Кіріспе

Сидней порты ұлттық саябағындағы көне бекініс.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін аралды Эора тайпасы Маттеванье (кейде Маллевонья) деп атаған.

Түрме

1788 жылы Бірінші флот келгеннен кейін губернатор Филипп және оның бас прокуроры "Рок-Айленд" деген атты қолданды. 1788 жылы Томас Хилл есімді сотталған адам онда бір аптаға темірмен байланған күйде нан мен сумен жазаланды. Арал "Пинчгут" деп аталды. Бұрын биік құмтасты аралша болған жартас, колонияның бас инженері капитан Джордж Барнидің басшылығымен сотталғандар тарапынан тегістелді, олар одан жақын жердегі Circular Quay құрылысына құмтас қазып алды. 1796 жылдың соңында губернатор Пинчгутқа дарға асу үшін арқан ілгіш құрылғы орнатты. Франсис Морганды дарға асып, содан кейін денесін тізгінге ілуге тиіс болды. 1793 жылы британдықтар оны адам өлтіргені үшін өмір бойына Жаңа Оңтүстік Уэльске жазалау үшін жеткізді. Жаңа Оңтүстік Уэльс билігі Морганды 18 қазанда Сиднейде Саймон Рейвенді өлтіргені үшін жазалады. 1796 жылдың 30 қарашасында Морган дарға асылды; оның өлім жазасынан кейін денесі тізгінге ілініп, Пинчгутта ілді. Оның қаңқасы өлім жазасынан кейін төрт жыл өткен соң да сол жерде ілінген күйінде болды. Ол дарға асушыға өзінің биік орналасқан жерінен порттың әдемі көрінісінен басқа ештеңе айтуға тұрарлық емес екенін, және оның сұлулығымен салыстыруға әлемде басқа су жоқ екеніне сенімді екенін айтты.

Әскери бекініс

1839 жылы екі американдық әскери кеме түнде портына кіріп, Пинчгут аралын айналды. Шетелдік шабуылдың қаупі үкіметті порттың ішкі қорғанысын қайта қарауға мәжбүр етті. Барни, Сиднейдің қорғанысы жеткіліксіз екенін бұрын хабарлаған болатын, Сидней портын шетелдік кемелердің шабуылынан қорғау үшін Пинчгут аралында бекініс құруды үкіметке ұсынды. Аралды бекіністілеу 1841 жылы басталды, бірақ аяқталмады. Қырым соғысы кезінде ресейлік теңіз шабуылынан қорқу себепті құрылыс 1855 жылы қайта басталды және 1857 жылдың 14 қарашасында аяқталды. Жаңа салынған форт 1855-1861 жылдар аралығында Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы болған сэр Уильям Томас Денисонның атымен атала бастады. Бұл бекіністе ерекше Мартелло мұнарасы бар, ол Австралияда салынған жалғыз және Британ империясында салынған соңғы мұнара. Ол Нейтрал шығанағындағы Күрраба нүктесінен алынған құмтастан салынған. Мұнара қабырғалары негізінде қалың, ал жоғарғы жағында қалың. Дегенмен, артиллерияның дамуы фортты аяқталғаннан кейін көптеген жағдайларда ескірген етті. Мұнараның ішінде 24 сарбаз бен бір офицерден тұратын гарнизонға арналған жайлар болды. Форт Денисонның қарулануына мұнарадағы үш ұңғымадан оқ тиелетін зеңбірек, мұнараның үстінде 360 градусқа бұрылатын және аралдың екінші жағындағы бастионда орналасқан бір зеңбірек, сондай-ақ мұнара негізі мен жақын бастион арасындағы батареяда он екі зеңбірек кірді. Ақырында барлық зеңбіректер алынып тасталды, бірақ мұнарадағы оқ сақтау бөлмесіндегі үш ұңғымадан оқ тиелетін зеңбіректер, құрылыс аяқталмас бұрын орнатылған, қалды. Мұнараның ішіндегі өткелдер оларды алып тастауға мүмкіндік бермейтіндей тар. Алайда, үш зеңбірек бастапқыда шектеулі пайдалы болды. Зеңбіректерді тиімді пайдалану үшін олардың атылу тесіктері тым кішкентай болды, сондықтан зеңбірекке оқ тиеу кезінде кеме қашып кетіп, соққыға түспейтін. Соңында, зеңбіректердің кері соққысы кішкентай бөлме үшін тым күшті болды. 1906 жылы Дауес-Пойнттан Форт-Денисонға салют беруге арналған зеңбірек (суретте көрсетілген) көшірілді. 1913 жылы Англияның Бирмингем қаласында салынған және Сиднейге жеткізілген маяк мұнара шатырындағы зеңбірек орнына қойылды. Бұл маяк Форт Денисон маяғы деп аталады және ол әлі де қолданыста. 1942 жылдың мамыр айында үш жапондық екі адамдық шағын су асты кемелері Сидней портына шабуыл жасады. АҚШ әскери-теңіз күштерінің "Чикаго" крейсері жапондарға атқанда, оның бірнеше снарядтары Форт Денисонға тиіп, мұнараға шағын зақым келтірді, ол әлі де көрінеді.

Жарылыс шақ

1900 жылдың қазан айында Африкада Бур соғысы қызып тұрғанда, "White Star Line" кемесі Сидней портына кіріп, Нейтрал шығанағында түсірді. Бір түні төртінші офицер Чарльз Лайтолер және екі кемедегі жолдасы Форт Денисонға қайықпен жүзіп барып, мұнараға көтеріліп, жергілікті тұрғындарды бурлар Сиднейге шабуыл жасап жатыр деп алдауға тырысты. Олар найзағайдан қорғайтын стерженге (молнияотводқа) импровизацияланған бур туын іліп, 8 дюймдік зеңбіректердің бірінен зиянсыз мақталы қалдықтарды атып жіберді. Жарылыс қорғанның бірнеше терезесін қиратты, бірақ басқа зақымдар болған жоқ. Лайтолер ешқашан ұсталған жоқ, бірақ компания басшыларына жасырын айтты және оқиғаның барлығын өзінің автобиографиясында баяндады. Ол Атлантика бағытына ауыстырылды және 1912 жылы кеме батқанда аман қалған ең жоғары шенді офицер болды. Ол апатқа қатысты британдық және американдық сауалнамаларда маңызды куәгер болды.

Соңғы қалпына келтіру жұмыстары

1992 жылдан бері NSW Ұлттық парктері мен жабайы табиғатты қорғау қызметі, осы нысанды басқарады, ғимараттарды сақтау және жаңартуға шамамен 2 миллион австралиялық доллар жұмсады. EnergyAustralia да Ұлттық парктері мен жабайы табиғатты қорғау қоры арқылы жұмыстарға маңызды үлес қосты. Сақтау жоспары жарияланғаннан кейін 1999 жылы қосымша жөндеу жұмыстары басталды және 2001 жылы аяқталды. Аралдың сақталуы және пайдалануға бейімделуі үшін NSW Корольдік Австралия архитекторлар институтының (RAIA) сақтау сыйлығы, Ұлттық RAIA сыйлықтарындағы мақтау қағазы және 2001 жылы Ұлттық мұрагерлік қорының сыйлығы табыс етілді. Көбейген портовый қозғалыс құлама жолды жойды. Сонымен қатар, кеуекті құмтас тұзды қорғанның негізіне дейін сіңіреді. 2007 жылы үкімет 1,5 миллион долларлық құтқару пакетін жариялады. Қазір Форт-Денисон 100-ден астам құсқа мекенжай болып табылады. Форт-Денисон қазір мұражай, туристік орын, мейрамхана және тойлар мен корпоративтік шаралар үшін танымал орын. Туристік орында аборигендер заманынан бергі арал тарихының көрмесі орналасқан. Форт-Денисонға 6-шы кемежайдан әр 45 минут сайын, аптаның жеті күні жүретін паром арқылы жетуге болады. Паром билетінің құнына қону ақысы кіреді. Арал бойынша, соның ішінде Мартелло мұнарасын қамтитын экскурсиялар қосымша төлемді талап етеді. NSW Ұлттық парктері мен жабайы табиғатты қорғау қызметі экскурсияларды жүргізеді. 2004 жылы NSW Ұлттық парктері мен жабайы табиғатты қорғау қызметі 19 ғасырдың ортасында құрылған, әлі де қолданыстағы және порттық навигациялық құрылсының жұмысын қолдайтын маяқты қалпына келтірді, оған су деңгейін өлшеуіш, навигациялық арна белгілері, тұман дабылы және маяк кіреді. Метеорология бюросы аралдан ауа райы туралы мәліметтерді жариялайды және оларды веб-сайтында жарты сағат сайын жаңартады. Күн сайын сағат 13:00-де оқ ату дәстүрі 1906 жылы теңізшілердің кемелік хронометрлерін дұрыс орнатуына мүмкіндік беру үшін басталды. Күнделікті оқ ату Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты, содан кейін билік оны тоқтатты, себебі бұл тұрғындарды алаңдатуы мүмкін еді. Бұл практика 1986 жылы қайта жаңартылды.

Аралдағы мейрамхана

Форт Денисон мейрамханасы аралда 2006 жылы ашылды, бірақ мейрамхананың жалға алу шарты 2017 жылдың маусым айында бітіп, әлі жаңартылмады. Осы жылдар ішінде «The Sydney Morning Herald» басылымы оны әлемдегі ең үздік бес жағалау мейрамханасының қатарына қосып дауыс берді. Мейрамхана жыл бойы аптаның жеті күні түскі ас, жексенбі күндері кешкі ас ұсынатын, сондай-ақ олардың веб-сайтында жарияланған арнайы шаралар мен мерекелерге де қызмет көрсетті. Жаңа жыл түндегі сияқты маңызды шараларға брондау жасау өте қалаулы болды.

Танымал мәдениет

Форт Денисон 1959 жылы түсірілген "Пинчгут қоршауы" фильмінің түсірілім алаңы болды, ол АҚШ-та "Төрт үмітсіз адам" деген атпен шықты. Гарри Уотт режиссерлік еткен, Джон Клири жазған сценарийге және Алдо Рейдің бас рөлде ойнаған бұл фильм британдық Ealing Studios-тың Австралияда түсірген соңғы фильмі болды. Арал австралиялық балалар телешоуы "Mission Top Secret"тің алтыншы эпизодында Невилл Савиджтің операциялық базасы ретінде де көрсетілді. Форт Денисон "Water Rats" телесериалында жиі пайда болды. Шоудың екінші маусымындағы "End of the Line" атты эпизодта аралда өткен кеш суреттелді.

Сипаттама

Сидней портындағы Форт Денисон Сидней опера театры, Сидней порты көпірі, Корольдік ботаникалық бақ және Сидней порты әскери-теңіз округінің көру қабілетіне ілігетін аймағында орналасқан. Егіс алқаптары Террасаның батыс жағында бір көтерілген гүлзарға отырғызылған Канар аралы пальмасы (Phoenix canariensis) және жеміс беретін інжір ағашы (Ficus carica cv.) Мартелло мұнарасының оңтүстік-батыс жағында Форт Денисонның жалғыз ағаштары болып табылады. (1914 жылдан бергі өлшемдер Метеорология бюросымен графикте көрсетілген). Төмендегі Форт Денисон суреттерінде шкафта орналасқан, су деңгейін тіркеуге арналған құралдар мен жүйенің тыныштандыру шахтасы көрсетілген. Жоғары барабан механизміне қосылған сым шкафтың төменгі оң жағынан өтіп, құдықтағы үлкен құбырға түсетін жүзу жүйесіне дейін шкив арқылы өтеді. Бұл жүйе қазір Форт Денисонда қолданылмайды, бірақ мұражай экспонаты ретінде сақталған. Құдықтағы үлкен құбырдың оң жағында заманауи, жұмыс істеп тұрған жүйеге дейін көтерілетін жабық құбыр орналасқан. Форт Денисондағы су биіктігі мен уақыты Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының басқа аймандары үшін жарияланған су тасқыны туралы ақпараттың негізгі анықтамасы болып табылады.