Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркия провинциясы. Ислам энциклопедиясына қарағанда, бұл провинция Түркия Курдистанының бір бөлігі саналады.
Province of Turkey
According to the Encyclopedia of Islam, the province is considered part of Turkish Kurdistan.
Демография
Неміс географтары Георг Хассель мен Адам Кристиан Гаспаридің мәліметінше, Малатия 19 ғасырдың басында 1200-1500 үйден тұратын, түріктер, түрікмендер, армян және гректердің мекендеген жері болған. Малатия санджағының таулы аймақтарында негізінен Решуан сияқты күрд тайпалары тұрған. 1927 жылы провинцияның халқы 306 882 адамды құрады, оның 98,9 пайызы мұсылман, ал 1,0 пайызы христиан болған. Тілдік тұрғыдан алғанда, ең көп таралған ана тілі түрік тілі – 57,3 пайыз, одан кейін күрд тілі – 40,2 пайыз және армян тілі – 0,9 пайыз болған. 1935 жылы халық саны 410 152 адамға жетті, оның 99,3 пайызы мұсылман, 0,6 пайызы христиан болды. Түрік тілі 60,2 пайызбен ең көп таралған ана тілі болып қала берді, одан кейін күрд тілі – 39,3 пайыз және армян тілі – 0,4 пайыз. 1950 жылы провинцияның халқы 483 568 адамды құрады, оның 64,8 пайызы түрік тілінде, 34,9 пайызы күрд тілінде сөйлеген. Армян тілі үшінші орында болды, бірақ үлесі 0,2 пайызға төмендеді. Қазіргі Малатия провинциясы 1954 жылға дейін Малатия провинциясымен толық сәйкес келмейді, себебі бұрынғы провинцияға 1965 жылғы халық санауы бойынша Малатиядан екі есе көп күрд тілін сөйлейтін қазіргі түрік провинциясы Адияман да кірген. 2012 жылы провинция халқының шамамен 20-30 пайызының алевиттер екені, олардың көп бөлігі күрдтер екені бағаланды. Бұл топ көбінесе ұлтшыл күрд партияларымен, әсіресе Сивас қырғынынан кейін және 1990-шы жылдардың басынан бері Күрдстан жұмысшы партиясының қызметімен саяси байланыста болды.
According to German geographers Georg Hassel and Adam Christian Gaspari, Malatya was composed of 1200 to 1500 houses in early 19th century, inhabited by Ottomans, Turkmens, Armenians, and Greeks, while the mountainous areas in the sanjak of Malatya were mostly inhabited by Kurdish tribes such as Reşwan. The province had a population of 306,882 in 1927 of which 98.9 was Muslim and 1.0 Christians. Linguistically, Turkish was the most spoken first language at 57.3, followed by Kurdish at 40.2 and Armenian at 0.9. The population increased to 410,152 in 1935 of which 99.3 was Muslim and 0.6 Christian. Turkish remained the most spoken first language at 60.2, followed by Kurdish 39.3 and Armenian at 0.4. The province had a population of 483,568 in 1950 of which Turkish was spoken by 64.8 of the population, followed by Kurdish at 34.9. Armenian remained the third most spoken language but decreased to 0.2. The modern province of Malatya does not fully coincide with the province of Malatya until 1954, before when the province also included the modern Turkish province of Adıyaman, which was more than double Kurdish speaking than Malatya according to the 1965 census. It was estimated in 2012 that about 20% to 30% of the province was Alevi of which the vast majority was Kurdish. This group is mostly politically aligned with nationalist Kurdish parties especially after the Sivas Massacre and activity of the Kurdistan Workers' Party since the early 1990s.
Тарих
Неміс ғалымы Барбара Хеннинг провинцияны 20 ғасырдың басында күрд ұлтшылдығының аймақтық орталығы деп сипаттайды. Осы кезеңде провинцияның жергілікті әкімі мен Малатия қаласының мэрі күрдтердің мүддесіне ықылас көрсетті, ал Целадет Бедир Хан, Камуран Әли Бедирхан және Күрдістанды көтеру қоғамының басқа мүшелері аймаққа бірнеше рет сапар шегіп, Решуан тайпасының ішіндегі жергілікті тайпалармен жақын қарым-қатынас орнатты.
German academic Barbara Henning describes the province as the regional center of Kurdish nationalism in the early 20th century. During this period, the local governor of the province and mayor of Malatya city were both sympathetic to the Kurdish cause and Celadet Bedir Khan, Kamuran Alî Bedirxan and other members of the Society for the Rise of Kurdistan visited the region various times and established cordial relations with the local tribes including with the Reşwan tribe.