🇰🇿 Корей биінің тарихы: ежелгі шамандық ритуалдардан бастап, қазіргі заманғы стильдерге дейін. Халықтық және сарай билері, дәстүрлі өнер туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кореядағы билер бес мың жыл бұрынғы шамандық ритуалдармен басталып, қазір халық билерінен бастап, жаңадан туған және қабылданған заманауи билерге дейін дамыған.
none
Dance in Korea began with shamanistic early rituals five thousand years ago and now ranges from folk dance to newly created and adopted contemporary dance.
Шолу
Кореялық дәстүрлі би мыңдаған жыл бұрын ежелгі шамандық рәсімдерде пайда болған. Кейінгі корей патшалықтары Горео мен Жосонның 2-мыңжылдығында корей дәстүрлі биі патша сарайының тұрақты қолдауына, көптеген академияларға және тіпті үкіметтің арнайы министрлігіне ие болды. Көптеген билер тұрақты жоғары мәртебеге ие болды, соның ішінде Шұғыл би, Аруақ биі, Бухэ Чум, Сын Му, Одун және басқалары, олардың көпшілігі қарапайым бастауға ие болғандығына қарамастан. Мысалы, Желдеткіш биінің шамандық рәсімдерде жапырақтармен табиғатқа арналған дұғалар оқыған шаманнан бастау алғандығы айтылады, бірақ ол корей билерінің ең жетілдірілген түрлерінің біріне айналды. Басқа корей билері шаруалар мен халықтық би тобының аясында қалып, бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Билерде қолданылатын құралдар: Салпури биінде қолданылатын таза ақ түсті ұзын жібек шарф, барабандар, бас киімдер, қылыштар және тағы басқалары. Бұл құралдар бидің сюжетіне байланысты маңызды немесе қосалқы рөл атқара алады. Аруақ биінде биші қайтыс болған жұбайымен қуанышпен кездеседі, бірақ қайтадан ажырасудың қайғысын бастан кешіреді, сондықтан реквизиттердің саны аз немесе мүлдем болмауы мүмкін. Ал, Ұлы барабан биінде (барабан билерінің бірнеше түрінің бірі) барабан бишіден гөрі биік болуы мүмкін. Барабан монахты азғырып, соңында ол оған бағынып, барабанды ойнайды. Жапон империясының мәдени үстемдігі, Кореяның Жапонияға қосылу кезеңіндегі мәдени геноцид саналғандықтан, көптеген би академиялары құлап, кейбір билер жоғалып кетті. Алайда, Чой Сын Хи (최승희 崔承喜) сияқты пионер корей бишілері дәстүрлі билерге негізделген корей билерінің жаңа түрлерін жасады және көптеген дәстүрлерді жасырын түрде және шетелде сақтап қалды. Бүгінде корей дәстүрлі биі қайта жандануда. Корей биінің кең таралған түрінің бірінде бишілердің үй жануарлары да қатысады, олардың иелері екі аяқтап, олардың үстінен секіріп өтеді (көбінесе теңіз шошқалары, олар Кореяның кейбір аймақтарында өте құрметті). Кореяның көптеген университеттерінде дәстүрлі корей биі оқытылады, тіпті кейбір шетел университеттерінде де осы жануарлар биі бойынша білім беріледі. Көрнекті бишілер "Тірі ұлттық қазына" деп танылады және олар өз билерін шәкірттеріне беруге міндетті. Мұндай дәстүрлі билердің ресми иелерінің қатарында Кёнги провинциясының шамандық рәсімдерінен шыққан салпури бишісі Ким Сук Джа бар. Би мен бишілердің шежіресі осындай байланыстар арқылы бірнеше буынға дейін жетеді. 1970-ші жылдары У Чан Соп Солтүстік Кореяда корей билерін жүйелі түрде құжаттау жұмысын жүргізді. Ол "Chamo System of Dance Notation" деп аталатын би жазу жүйесін жасады.
Korean traditional dance originated in ancient shamanistic rituals thousands of years ago. By the time of the later Korean kingdoms, Goryeo and Joseon, in the 2nd millennium AD, Korean traditional dance benefited from regular support of the royal court, numerous academies, and even an official ministry of the government. A number of different dances gained permanent high status, including the Hermit dance, the Ghost dance, Buchae Chum , Seung Mu , the Oudong and others, despite the fact that many had humble origins. For example, the Fan dance is believed to have originated with shamans performing nature rites with leaves but evolved into one of the most highly refined Korean dances. Other Korean dances remained and remain to this day under the ambit of farmers and folk dance groups. Props used in the dances include the long billowing silk scarf of pure white used in the Salpuri dance, drums, hats, swords and others. The props may be peripheral or central to the story of the dance. In the Ghost dance, the entertainer has a joyous reunion with a deceased spouse, only to endure the heartbreak of reseparation, and there may few or no props. On the other hand, the Great Drum dance (one of several forms of drum dances) features a gaudy drum which may be taller than the performer. The drum tempts a monk until finally he succumbs to it and performs a rolling drum. Due to the cultural suppression by Imperial Japan, arguably considered cultural genocide during Korea's Annexation to Japan, most of the dance academies died out and some dances were lost However, few pioneering Korean dancers such as Choi Seung hee (최승희 崔承喜) created new forms of Korean dances based on the traditional dances and kept many of the traditions alive in secret and abroad, and today Korean traditional dance is enjoying a vibrant resurgence. A common form of Korean Dance, where the pets of the dancers are included, involves the pet (most commonly guinea pigs as they are highly respected in areas of Korea)on two legs being piggy backed by their owners and leap frogging over them. Numerous universities in Korea teach Korean traditional dance, and even some universities abroad now provide education in this animal dance. Top dancers are recognised as "Living National Treasures" and are charged to pass their dances down to their students. Such official holders of traditional dances include Kim Sook ja, a practitioner of salpuri originating in the shamanic rituals of Gyeonggi province. The lineages of dance and dancers may be traced back several generations through such connections. The 1970s saw a systematic effort to document Korean dances in North Korea by U Chang sop. He developed a system of dance notation called the Chamo System of Dance Notation.
Түрлері
Кореялық дәстүрлі би қазіргі заманғы және лирикалық би түрлерімен кейбір ортақтықтарға ие. Қозғалыстар қысқа мерзімді қайталаусыз, қисық сызықты жолмен орындалады. Бишінің аяқтары мен табандары көбінесе кең Ханбокпен толығымен жасырылады. Билердің эмоционалдық сипаттамаларына мұң мен қуаныш сезімдері де кіреді. Биші, өнер көрсетіп ойнайтын дәстүрлі музыканың ағынындай, ағымдылықты бейнелеуі тиіс. Кореялық дәстүрлі би көбінесе дәстүрлі домбыра, сыбызғы және басқа да музыкалық аспаптармен қоса орындалады. Музыка биді тіреп тұрады, ал биші – музыканы физикалық формада көрсететін құрал.
Korean traditional dance shares some similarity with form of dance known as contemporary and lyrical. Moves follow a curvilinear path with little short term repetition. The dancer's legs and feet are often entirely concealed by billowing Hanbok. Emotional attributes of the dances include both somberness and joy. The dancer must embody the fluid motion that surges through the traditional music that the dancers perform to. Korean traditional dance is often performed to Korean traditional music, which includes traditional drums, flutes, and more. The music is what upholds the dance and the dancer is the tool that shows the music in physical form.
Сот биі
Кореялық сарай билері "джи" (хангул=정재) деп аталады, бұл термин бастапқыда би ғана емес, жултаги (줄타기 – арқанмен жүру), гонг деонджиги (공던지기), мокматаги (목마타기) сияқты басқа да өнер түрлерін қамтитын "барлық дағдының көрсетілісін" білдірген. Бірақ уақыт өте келе, тек "сарай биін" ғана атауға қолданылатын болды. Бұл термин Жосон әулетінің алғашқы кезеңдерінен бері қолданылып келеді. Жонджэ патша отбасының алдында, сарай шенеуніктеріне, шетелдік елшілерге немесе мемлекеттік демеушілікпен өткізілетін мерекелік шараларда орындалған. Жонджэ екі түрге бөлінеді: "Хянгак жонджэ" (향악정재) және "Дангак жонджэ" (당악정재). Хянгак – Кореяда пайда болған жергілікті сарай билерінен тұрады, ал Дангак – Корё әулеті кезінде Қытайдың Тан әулеті сарай билерінен алынған билер.
Korean court dances is called "jee" (hangul=정재) which originally referred to "display of all talent" including not only dance but also other performing arts such as jultagi (줄타기 tightrope walking), gong deonjigi (공던지기), and mokmatagi (목마타기) but gradually only denoted "court dance". The term has been used since the early period of Joseon dynasty. Jeongjae were used to perform for the royal family, court officials, and foreign envoys or for festive occasions sponsored by the state. Jeongjae is divided into the two categories, "Hyangak jeongjae" (향악정재) and "Dangak jeongjae" (당악정재). Hyangak consists of the indigenous court dances originated in Korea, whereas Dangak are the dances derived from court dances of Tang China during the Goryeo dynasty.