Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанда австроазиялық тілдерінде сөйлейтін этникалық топ.
Austroasiatic speaking ethnic group from India
Тарих
Тілші Пол Сидвеллдің сөзінше, мунда тілдері Оңтүстік-Шығыс Азиядан Одиша жағалауына шамамен 4000–3500 жыл бұрын келген. Аустроазиялық тілдерді қолданушылар Оңтүстік-Шығыс Азиядан таралып, жергілікті үнді халықтарымен тығыз араласты.
According to linguist Paul Sidwell, Munda languages arrived on the coast of Odisha from Southeast Asia about 4000–3500 years ago. The Austroasiatic language speaker spread from Southeast Asia and mixed extensively with local Indian populations.
Әлеуметтік бөліну
Хариялар үш тайпадан тұрады: Дудх-хария, Делки-хария және Хилл-хария. Алғашқы екеуі австроазиялық тілде – хария тілінде сөйлейді, ал Хилл-хария индоарий тіліне – хария Тар тіліне ауысқан. Хария Тар тілін дамытуға қатысты ешқандай жұмыс жүргізілмеген. Дудх-хария мен Делки-хария бірігіп, біртұтас тайпаны құрады. Бұл хария тайпасын ахир басшысы шапты, содан кейін олар Чота-Нагпур жазығына көшіп кетті. Одиша штатында Хилл-хария негізінен Майурбхандж ауданының Жашипур және Каранджия аймақтарында кездеседі. Морада аймағында да бірнеше ауыл бар. Жарханд штатында олар Шығыс Сингхбхум, Гумла, Симдега аудандарына шоғырланған. Бұл аудандарда кеңінен таралған болса да, Мұсабани, Думария және Чакулия аймақтарында олардың саны көптеп шоғырланған. Ал Батыс Бенгалияда олар Батыс Миднапур, Банкура және Пурулия аудандарына орналасқан. Олардың көп бөлігі Пурулияда. Таулық хариялар Пахари (тау) хария, Савара/Сабар, Кхерия, Еренга немесе Пахар деп те аталады. Сырттан келгендер оларды "хария" деп атайды, бірақ олар өздерін "сабар" деп атайды. Олар орманның ішінде өмір сүретіндіктен және орманнан күнкөріс табатындықтан, оларды "Пахари (тау) хария" деп атайды. Таулық хария қауымдастығы әр түрлі готраларды (руларды) қамтиды, олардың ішінде Алкоси, Баа, Бхуния, Билунг, Дар, Дигар, Долай, Дундунг, Гиди, Голго, Керкетта, Хармой, Хилади, Киро, Котал, Кулу, Лаха, Наго, Пичрия, Рай, Сал, Садар, Санди, Сикари, Соренг, Суя, Теса, Тете және Толон бар. Олардың арасында Билунг руы ерекше беделге ие.
The Kharia comprise three tribes, the Dudh Kharia, Dhelki Kharia, and Hill Kharia. The first two speak an Austroasiatic language, Kharia, but the Hill Kharia have switched to an Indo Aryan language, Kharia Thar. There has not been any language development efforts made for Kharia Tar. The Dudh Kharia and Dhelki Kharia formed together one compact tribe. These Kharia people were attacked by an Ahir chief and then moved on to the Chota Nagpur Plateau. In Odisha, the Hill Kharia are mainly found in Jashipur and Karanjia Blocks of Mayurbhanj district. A few villages are also found in Morada block. In Jharkhand, they are concentrated in East Singhbhum, Gumla, Simdega districts. Though widely found in this district, Musabani, Dumaria and Chakulia Blocks are the blocks where they live in large numbers. And in West Bengal, they are in West Midnapur, Bankura and Purulia districts. The majority are in Purulia. The Hill Kharia are also called Pahari (meaning “Hill”) Kharia, Savara/Sabar, Kheria, Erenga, or Pahar. Outsiders call them Kharia but they call themselves as Sabar. They are called “Pahari (Hill) Kharia” because they live in the midst of forest and depend upon forest produces. The Hill Kharia community encompasses various gotras (clans), including Alkosi, Baa, Bhunia, Bilung, Dhar, Digar, Dolai, Dungdung, Gidi, Golgo, Kerketta, Kharmoi, Khiladi, Kiro, Kotal, Kullu, Laha, Nago, Pichria, Rai, Sal, Saddar, Sandi, Sikari, Soreng, Suya, Tesa, Tete, and Tolong. Among these, the Bilung clan appears to hold prominence.
Тарату
Олар негізінен Жаркханд, Мадхья-Прадеш, Одиша және Батыс Бенгалия, Махараштра штаттарында қоныстанған. Трипурада да таралған. Ассам мен Андаман аралдарында шамалы отбасылар кездеседі. 1981 жылғы халық санауы бойынша, Бихарда (қазіргі Жаркханд) 141 771, Одишада 144 178, ал Мадхья-Прадеште 6892 адам тұрады.
They mainly inhabit Jharkhand, Madhya Pradesh, Odisha and West Bengal, Maharashtra. In Tripura. Few families can be found in Assam and Andaman islands. According to 1981 census, their population in Bihar (now mostly Jharkhand) is 141,771, in Odisha it is 144,178, and in Madhya Pradesh it is 6892.
Өмір салты
Британдық үстемдік кезінде заминдар бағынышты болған хариялар қазір тәуелсіз Үндістанда жер өңдейтін шаруалар. Барлық хариялар өздерінің дәстүрлі диалектісінде сөйлейді. Олардың тілі – австроазиялық тілдер тобына жататын мунда тілдерінің бір бөлігі. Олар табиғатқа тығыз байланысты, ал тайпаның мәдениетіне оның экологиялық және мәдени ортасы ықпал етеді.
The Kharia who were under zamindars during British rule are now land owning farmers in independent India. All Kharia speak their traditional dialect. The Language spoken by them is a part of the Munda Languages, which are part of the Austroasiatic languages. They are very close to the nature and culture of the tribe is influenced by its ecological and cultural surroundings.
Киім
Таулық хариялар дәстүрлі киім үлгісін сақтап қалды, ал қалған хариялар заманауи байланыстардың ықпалына ілігіп, киім кию стилін өзгертті. Дәстүр бойынша, олар Бхагван деп аталатын доти киеді. Әйелдер білегіне дейін түсетін сары киеді. Саридің бір бөлігі олардың кеудесін жауып тұрады. Бүгінгі таңда дәстүрлі киімдер қолданыстан шығып барады. Ерлер мен әйелдер әдетте мыс, никель, алюминий, күміс және сирек алтыннан жасалған әшекейлер тағады. Дудх хария әйелдері алтын әшекейлерді көбірек жақсы көреді.
The Hill Kharia have preserved their traditional dress pattern and rest of the Kharia have been influenced by the modern contacts and changed their dressing style. Traditionally, they wear Dhoti called Bhagwan. women wear saree falling up to the ankles. A part of the saree covers their bosom. The traditional dress is nowadays going out of use. Both men and women wear ornaments generally made of Brass, Nickel, Aluminium, Silver and rarely of Gold. Dudh Kharia women prefer Gold ornaments.
Экономика
Хария арасында секторлық негізде экономикалық дамудың әртүрлі деңгейлері кездеседі. Таулық хариялар – азық-түлік жинаумен, аң аулаумен және жалдамалы жұмыспен айналысатын қауым. Делкилер ауыл шаруашылығы жұмысшылары және шаруалар, ал Дудх хариялардың негізгі экономикасы – ауыл шаруашылығы. Хария халқы қолөнер саласында шебер.
Different levels of economic developments on sectional basis exist among Kharia. The Hill Kharia is a food gathering, hunting and labourer community. The Dhelkis are agricultural labourers and agriculturalists, while Dudh Kharia are exclusively agriculturists in their primary economy. Kharia people are skilled in cottage industries.
Дін
2011 жылғы Үндістанның барлық штаттары бойынша Хариалардың халық санағына сәйкес, 46,1% христиан, ал одан кейін 43,4% индуист. Қалған аз бөлігі ислам, буддизм, джайнизм, сикхизм және басқа діндерді ұстанады.
According to the 2011 Census on Kharias in all states of India, 46.1% are Christians, followed by 43.4% Hindus. Minor populations follow Islam, Buddhism, Jainism, Sikhism and other religions.
Билер
Хариялар керемет бишілер деп есептеледі. Екі жыныстың жастары бірге билейді. Кейде олар әрқайсысы еркектер мен әйелдерден тұратын екі топқа бөлініп, кезекпен ән айтады. Бұл, әннің форматында, жігіттер мен қыздардың арасындағы әңгімеге ұқсайды. Хариялардың арасында келесі би үлгілері кең таралған: Харио, Кинбхар, Халка, Куддинг және Джадура.
Kharia are said to be the great dancers. Youth of both sexes dance together. sometimes they form two groups each of males and females and sing one after the other. It is like a conversation is going on between boys and girls in the form of the song. The following dance patterns are prevalent among Kharias: Hario, Kinbhar, Halka, Kudhing and Jadhura.