Кіріспе
Манчестер түрмесі – Англияның Манчестер қаласында орналасқан А және В санатындағы ерлер түрмесі. Ол бұрынғы ресми атауы Strangeways екенін сақтап келеді, бұл атау 1990 жылы болған ірі тәртіпсіздіктерден кейін қайта жаңартылғанға дейін орналасқан аймақтың есімі болған. Бұл жергілікті түрме, Манчестер аймағындағы соттардан уақытша қамауға алынғандар мен А санатындағы тұтқындарды (жоғары қауіпсіздік шараларымен ұсталатындар) ұстайды. 1960 жылдары Ұлыбританияда өлім жазасы жойылғанға дейін түрмеде өлім жазасын орындау камерасы болған; түрмедегі соңғы өлім жазасы 1964 жылы орындалды. Strangeways Альфред Уотерхаус жобалаған және 1868 жылы бұрынғы Манчестер соттарымен бірге ашылған. Түрме ерекше желдеткіш мұнарасымен және бөлек ұстау жүйесінің принциптерін сақтайтын әсерлі дизайнымен танымал.
HM Prison Manchester is a Category A and B men's prison in Manchester, England, operated by His Majesty's Prison Service. It is still commonly referred to as Strangeways, which was its former official name derived from the area in which it is located, until it was rebuilt following a major riot in 1990. It is a local prison, holding prisoners remanded into custody from courts in the Manchester area and Category A prisoners (those held under maximum security conditions). The prison featured an execution chamber prior to the abolition of capital punishment in the United Kingdom in the 1960s; the last execution at the prison took place in 1964. Strangeways was designed by Alfred Waterhouse and opened in 1868 alongside the demolished Manchester Assize Courts. The prison is known for its prominent ventilation tower and imposing design, structured by the principles of the separate system.
Тарих
II дәрежелі түрменің құрылысы 1869 жылы аяқталды. Альфред Уотерхаус 1862 жылы Джошуа Джеббтің қатысуымен жобалаған түрме 170 000 фунт стерлингке (1862 жылғы 170000.0 соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) бағаланып, 1000 тұтқынға арналған. Оның 234 фут (71 метр) биіктігі бар желдеткіш мұнарасы (көбінесе күзет мұнарасы деп жаңылысады) жергілікті маңызды нысанға айналды. Түрме қабырғаларының қалың екендігі жөнінде әңгімелер бар, және олардың іштен де, сырттан да бұзу мүмкін емес делінеді. Түрмеде жекелеген ұстау жүйесінің элементтері бар, жоспары жұлдыз немесе қар кристаллы тәрізді, желдеткіш мұнарасы орналасқан орталық бөліктен шығатын он қанатты екі блоктан тұрады. Түрме орталық бөліктен тарайтын екі радиалды блоктан құралған, жалпы он қанаты бар (бір блокта А-дан F-ға дейін, екіншісінде G, H, I және K). Түрме Стрейнджвейс паркі мен бақтарының жерінде салынған, сол себепті осылай аталған. Strangeways 1322 жылы Strangwas деп тіркелген, ол Англо-саксон тіліндегі Strang және gewæsc сөздерінен шыққан, яғни "[қатты ағысы бар] өзен жағасындағы жер". Түрме 1963 жылға дейін ерлер мен әйелдерге ашық болды, содан кейін тек ерлерге арналған түрмеге айналды, ал 1980 жылы тергеу изоляторындағы тұтқындарды қабылдай бастады. 2005 жылы түрмеде 1200-ден астам тұтқын болды.
Өлім жазасы орындалған жер ретінде
Бастапқыда түрме B қанатында өлім жазасын орындауға арналған шатыр болды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін сотталған қылмыскерлерге арналған арнайы өлім жазасын орындау бөлмесі мен камера салынды. Стрейнджвейс түрмелерінің ішінде тұрақты дарға асу құрылымы бар санаулы түрмелердің бірі болды. Келесі жиырма жылда 29 адам дарға асылды, ал 20-шы ғасырда 71 адам өлім жазасына кесілді, соның нәтижесінде барлығы 100 адам дарға асылды. Ғасырдың екінші жартысында өлім жазаларын орындау азайды, 1954 жылдан 1962 жылдың 28 қарашасына дейін, Джеймс Смит дарға асылғанға дейін ешкім асылмады. Джон Робсон Уолби (лақап аты Гвинн Оуэн Эванс), Англияда дарға асылған соңғы екі адамның бірі, 1964 жылдың 13 тамызында осы жерде дарға асылды. 100 дарға асылудың ішінде 4-еуі бірдей екі адамды дарға асу болды, ал қалғаны жеке-жеке орындалды. Альберт Пьерпойнт орындаған Джеймс Инглисстің "ең жылдам дарға асылуы" 7 секунд ішінде болды.
Strangeways тонаулары
1990 жылдың 1 сәуірінен 25 сәуіріне дейін түрме қызметкерлерінің 147-сі мен 47 тұтқын түрме ішіндегі тәртіпсіздіктер кезінде жарақат алды. Тұтқындардың арасында бір адам қаза тапты, ал бір түрме қызметкері жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Көтеріліс кезінде ескі түрменің көп бөлігі зақымдалды немесе қирады. Бірнеше тұтқынға түрлі қылмыстар тағылды, ал Пол Тейлор мен Алан Лорд бес айлық сот процесіне қатысты. Көтеріліс Вулф комиссиясының құрылуына әкелді, түрме жаңадан салынды және «Манчестердегі Королеваның түрмесі» деп аталды. Көтерілістен кейін жөндеу және жаңғырту жұмыстарына 80 миллион фунт стерлингтен астам қаржы жұмсалды, ал жаңа құрылыс 1994 жылы аяқталды.
1994 жылдан кейінгі түрме
Түрме ересек еркектерге арналған жоғары қауіпсіздік категориясы А түрмесі болып табылады және 2008 жылдың 4 тамызынан бастап оның ең көп сыйымдылығы 1269 адамды құрайды. Түрме жұмысын жүргізу құқығы 1994 және 2001 жылдары тендерге шығарылды. 2004 жылы Strangeways түрмесінде елдегі ең көп өзін-өзі өлтіру деректері тіркелді. Білім беру және кәсіптік оқытуды Манчестер колледжі жүзеге асырады. Оқыту курстары ақпараттық технология, ESOL, математика, өнеркәсіптік тазалау, кірпіш қалау, бояу және әрлеу, гипстеу, тоқыма және кір жуу салаларын қамтиды. Түрмедегі спорт залы дене шынықтыру курстарын өткізеді және демалыспен айналысуға, спортпен және фитнеспен шұғылдануға мүмкіндік беретін бағдарламалар ұсынады. 2015 жылы "The Daily Telegraph" газеті түрме ішіне есірткі мен смартфондарды жеткізу үшін ұшқышсыз әуе кемесі (дрон) пайдаланылғанын хабарлады. 2016 жылы Ники Рейли, сондай-ақ Мохаммед Саид Алим деп танылатын, мұсылман дініне кірген адам өзінің жатын бөлмесінде асылып өлген күйде табылды. Рейлидің өзін-өзі зақымдау тарихы болған, сонымен қатар ол аутизммен және жеке тұлғаның бұзылуымен ауыратыны белгілі болды. Сот қазылар алқасы оның өлуге ниеттенбегенін және "импульсивті әрекет еткенін" "сенімді түрде" айтты. Рейли өлімнің мәнін түсінген бе, немесе өлуге ұмтылғандығы белгісіз. Бас сот судьясы Джоанн Керсли сотта ұсынылған дәлелдер "маңызды алаңдаушылықтарды" тудырғанын мәлімдеді. Керсли түрме оның қажеттіліктерін толыққанды түсінгенін және оларға қатысты нақты жоспары бар екеніне көз жеткізбегенін айтты, сондай-ақ неге ол жеке тұтқындарға көмек көрсетуші координаторлар тағайындалған күтім бағдарламасы (CPA) аясында қамтылмағанын сұрады. Сот судьясы өмір бойы психикалық денсаулық проблемаларымен және өзін-өзі зақымдау қаупімен күресетін тұтқындарға қатысты қосымша тексерулерді қарастыру қажеттігін сұрады. 2017 жылы Тәуелсіз бақылау кеңесінің баяндамасында Манчестер түрмесі қираған, егеуқұрттарға толы және Диккенстің Англиясын еске түсіретіндей екені айтылды. Баяндамада түрменің дереу жаңғыртуға мұқтаж екені және қызметкерлердің жетіспеушілігіне байланысты қызметкерлерге шабуылдардың көбейгені де көрсетілді. 2022 жылы Манчестер қалалық кеңесінің басшысы Бев Крейг Әділет министрлігінен (ӘМ) HMP Манчестерді аймақтың басқа бөлігіне көшіруді сұрады, өйткені ғимарат "қазіргі заманғы түрме талаптарына сай келу үшін қажетті масштабты қайта құруға немесе кеңейтуге жарамсыз". Алайда, Әділет министрлігі түрмені "жабуға немесе басқа жерге көшіруге жоспар жоқ екенін" мәлімдеді.
Белгілі тұтқындар
Джоуи Бартон, футболшы, шабуыл жасағаны үшін түрмеге жабылды. Брендан Бехан, ирланд республикашысы, драматург және ақын, 1947 жылы ИРА тұтқынының бостандығына қол жеткізуге тырысқаны үшін Strangeways түрмесіне қамалған. Иан Брейди, Моорс кісі өлтірулерінен бұрын ұрлық үшін ұсталған. Марк Бриджер – 5 жасар қызды ұрлап, өлтірген педофил. Strangeways тергеу изоляторында ұсталды; сотталғаннан кейін HM Prison Wakefield түрмесіне ауыстырылды. Дэвид Бритон, «Лорд Хоррор» кітабының авторы, «Жарамсыз басылымдар туралы» заң бойынша тыйым салынған соңғы басылым. Чарльз Бронсон, британдық баспасөзде «Британиядағы ең қатыгез тұтқын» және «Британияның ең танымал тұтқыны» деп аталған қылмыскер. Иан Браун, музыкант және әнші-күйші «ұшақтағы ашу» үшін түрмеге жабылды. Түрмеде үш ән жазды: «Free My Way», «So Many Soldiers» және «Set My Baby Free». 1999 жылдың желтоқсанында босатылды. Вальдо Калокан, 2023 жылы Ноттингемде үш адамды пышақтап өлтірген және үш адамды жарақаттаған шабуылдың жасаушысы. Сотқа дейін қысқа мерзімге HMP Манчестерде ұсталды, кейін Ashworth ауруханасына ауыстырылды. Томас Кэшман 2022 жылдың тамызында Ливерпульде тоғыз жасар қызды атып өлтіргені үшін сотталды. Коннор Чапман, 2022 жылғы Рождество қарсаңында Уолласидегі пабта атыс салған адам. Дейл Креган, қылмыс ісі бойынша сотталуға күтіп тұрғанда тергеу изоляторында ұсталды. Эмили Дэвисон, суфражистка, 1909 жылы канцлер Дэвид Ллойд Джорджтың вагонына тас лақтырғаны үшін бір айға қатаң еңбекке сотталды. Аштыққа шығуы мәжбүрлеп тамақтандыруға әкелді. Өзін ұясында жауып, Strangeways-ті су шашырату үшін сотқа берді. Дэвид Дикинсон, антиквариатқа маманданған тележүргізуші, танымал болмай тұрып алаяқтық жасағаны үшін түрмеге жабылды. Джеймс Инглис, әлемдегі ең жылдам дарға асылған адам. Кристабель Панкхерст, суфражистка, бір аптаға ұсталды. Гарольд Шипман, сериялық кісі өлтіруші, сотқа дейін күтіп тұрғанда қамауда ұсталды. Рейнхард Синага, 48 еркекке, оның ішінде 136 зорлау фактісіне кінәлі деп танылған индонезиялық сериялық зорлаушы. Киран Степлтон, 2011 жылдың желтоқсанында үндістандық студентті атып өлтірді. Ray Teret – бұрынғы радио ди-джейі және Джимми Савилдің досы, бірнеше жыныстық қылмыстарға, оның ішінде жеті зорлауға кінәлі деп танылды және 25 жылға бас бостандығынан айырылды. 2021 жылы Манчестердегі HMP-де қайтыс болды. Кэтрин Толсон мен Хелен Толсон, 1909 жылы Манчестердегі Уайт-Ситиде шыны сындырғаны үшін қамалған суфражистка әйелдер.
Мәдени сілтемелер
"Strangeways" – Deep Purple-дің 1987 жылғы "The House of Blue Light" рок-альбомындағы трек. "Strangeways, Here We Come" – 1987 жылы The Smiths тобының альбомы. "Strangeways, Here We Come" – 2017 жылы Салфордта түсірілген комедиялық драма. "Mad" Фрэнки Фрейзер (1982) "А" қанатында ұсталды және денсаулығына байланысты аяқ киім киюден босатылды. Эрик Эллисон (1970) "The Guardian" газетінің түрмелер туралы тілшісі болды және "Strangeways тоналысы" атты кітабының авторы. Эрик кітабының бір бөлімін бұрынғы Strangeways ауруханасының қызметкері Джон Г. Саттон жазды. "The Dreaming" альбомындағы "There Goes a Tenner" әнінде Кейт Буш "Strangeways-те жұлдыз" болу туралы айтады. Ән сәтті өтпеген банк тонауы туралы. Манчестерлік The Courteeners тобының "St. Jude" альбомындағы "Fallowfield Hillbilly" әнінде Strangeways және "инди-снобтардың" тұтқындар деп есептейтін адамдар туралы сөз болады. "Hellblazer" комиксінің 34-ші санында (1990 жылғы қазан) басты кейіпкер Джон Константин Strangeways түрмесін "қоқыс пен қанға толы" деп сипаттайды, ал камераларын "викториялық қазан" деп атайды, онда көз жұмып қоятын шенеуніктерді "не шығатынын көру үшін" сығып қою керек. Джон Купер Кларк "Сіз бизнеспен айналысасыз ба?" деген өлеңінде "Strangeways тұтқындарға толы ма?" деп сұрайды. "Shameless" телесериалында Фрэнк Галлахер өзінің Strangeways-те өткен уақытына жиі сілтеме жасайды. "Beautiful People" телесериалында полицияны ұнатпайтын Дебби Дунан полиция қызметкеріне "Strangeways жігіттері дұрыс ойда болды" деп айқайлайды, бұл Strangeways түрмесіндегі тәртіпсіздікке сілтеме. Грэхам Феллоуз, Джон Шаттлворт кейіпінде, "Сен Манчестер сияқтысың, сенде ерекше жолдар бар" деп басталатын ән жазды. "Strangeways Hotel" – Майк Хардингтің әні. Манкуниялық автор Джефф Нунның "Pollen" кітабында екі басты кейіпкер тұтқынмен сөйлесу үшін Strangeways-ке барады. Түрме "виртуалды" түрмеге айналды, онда тұтқындар үлкен мөлшерде психоактивті препараттармен толтырылған жәшіктерде ұсталады, бұл оларды тұрақты, жағымды арманға ұқсас күйге жеткізеді. "Strangeways" – 1960 жылғы "Two Way Stretch" фильміндегі "түрме мысығы", ол Питер Селлерс, Лайонел Джеффрис және Уилфрид Хайд Уайт қатысқан ойдан шығарылған Манчестер түрмесінде түсірілген комедия. "Hancock's Half Hour" эпизодында Билл Керр Сид Джеймстің кейіпкерін "Ол қылмыскер емес, оның әдеттері ерекше" деген сөздермен қорғады. "High Hopes" уэльстік ситкомында Рихард "Фагин" Хепплвайт екінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін Strangeways-те сегіз жыл жазасын өтеді.