Кіріспе

Александрия епископы, Александриядағы шіркеудің басшысы, 248–264 жылдар. Ұлы Дионисий (Διονύσιος Ἀλεξανδρείας) – 248 жылдың 28 желтоқсанынан 264 жылдың 22 наурызында қайтыс болғанға дейін Александрияның 14-ші Папасы және Патриархы. Ол туралы белгілі мәліметтердің көп бөлігі – хаттар жинағынан алынған. Тек бір толық хат сақталған, ал қалғандары Евсевийдің еңбектерінде келтірілген. Евсевий, Кесариялық Василий және басқалар оны «Ұлы» деп атады, ал Католик энциклопедиясы оны «әрине, Киприаннан кейін үшінші ғасырдағы ең көрнекті епископ, Киприан сияқты, теолог емес, әкімшілік шебер» деп сипаттайды. Дионисий Құдайдан рухылық көріс алып, ерте христиандарға қарсы бағытталған ағымдарды зерттеп, оларды жоққа шығаруға бұйрық алғаннан кейін христиан дініне келді. Дінгі келгеннен кейін Александриядағы катехизистік мектепке қабылданды және Ориген мен Папа Гераклдың шәкірті болды. Кейін мектептің жетекшісі және шіркеудің пресвитері болды, 231 жылы Папа Гераклдан кейін оның орнын иеленді. 248 жылы Дионисий Папа Гераклдың орнын басып, Александрия шіркеуінің Папасы және Санкт-Марк шіркеуінің Патриархы болды. Дионисийді префект Аврелий Аппий Сабин қуғынға түсті, ол оны көріп қалғанда өлтіру үшін жалдамалы кісі жіберді. Дионисий Дециан жарлығының төртінші түнінде қызметшілерімен және басқа да адал достарымен бірге үш күн жасырынды, содан кейін қашып кетті. Әскерлер тобымен кездескеннен кейін ол екі ізбасарымен бірге қашып құтылуға үлкерді және келесі жылы қуғын-сүргін аяқталғанға дейін Ливия шөлінде тұрды. 252 жылы Александрияда оба індеті тарады, Дионисий және басқа дін қызметкерлері аурулар мен өлмеге жақындарға көмектесті. Папа Стефан мен Киприан арасындағы пікір таласта Дионисий Стефанның ұстанымын қолдады, бірақ Африка шіркеулерінің автономиясын да қолдады.

Мұра

Кесариялық Василий папа Дамасус І-ге Дионисийдің Кесария шіркеуіне жіберген көмегі туралы хат жазды. Ол хат-хабарды папа Пий IX 1847 жылдың 25 наурызындағы «Предецессоры Нострос» (Ирландияға көмек туралы) энцикликасында сілтеме жасайды.