Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың федералды заңнамасы
US federal legislation
1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық туралы заң (International Copyright Act of 1891, 3 наурыз 1891 ж.) – АҚШ Конгресінің алғашқы заңы, ол таңдалған елдердің шетелдік авторлық құқық иелеріне шектеулі қорғауды ұсынды. Ресми түрде «1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық туралы заң» деп аталса да, көбінесе Род-Айленд штатының сенаторы Джонатан Чейс есімімен «Чейс заңы» деп аталады. 1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық туралы заң әдеби пираттыққа қарсы наразылықтың нәтижесінде жасалды. Бұл – АҚШ-тан басқа елдердің азаматтарына АҚШ-та авторлық құқықтарды қорғауға мүмкіндік берген АҚШ Конгресінің алғашқы заңы болды. Заң белгілі бір елдердің шетелдік авторлық құқық иелеріне шектеулі қорғауды ұсынды. Бұл американдық авторлар үшін де маңызды болды, себебі АҚШ осындай қорғауды ұсынған елдерде олардың халықаралық авторлық құқықтары қорғалу мүмкіндігі артады. Заң президентке шетелдік азаматтардың туындыларына авторлық құқық беруге өкілеттік берді. Акт 1891 жылдың 3 наурызында 51-ші Конгресс тарапынан қабылданды. Заң 1891 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді. 1891 жылдың 3 шілдесінде британдық жазушы Генри Артур Джонстың «Аулиелер мен күнәкарлар» атты пьесасы алғаш рет осы заң бойынша тіркелді.
The International Copyright Act of 1891 (, March 3, 1891) is the first U. S. congressional act that extended limited protection to foreign copyright holders from select nations. Formally known as the "International Copyright Act of 1891", but more commonly referred to as the "Chace Act" after Sen. Jonathan Chace of Rhode Island. The International Copyright Act of 1891 was created because many people shunned the idea of literary piracy. It was the first U. S. congressional act that offered copyright protection in the United States to citizens of countries other than the United States. The act extended limited protection to foreign copyright holders from select nations. It was also important for American creators since they were more likely to have international copyright protection in countries that were offered the same protection by the United States. The Act empowered the President to extend copyright to works of foreign nationals. The act was passed on March 3, 1891, by the 51st Congress. The Act went into effect on July 1, 1891. On July 3, 1891, the first foreign work, a play called Saints and Sinners by British author Henry Arthur Jones, was registered under the act.
Шетелдік шығармаларды қорғау
Америка Құрама Штаттары әдеби дәстүрін қалыптастыра бастаған кезде, ел шетелдік туындыларды қорғаудан бас тартты. Осының салдарынан американдық еңбектер шетелде қорғалмады, ал отандық баспагерлер шетелдік еңбектердің арзан басылымдары үшін бір-бірімен бәсекелесуге мәжбүр болды. Халықаралық авторлық құқық туралы заңға дейін 1790 жылы бірінші ұлттық авторлық құқық заңы қабылданды, ол 14 жылға авторлық құқықпен қорғауды қамтамасыз етті, бірақ тек АҚШ азаматы немесе тұрғыны болған авторлар үшін ғана. Әлемнің қалған бөлігінде авторлық құқықпен қорғалуын алу үшін американдық авторлар авторлық құқық қорғалуын қалаған елде тұруға тиіс болды. Мысалы, Марк Твен «Принц және кедей» атты туындысын қорғау үшін Канадада тұруға рұқсат алды. АҚШ-та шетелдік әдебиетті қорғау үшін британдық авторлар американдық азаматты баспа процесіне серіктес ретінде тартуға мәжбүр болды, содан кейін кітапты серіктестің атынан Вашингтон қаласында тіркеді. 1830-шы жылдарға дейін ғана американдық авторлық құқықты шетелдік авторларға тарату туралы қысым күшейді. Америка және Ұлыбритания авторлары мен баспагерлері бірігіп, АҚШ пен Англия арасындағы екіжақты келісімге қол жеткізуге тырысты. Чарльз Диккенс сияқты белгілі жазушылар халықаралық авторлық құқықты қолдау үшін Америка Құрама Штаттарына келді. Олардың басты мәселесі – импортталған еңбектерге жоғары тарифтер қойылған және ағылшын жазушылары мен баспагерлеріне авторлық төлем жасауға ниеті жоқ американдық баспагерлер болатын. АҚШ Ұлыбританиямен халықаралық авторлық құқық мәселесін жылдар бойы талқылады. Конгресс 1842 жылы осы мақсатта хат алмасуды сұрады. 1853 жылы Миллард Филлмор басшылығымен келісімшарт ұсынылды, ал оның ратификациялануы 1854 жылы Франклин Пирстің президенттігі кезінде ұзартылды. Дегенмен, АҚШ-та авторлық құқықпен тек АҚШ-та жарияланған еңбектер ғана шектелуі мүмкін еді. Марк Твен, Луиза Мэй Алкотт, Эдвард Эгглестон және Билл Най сияқты авторлар 1880-ші жылдардың ортасында Century журналына халықаралық авторлық құқық туралы сұрауларын жазды. Журналдарға жазылған хаттар бұл мәселеге зор әсер етті, сондай-ақ 1883 жылы құрылған Америка авторлық құқық лигасы да ықпал етті. Лига Халықаралық авторлық құқық туралы заңды ынталанды, және 1885 жылы Мэдисон-сквер театрында Лиганың мақсатына қолдау көрсету үшін американдық авторлардың оқуларын ұйымдастырды. 1885 жылы АҚШ сенаторы Джозеф Розуэлл Хоули Конгресс қарауына шетелдік авторларға авторлық құқықты тарату туралы заң жобасын енгізді. Хоули заң жобасы мен Чейс заң жобасы арасындағы басты айырмашылық – Хоулидің авторлық құқық процесінде баспагерлер мен кітап сатушылардың мүддесін алып тастауы болды. Бұл заң жобасы сәтті болмады, бірақ Марк Твен лоббилік процеске қатысып, президент Гровер Кливлендтің бұл мәселедегі ой-пікірлеріне әсер етті.
During the time when the United States was just beginning to develop its own literary tradition, the nation refused to protect foreign works. As a result, American works were unprotected abroad and domestic publishers had to compete with each other for cheap editions of foreign works. Prior to the International Copyright Act, the first national copyright law was passed in 1790 and provided a copyright protection for 14 years, but only for authors who were citizens or residents of the United States. In order to get copyright protection in the rest of the world, American authors were required to gain residency in the country in which they desired copyright protection. For example, Mark Twain obtained residency in Canada to protect his publication of The Prince and the Pauper. To protect foreign literature in the United States, British authors would have an American citizen serve as a collaborator in the publishing process, and then have the book registered in Washington, D. C., under the collaborator's name. It was not until the 1830s that the pressure to extend American copyright to foreign authors first developed. Both American and British authors and publishers joined forces and pushed for a bilateral treaty between the United States and England. Famous authors such as Charles Dickens came to the United States to show their support for international copyright. Their biggest problem were American printers that already were protected by a high tariff on imported works, and who had no wish to pay royalties to English writers or publishers. The United States discussed international copyright with Great Britain over the years. Congress requested correspondence to this effect in 1842. There was a proposed treaty in 1853 under Millard Fillmore, and consideration of its ratification continued into an extension provided during Franklin Pierce's presidency in 1854. Nonetheless, in the United States, only works published in the United States could be restricted with copyright. Authors including Mark Twain, Louisa May Alcott, Edward Eggleston, and Bill Nye wrote letters in the mid 1880s to the Century requesting international copyright. These letters to the journals had a strong effect on this issue, as did the American Copyright League that was formed in 1883. The league was a great supporter of an International Copyright Act and, at the Madison Square Theater in 1885, the league sponsored readings by American authors in aid of the League's cause. In 1885, United States Senator Joseph Roswell Hawley introduced a bill aimed at extending copyright to foreign authors for consideration by Congress. A chief difference between the Hawley Bill and the eventual Chace Bill was Hawley's removal of publisher and book sellers' interests in the copyright process. It was ultimately unsuccessful, though Mark Twain involved himself in the lobbying process and influenced President Grover Cleveland's thinking on the matter.
"Ұлттық режим"
АҚШ шетелдік әдебиет туындыларын қорғаудан бас тартқанда, Еуропаның көптеген елдері «ұлттық режим» принципін қабылдауға кірісті. Бұл принцип шартқа қол қойған әрбір ел өз азаматтарын қорғағандай, басқа шартқа мүше елдердің азаматтары жасаған туындыларды да соған сәйкес қорғауға міндетті екенін білдіреді. 1884 жылы Швейцарияның Берн қаласында ғалымдар, жазушылар және дипломаттар көпжақты авторлық құқық шартын жасау жөніндегі жұмыстарды бастады. Бұл принцип ұлттық режиммен қатар ең төменгі стандарттарға негізделген, сондықтан мүше ел өзінің азаматтарының авторлық құқықтары бар туындыларын қалауынша қорғауға құқылы болды, бірақ басқа шартқа мүше елдердің туындыларына келгенде, белгілі бір ең төменгі стандарттарды сақтауға міндетті болды. Шартына 1886 жылы қол қойылды, бірақ АҚШ оның негізін қалаушы елдерінің бірі болған жоқ. Американдық өкілдер Берн конференциясына тек бақылаушы ретінде қатысты, ал АҚШ шетелдік туындыларды қорғауға алғашқы қадам жасауға тағы 5 жыл кетті.
While the United States was refusing any protection for foreign literary works, more and more countries in Europe started adapting the principle of "national treatment". This principle meant that each nation that signed the treaty was obligated to protect works produced by nationals of all other treaty members on the same terms that it protects its own nationals. In 1884, academics, writers and diplomats met in Berne, Switzerland, to begin the work to form a multilateral copyright treaty. This was based on the principle of national treatment together with minimum standards so that a member country would be free to treat the copyrighted work of its own nationals however they chose to, but when it came to the works from other treaty members it would have to obey certain minimum standards. The treaty was signed in 1886 but the United States was not one of its founding members. American representatives had attended the Berne conference only as observers and it would take another 5 years until the United States took its first step to protect foreign works.
"Өндірістік шарт"
1790 жылы алғашқы ұлттық авторлық құқық заңынан бастап, АҚШ авторлық құқық қорғауын алу үшін белгілі бір "заңнамалық талаптарды" міндетті етті. Бұл талаптар автордың өзінің туындысын қорғауға ниеттілігін анықтауға арналған сынақ ретінде қызмет етті. 1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық заңы бұл талаптарды шетелдік баспагерлерге де қолданды, сонымен қатар "өндіріс шарты" деп аталатын қосымша талапты енгізді. Өндіріс шарты бойынша, егер шетелдік әдеби туындылардың барлық даналары АҚШ-та жасалған шрифттермен басылса ғана американдық қорғауға ие болатын. Бұл американдық баспагерлерге жасалған айқын жеңілдік болды, себебі олар әйтпесе бұл заңға қарсы шығуы мүмкін еді. 1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық заңы қабылданғаннан кейін, шетелдік авторлар өз туындыларын Вашингтон қаласына "осы немесе кез келген шетелде жарияланған күні немесе оған дейін" жеткізуге міндетті болды. Бұл да қиындықтар тудыратын еді, бірақ 1900 жылдардың басында британдық авторларға американдық авторлық құқық берілді, өйткені олардың туындылары Вашингтонда тіркелгеннен кейін отыз күн ішінде шетелде жарияланды. Бұл американдық баспагерлерге лицензияланған басылымды шығаруға уақыт берді.
Ever since the first national copyright law in 1790, the United States had required certain "statutory formalities" to acquire copyright protection. These formalities served as a test of an author's intention to claim protection for his or her work. The International Copyright Act of 1891 now applied these formalities to foreign publishers as well, but added an extra requirement called the "Manufacturing Clause". The Manufacturing Clause required that all copies of foreign literary works should be printed from type set in the United States if they were to have American protection. This was an obvious concession to American printers, since they might otherwise have opposed the Act. When the International Copyright Act of 1891 was finally passed, foreign authors had to have their works in Washington, D. C., "on or before the day of publication in this or any foreign country." This too would create a problem, but by the early 1900s British authors were granted American Copyright since it was published abroad thirty days from its deposit in Washington, D. C. This would then allow American publishers time to release an authorized edition.
Актінің ережелері
1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық туралы заң авторлық құқық мәселелеріне маңызды өзгерістер енгізді. Ең маңызды өзгерістердің бірі – заң күшіне енген күннен бастап, американдық авторлық құқық алу үшін барлық кітаптар Америка Құрама Штаттарында өндірілуі тиіс болды. Дегенмен, бұрынғыдан гөрі шетелдік авторлар өз туындыларын қорғауға жақсы мүмкіндік алды. Бұл заң – АҚШ-тың шетелдік және отандық авторларға тиесілі халықаралық авторлық құқыққа жасаған алғашқы қадамы болды. Бұрын Америка Құрама Штаттары көптеген халықаралық шарттар мен конвенцияларға қосылмағандықтан, авторлық құқық саласында өзге елдерден оқшауланған болатын. Алайда, АҚШ авторлық құқыққа ие материалдарды ірі көлемде экспорттаушы елге айналғанда жағдай өзгерді. Әлемде автордың құқықтарын автоматты түрде қорғайтын «халықаралық авторлық құқық» әлі де жоқ болғанымен, 1891 жылғы Халықаралық авторлық құқық туралы заң АҚШ қазір мүше болып табылатын көптеген халықаралық авторлық құқық шарттары мен конвенцияларының бастауы болды (мысалы, Берн конвенциясы, әмбебап авторлық құқық конвенциясы, WIPO).
The International Copyright Act of 1891 instituted important changes in copyright matters. One of the most extensive changes was that from the date the Act went into effect, all books were required to be manufactured in the United States in order to obtain American copyright. However, foreign authors had a better chance of protecting their works than before. This Act was the first step that the United States took towards an international copyright that could benefit foreign authors as well as domestic. Throughout time, the United States had been somewhat of a copyright outcast since they had not joined many international treaties or conventions. However, as the United States became a major exporter of copyrighted materials this changed. Even if there's still no such thing as an "international copyright" that will automatically protect an author's rights throughout the world, the International Copyright Act of 1891 was the first step to a number of international copyright treaties and conventions that the United States is now a part of (e. g. Berne Convention, Universal Copyright Convention, WIPO).