіледі, ол фехтованиешілерге қалыпты жүгіру шалбарымен немесе спорттық костюм төменгі жағымен кигендегіге қарағанда аяқтарын көбірек созуға мүмкіндік береді. Фехтование шалбары сондай-ақ аяқтарды қорғайтын киім ретінде де қолданылады.