Кіріспе

Швейцариялық католик теологы (1905–1988)

Ханс Урс фон Балтасар (12 тамыз 1905 – 26 маусым 1988) – швейцариялық теолог және католик діни қызметкері, ХХ ғасырдың ең маңызды католик теологтарының бірі саналады. Жозеф Ратцингер және Анри де Любакпен бірге ол «Коммунио» теологиялық журналын құрды. Өмірі бойында ол 85 кітап, 500-ден астам мақала мен эссе, сондай-ақ 100-ге жуық аударманың авторы болды. Ол әдемілік («Иеміздің даңқы»), ізгілік («Теодрама») және шындық («Теологика») туралы 15 томдық трилогиясымен әйгілі. Папа Иоанн Павел II Балтазарды кардинал етіп тағайындау ниетін жариялады, бірақ ол консисторияға дейін қайтыс болды. Ратцингер (кейіннен Папа Бенедикт XVI) Балтазардың жерлеу рәсімінде сөйлеген сөзінде, «оның сенім туралы үйреткендері дұрыс» және ол «тірі судың бастауларына жол көрсетеді» деді.

Ерте өмір

Балтазар 1905 жылғы 12 тамызда Швейцарияның Люцерн қаласында ақсүйек отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Оскар Людвиг Карл фон Балтазар (1872–1946) – шіркеу архитекторы, ал анасы Габриэль Питцкер (1929 жылы қайтыс болған) – швейцариялық католик әйелдер лигасының құрылуына көмектесті. Питцкер 1945 жылы әйелдерді мас совет әскерлерінен қорғауға тырысқанда, совет әскерлері атып өлтірген, киелі Вильмос Апормен туыс болған. Оскар мен Габриэльдің үш баласы болды. Ханс Урс – үлкені. Ұлдары Дитер Швейцария гвардиясына қосылды. Қыздары Рене (1908–1986) жоғары дәрежелі монах болды. Ханс Урс кейіннен отбасын «шынайы католик» деп сипаттады. Мен де сондай сеніммен өстім, күмәнге орын болған жоқ. Люцерндегі францискан шіркеуінің хорында жалғыз басым өткізген үнсіз және әсерлі ерте мессаларды, сондай-ақ иезуит шіркеуіндегі сағат ондағы, керемет әдемі деп ойлаған мессаны әлі есімде сақтаймын. Бала кезінде Ханс отбасымен әжесі басқарған «Пенсион Фелсберг» қонақ үйінде көп уақыт өткізді. Мұнда ол «косmополиттік» атмосферада өмір сүріп, «үш тілділік (неміс, француз, ағылшын) қалыпты жағдай еді», – деп жазады биографы Питер Хенричи. Абсолют дыбыс сезіміне ие Ханс классикалық музыкаға, әсіресе Шубертке, Чайковскиге және Малерге қызығушылық танытты, бұл қызығушылығы кейін де жалғасты. Өзінің айтуынша, ол «пианинода сағаттап ойнайтын». Венада университетте оқып жүргенде, ол түнде бөлмелес Рудольф Аллерспен бірге төрт қолмен фортепианода ойнаған. Кейіннен иезуит шіркеуінің капелланы ретінде Моцарттың «Дон Джованни» операсын жадынан орындады.

Білім

Швейцарияның орталық бөлігіндегі Энгельберг аббат мектебінде бенедиктиндік монахтармен білім алған Балтасар, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австрияның Фельдкирх қаласындағы Иса қоғамы басқаратын, дайындық мектебі саналатын, академиялық талаптары жоғары «Стела Матутина»ға ауысты. Оның түлектері арасында Артур Конан Дойл және томист кардинал Франц Эрле де бар. Музыкадан өзге, Балтасар әдебиетке де қызығушылық танытты, кейіннен Данте мен Гётені өзіне елеулі әсер еткен алғашқы тұлғалар деп атады. «Стела Матутинаны» бітіруге бір жыл қалғанда, ол неміс әдебиетін оқу үшін Цюрих университетіне ерте қабылданды. Вена мен Берлинде зерттеу жұмыстарын жүргізгеннен кейін, 1928 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Диссертациясы неміс және неміс тілді ой-санасындағы эсхатология тақырыбына арналған, католик теологиясынан көп нәрсе алды. 1980 жылдары ол осы еңбегі туралы былай деді: «Оның негізгі себебі – қазіргі неміс әдебиетінің көрнекті тұлғаларының көбінесе жасырын қалған діни көзқарасын ашу еді. Мен оларға, айтқандай, «өзінің мойындауларын» жасауға мүмкіндік бергім келді. Бұл жұмыс жетілмегендіктен, көптеген тарауларын қайта жазу қажет еді, бірақ оның бір бөлігі әлі де құнды болар». Генричидің сөзіне сәйкес, сол кездегі студент үшін Цюрихтің «либералды протестанттық» университетіне осындай диссертация тапсыру академиялық тәуекелге толы болды, бірақ факультет Балтазарға summa cum laude дәрежесін берді.

Иса қоғамы

Католик дінін ұстана отырып, "сенімі берік" және "Анамызға деген құрметпен" болғанымен, Балтасар университет жылдарына дейін теология мен руханиятқа көбінесе қызығушылық танытпады. Берлинде оқып жүргенде ол теолог Романо Гвардинидің дәрістерін тыңдады. 1929 жылы Балтасар Германияның Вайлен қаласында студенттерге арналған рухы жаңару семинарына қатысты және Иса Мәсіхтің соңынан еруге кенеттен шақырылғанын сезінді: Бүгінге дейін [1959 жылы], отыз жыл өткен соң да, Базельден шалқары орналасқан Қара Ормандағы жоғалған жолдағы ағашты таба аламын, оның астында мен найзағай соққандай сезімге толы болдым. Сол сәтте менің ойымда теология немесе діни қызметкерлік пайда болған жоқ, тек мынау ғана болды: Сен таңдамайсың, сен шақырылдың. Сен қызмет ете алмайсың, сені басқа біреу қолданады. Сенде жоспар жоқ, сен ұзақ уақыттан бері дайындалып келген мозаиканың кішкентай бөлігісің. Мен тек "бәрін тастап, соңынан еруім керек еді", жоспарсыз, тілексіз, идеясыз: мен тек сол жерде тұрып, күтіп, мені не үшін қолданатынын көруім керек еді – солай болды. Ол бұл тәжірибені Игнатий Лойоланың ықпалымен болғанын түсінді. Кейін Балтасар Лойола туралы былай деп жазды: "Мен оны таңдаған жоқпын, ол мені найзағайдай жалындатты". 1929 жылдың 18 қарашасында Балтасар анасы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Германияның оңтүстігіндегі Иса қоғамына кірді. Ол кезде Швейцарияда конституциялық заңмен иезуиттердің қызметіне тыйым салынған еді. Екі жылдық жаңадан кіруші ретінде оқығаннан кейін, Балтасар Мюнхенге жақын Пулахта философияны оқыды, онда ол Эрих Приварамен танысты, ол оны схоластикада тәрбиеледі және оның "барлық нәрсенің ұқсастығы" туралы еңбегі оған әсер етті, бірақ кейін ол оның кейбір ойларына қатысты күмән білдірді. 1932 жылы Балтасар Францияның Лион қаласындағы иезуиттер мектебіне, Fourvière-ге барып, төрт жыл теологияны оқыды. Мұнда ол кейіннен "Жаңа теологиямен" байланысты болған иезуиттер Анри Буйяр, Жан Даниэлу, Гастон Фессар және Анри де Лубакпен кездесті. Де Лубак жас студенттің шіркеу әулиелеріне, әсіресе Оригенге, Ниссалық Григорийге және Максим Исповедникке деген қызығушылығын оятты. Лионда Балтасар француз жазушылары Шарль Пегуй, Жорж Бернанос және Поль Клодельдің шығармаларымен де танысты. Балтасар 1936 жылдың 26 шілдесінде діни қызметкер болып тағайындалды. Өзінің діни қызметке тағайындалу куәлігінде ол "Бақыт берді, сындырды және берді" ("Benedixit, fregit, deditque") деген сөз тіркесін қолданды, ол Лука Евангелиясындағы Евхаристияның құрылуы туралы сөздерден алынған. 1937 жылы теологиялық оқуын аяқтағаннан кейін, ол Мюнхенге Stimmen der Zeit журналында жұмыс істеуге жіберілді, онда ол 1939 жылға дейін болды. 1940 жылы Альберт Штегермен бірге үшінші курсын аяқтады. Римдегі Грегориан университетінде профессорлық қызмет немесе Базельдегі студенттік капелландық рөлді таңдау мүмкіндігі берілген кезде, ол академиялық еңбекке қарағанда пастырлық жұмысты бағалады. 1940 жылы Базельге көшіп келген Балтасар Sammlung Klosterberg үшін Europaische Reihe әдеби сериясын редакциялады, француз қарсылық поэзиясын аударды, пьесалар қоюға көмектесті (оның ішінде Бернаностың "Кармелиттер диалогы" және Клодельдің "Жібекке оралған аяқ киім" аудармаларын сахналады), Максим Исповедник және Григорий Ниссалық туралы кітаптар жариялады және студенттерге үнемі дәріс берді. 1941 жылы ол студенттерді тәрбиелеу институты, Studentische Schulungsgemeinschaft құрды, онда Хьюго Рахнер, Мартин Бубер, Ив Конгар, Анри де Лубак және басқалар курстар мен конференциялар өткізді. Балтасар студенттерге литургия, уағыздар, рухы жаңару семинарлары және рухани кеңес берді, әсіресе Игнатий Лойоланың рухани жаттығуларына ерекше назар аударды. Жак Сервейдің айтуынша, "жас жігіттердің көпшілігі ақырында Иса қоғамына кірді, ал қалғандары әлемде Құдайға адал болудың жолын табуға үміттене отырып, дінге кірмеуді шешті".

Адриенн фон Спейрмен ынтымақтастық

Базельдегі алғашқы айларында ол ортақ дос арқылы дәрігер Адриенн фон Спейрмен танысты. Ол отыздан асқан ана және Базель қоғамындағы белгілі бір тұлға болды. Ол тарихшы Вернер Каегиге үйленген, алғашқы некесінен екі баласы болған, 1934 жылы күрт қайтыс болған. Ол протестант болған, бірақ католик болуға қызығушылық танытқан. Балтазар оған катехизистік нұсқаулар беруді бастады және кейіннен бұл процесс туралы былай деді: «Нұсқауларда ол барлығын бірден түсінді, өйткені ол мен айтқанды естіп, оны растау үшін қанша уақыт күтті». 1940 жылдың 1 қарашасында Католик шіркеуіне қабылданғаннан кейін, Балтазар шпейр дұғадағы күшті тәжірибелер туралы, Мәсіхтің азаптары туралы көріністер мен әртүрлі қасиеттілермен кездесулер туралы айта бастады. Балтазардың сөздерімен айтқанда, «Адрианнаны бірден барлық бағытта айналдырған, шатасқан дауылмен мистикалық рақымның шынайы каскады құйылды». Ол оған рухани жетекші ретінде, тәжірибелерді бағалауға көмектесу үшін ілесіп жүруді бастады. Спейрдің мистикасының шынайылығына көз жеткізгеннен кейін, Балтазар мен Спейр екеуі де ортақ теологиялық миссияға ие екендеріне сенді. 1944-1960 жылдары Спейр Балтазарға 60-қа жуық рухани және Жазбаларға қатысты түсіндірмелерді диктант етіп жазды. Спейрдің аналық және дәрігерлік міндеттерін ескере отырып, Балтазар ғана мәтіндерді реттеуге, өңдеуге және жариялауға жұмыстанды. 1947 жылы ол Швейцарияның Эйнсиделн қаласында Иоганн Верлаг баспасын құрып, оның шығармаларын шіркеу имприматурасымен басып шығара бастады. Спейрдің кейбір шығармалары, әсіресе мистикалық сипаты айқын болғандары, 1985 жылы, оның өлімінен 20 жыл өткен соң ғана, Папа Иоанн Павел II Ватиканда оның ойларына арналған симпозиум ұйымдастырғанға дейін жарық көрген жоқ. 1986 жылы Анжело Сколамен сұхбаттасқанда Балтазар фон Спейрдің «кең теологиясымен» қарым-қатынасын былай сипаттады: «Мен оны жинап, Әулиелердің теологиясы, орта ғасырлар және қазіргі заман сияқты кеңістікке ендіруге тырыстым, олармен мен жақсы таныс болдым. Менің үлесім оның ой-пікіріндегі жаңа және дұрыс нәрселердің бәрі суланбауы немесе бұрмаланбауы үшін, бірақ кеңістік беру үшін жан-жақты теологиялық көкжиегін ұсынудан тұрды. Тек оқулық теологиясымен Адриеннаның жұмысын түсіну мүмкін емес еді; оның бастапқы тұжырымдары оған қайшы келмейтінін түсіну үшін үлкен дәстүрді білу қажет болды». Фон Шпейр мен фон Балтазар 1945 жылы құрылған католикалық лайықтылар институты Иоганнгемейнштафт (Иоханн қауымы) құруда тығыз ынтымақтастық жасады, ол әлем ішінде әлемді қасиеттендіру үшін жұмыс істеу миссиясын алған. Ол үш жылдан кейін Балтазардың «Der Laie und der Ordenstand» еңбегінде дүниежүзілік институттар үшін теологияны жариялаған кезде кеңінен танылды, ол Иоганн Верлаг баспасынан шыққан алғашқы кітап болды. Ұзақ ойланып, Балтазар осы қауымды құру үшін Иса қоғамын тастады, өйткені оның басшылары бұл иезуит өмірімен үйлесімді болатынына сенбеді. Ол оны «жеке, ерекше және басқаларға тапсыруға болмайтын міндет» деп қарастырды. Спейр Иоганнгемейнштафтты діни қызметкермен бөліскен «бала» деп метафоралық түрде атады – бұл кейбір сынға ұшыраған, бірақ басқалары қорғаған теңеу. Спейр қайтыс болғанға дейін қауымның әйелдер бөлімшесінің жетекшісі болды.

Лекциялар, жазу және баспаға шығару (19501967)

Бальтазардың иезуиттерден кетуі оны, биограф Питер Генричи атап өткендей, "әдепкіде қалдырды", және ол Германия бойынша лекциялық турларға шықты, бұл оған өзін асырауға және Johannes Verlag баспа үйін қаржыландыруға көмектесті. Ол жастарға рухани кеңес беруді де жалғастырды. 1950-1956 жылдар аралығында ол көптеген кітаптар мен мақалалар жазды, оның ішінде Тереза фон Лизио (Тереза Лизио) (1950), Schleifung der Bastionen (Бастиондарды бұзу) (1952), Das betrachtende Gebet (Дұға) (1955) және Die Gottesfrage des heutigen Menschen (Құдай туралы заманауи адамның сұрағы) (1956), сондай-ақ Жорж Бернанос, Карл Барт және Рейнхольд Шнайдер туралы монографиялық зерттеулер. Осы кезеңдегі оның көптеген еңбектері – Папа Пий XII-нің шіркеулік батасын берген Provida Mater Ecclesia апостолдық конституциясы жарықтанғаннан кейін жазылды – христиан шәкірттігінің дүниеден іштен қалай жүзеге асырылуы мүмкін деген сұраққа жауап іздейді. Чур епархиясына қабылданғаннан кейін ол Базель қаласына қоныс аударды, үйленген достары Вернер Каеги мен Адриенн фон Спейр оны қабылдады, ол 1967 жылға дейін олардың үйінде тұрды. Осы кезеңде – 1958 жылы лейкемия диагнозы қойылса да – Балтазар жемісті еңбек етті, ең бастысы жеті томдық "Herrlichkeit" (Иеміздің даңқы) (1961–1967) еңбегі, ол сұлулық, жақсылық және шындық туралы үш классикалық трансценденталдарға арналған теологиялық трилогияның бірінші бөлігі болуға тиіс болды. Ол сонымен қатар Johannes Verlag үшін аударма жасады және редакциялап, әріптесі Спейрдің жазбаларына ерекше назар бөлді. Балтазар осы уақытта өткен Екінші Ватикандық Кеңеске қатысуға шақырылмады, бірақ "Herrlichkeit" жарықтанғаннан кейін оның теологиялық беделі айтарлықтай өсті. 1950 жылдардың ортасынан бері ауыр науқастанып жүрген Адриенн фон Спейр 1967 жылдың 17 қыркүйегінде қайтыс болды, ал Балтазар Сент-Джон қауымының жауапкершілігін өз мойнына алды.

Кейінгі жылдары: Қауымдағы құрметті сыйлықтар

Базельдегі басқа бір үйге көшкен Балтасар жазу, редакциялау және аударма жұмыстарын үздіксіз жалғастырды. 1969 жылы Папа Павел VI оны Халықаралық теологиялық комиссияға мүше етіп тағайындады. 1971 жылы епископтар синодының екінші жалпы отырысында теологиялық хатшы ретінде жұмыс істеді, діни руханилыққа арналған синод құжатын жазды, сондай-ақ Бавария католик академиясынан марапат алды. Иосиф Ратцингер және Анри де Лубакпен бірлесіп 1971 жылы Communio халықаралық теологиялық журналын құрды, оған Италияның «Қауымдастық және азаттық» қозғалысының мүшелері, соның ішінде Анджело Скола да қатысты. Журнал прогрессивті Concilium журналына дәстүрлі бағытты ұстанатын балама ретінде жоспарланды. Балтасар оның миссиясын мынадай сөздермен сипаттады: «Осы сеніміміз бізді жалаңаяқ қылады. Қасқырлардың арасындағы қойлар сияқты. Бұл батылдық емес, христиандық батылдық – өзіңді қауіпке тікелей ұшырату». Кароль Войтила журналдың поляк тіліндегі басылымын басқарды. 1970-ші жылдардың соңында ол аудармалар үшін сыйлықтармен қатар, Ұлыбритания академиясы мен Мораль және саяси ғылымдар академиясынан стипендия алды. 1984 жылы Иоанн Павел II оған теология ғылымына қосқан үлесі үшін алғашқы Павел VI Халықаралық сыйлығын табыс етті. Балтасардың беделі осыншалық деңгейге жеткендіктен, Иоанн Павел II 1988 жылдың 29 мамырында оны кардинал етіп тағайындау жоспарларын жариялады. Алайда, ол 1988 жылдың 26 маусымында Базельдегі үйінде дүниеден өтті, дәл сол рәсім өтетін күннен екі күн бұрын. Ол Люцерндегі Святой Леодегар им Хоф (Hofkirche) шіркеуінің зиратына жерленген.

Теология

Карл Ранер және Бернард Лонерганмен бірге Балтасар Батыс заманауилығына жауап беруге тырысты, ол дәстүрлі католик ой-пікіріне қиындық тудырды. Балтасар көзқарасы, пайдаланған материалдары және қызығушылықтары жағынан көп түрлі және оны жіктеу қиын. Балтасардың еңбегіндегі ерекше ой – біздің дүниеге келгеннен кейінгі алғашқы тәжірибеміз анамыздың махаббатқа толы жүзімен кездесу, онда "мен" алғаш рет "сенмен" кездеседі, ал "сен" махаббат пен күтімге толы қарым-қатынаста күлімдейді. Трилогия "Херрлихейт"пен басталатын болса да, ол "Пулхрум" – әдемілік туралы зерттеуден басталады.

Herrlichkeit (Иеміздің даңқы)

"Херрлихейт" – теологиялық эстетикаға арналған жеті томдық еңбек. Трилогиядан ең көп цитата келтірілетін сөздердің бірі, алғашқы томнан, «Тұлғаны көру» (Schau der Gestalt) кітабынан алынған: «Әдемінің алдында – жоқ, тіпті әдемінің ішінде – адамның барлық жаны дірілдейді. Ол әдеміні қозғалтатын деп қана емес, оның қозғалғанын және оның билігінде екенін сезінеді».

Аполкалипс дер германиялық жан

Балтазардың алғашқы ірі еңбегі – 1937-1939 жылдары жазылған үш томдық «Неміс жанының апокалипсисі» (Apokalypse der deutschen Seele) – оның докторлық диссертациясын кеңейту және неміс әдебиеті, теологиясы мен философиясы саласындағы зерттеу болды. Бір ғалымның пікірінше, бұл еңбек үшінші рейх кезінде Германия мен Австрияда жарық көрген. Кейіннен Балтазар Аян туралы былай деді: «Жұмыстың жетілмегендігі анық болды, көптеген тарауларды қайта жазу қажет еді, бірақ оның бір бөлігі әлі де құнды болар». Балтазар көптеген онжылдықтар бойында әртүрлі еңбектер, зерттеу салалары (мысалы, әдебиет және әдебиеттік талдау, әулиелердің өмірі және шіркеу әкелері) және тілдерде жариялаған. Балтазар «Casta Meretrix» терминін қолданып, «Вавилонның жезөкшесі» аталымы шіркеу дәстүрінде, мысалы Рабан Маурустың жазбаларында қабылдануы мүмкін екенін дәлелдеді. Балтазардың қорымында сөз сөйлеген кардинал Джозеф Ратцингер, кейін Папа Бенедикт XVI болған, оның жалпы еңбегі туралы былай деді: «Папаның осы құрметті белгісі [яғни, кардиналдыққа көтерілу] мен мақтанышпен білдіргені әлі де күшінде; енді тек жеке тұлғалар ғана емес, шіркеудің өзі де оның сенім туралы үйреткенінің дұрыс екенін ресми түрде мойындайды».

Тозақ, үміт және құтқарылу туралы пікірталас

1987 жылы жарық көрген «Біз үміт артуға лайық па едік?» атты кітабының жарығында, бірқатар сыншылар Балтасарды универсализмді немесе апокаттастазды, яғни барлық адамдар мәңгілік өмірге ие болады деген ілімді, көбінесе Оригенмен байланысты деп айыптады. Алайда, көптеген адамдар бұл сынды теологтың еңбегін дұрыс түсінбегендік деп санайды. Балтасар өзі толыққанды жалпы құтқарылу доктринасын жоққа шығарып, құдайға қарсы келу мүмкіндігінің нақты болатынын қуаттайды, сонымен бірге әрбір адамның құтқарылуына үміттенудің христиандық парызын қаперіне алады: «Фома Аквинский «махаббат арқылы біріккен әрбір адам үшін мәңгілік өмірге үміттенуге болады» дегенді айтқан, ал біздің бауырларымыздың қайсысынан осы махаббатты ұстап қалған жөн?» Ральф Мартин мен Джеймс О'Коннор Балтасардың универсализмді жоққа шығаруы толық емес деп есептейді, себебі ол өзінің «Адамдар тозақ туралы қысқаша баяндамасы» (Dare We Hope ағылшын тіліндегі аудармасына енген) атты кітабында Discalced Carmelite Saint Edith Stein-нің цитатын жиі пайдаланған, ол рақымға қарсы «шексіз емес» қарсылықты көрсетеді. Штейн былай деп жазады: «Барлық мейірімді махаббат осылайша әрбір адамға түсе алады. Біз солай деп санаймыз. Енді, осындай махаббатқа мәңгі жабық болып қалатын жандар бар деп айта аламыз ба? Бұл мүмкіндік толығымен жоққа шығарылмайды. Шын мәнінде, бұл өте сирек болуы мүмкін – дәл сол дайындық рақымы жанға қандай әсер ете алатыны арқасында. Ол тек есікті қағып қана қоя алады, ал кейбір жандар осы сылбыр шақыруды естіген бойда оған ашылады. Ал басқалары оны назарсыз қалдырады. Содан кейін ол жанға тым жақындап, онда кеңірек тарала бастайды. Егер жаннан рухқа қарсы барлық күштер шығарылса, онда оған қарсы кез келген еркін шешім шексіз сирек болады». Нацизмнің қорқыныштылығына куә болғаннан кейін Кресттік Тереза Бенедикта кейіннен осы пессимистік көзқарасқа келгендей көрінеді, ол былай деді: «Соңғы жоғалту мүмкіндігі шексіз сирек көрінетінге қарағанда көбірек және шұғыл болып көрінеді». Балтасарды қорғап, кардинал Эвери Даллес бұл үзіндіні жүйелі сотериологиялық доктрина емес, «ортодоксалды» «үміт» көрінісі ретінде түсіндіреді. Басқа ғалымдар да теологтың еңбегіндегі осы айырмашылықты мойындады. Балтасар «Біз үміт артуға бола ма?» атты еңбегін жариялағаннан кейін ерескелдікке қатысты айыптамаларға жауап берді: «Үміттену мен білуді қалай теңеуге болады? Досымның ауыр сырқаттан айығуына үміттенемін – демек, мен оны білемін бе?» Бұл ұстаным теологиялық қасиеттер арасындағы қайшылықтың нәтижесі ретінде сипатталды: «Махаббат бәріне сенеді, [бірақ сонымен қатар] бәріне үміт етеді» (1 Коринфтерге), сондықтан fides үшін қабылдауға болмайтын нәрсе, spes үшін қабылдануы керек, 553 жылы Константинопольдің бесінші Экуменикалық Кеңесінің апокаттастаз немесе жалпы құтқарылу мүмкіндігіне қарсы анафемасымен айыптаған үміт теологиясын қалпына келтіру үшін. «Адамның үміті туралы қысқаша баяндама» атты еңбегінде Балтасар Эрих Привара, Анри де Лубак, Гастон Фессар, Морис Блондель, Шарль Пегуй, Пол Клаудель, Габриэль Марсель, Леон Блой, Джозеф Ратцингер, Вальтер Каспер, Романо Гвардини және Карл Рахнерді үміт туралы өзінің көзқарасын бөлісетін католик ойшылдары ретінде атап көрсетеді. «Қорыта айтқанда: өте жайлы сезінетін компания».

"Құдайдың қасиетті сенбісі теологиясы" христологиялық және Троицалық "мәңгілік супер-кеноз" ретінде

Балтасардың "Құдайдың дінтануы" және "Мәсіхтің тозаққа түсуі" туралы пікірталас, әсіресе "Тео Драма" кітабының соңғы томында баяндалғандай, әлі де қызу даулы мәселе болып табылады. Шіркеу Әулиелерінің "Мәсіх қабылдамаған нәрсені толық жасай алмайды" деген негізгі қағидасына сәйкес (Грегорий Нацианскийдің 101-ші хатында: "Ол қабылдамаған нәрсені емдемейді", латынша: quod non est assumptum non est sanatum немесе quod non assumpsit, non redemit), онда құтқарылу айқышқа ілінген өлімімен емес, оның адастарға түсуінің (descensio ad inferos) катабазисімен толыққандай болады. Иосиф Ратцингер "Тео Драманы" "христиандық үміттің мәнін терең талдау" және эсхатологияның теологиялық саласына "негізгі үлес" деп атады. Дегенмен, трилогияны жазу барысында Балтазар өзінің құтқару туралы аргументінің экономикалық Ұш Тұрғысынан емес, ішкі тұрғысынан туындайтынын кешігіп түсінеді, бұл маңызды ерекшелік болып табылады: христиандық Құдай сүйіспеншілігінің құрбандыққа берілуі – "мәңгілік супер кеноз". Трансцендентальдар "болудың қасиеттері" болғандықтан, pulchrum, bonum et verum Ens-тен шығады, дәл осылайша, Ізгі хабарда айтылған Исаның өзін-өзі анықтауы "жол, шындық және өмір" – "Менмін" дегеннің салдарынан туындайды. Христиан Вольфтің сөздерімен айтқанда, үш арнайы метафизиканың арасын ажырату үшін жалпы метафизика алғышарт ретінде қарастырылуы керек.

Қабылдау

Рим папасы Бенедикт XVI Балтазар мен Анри де Любакты ең жоғары бағалайтын екі теолог деп атады. 2016 жылғы сұхбатында ол Балтазарбен "ішкі ниет" және "көзқарас" бөліскенін айтып, "Бұл адамның жазғандары мен істегендеріне сену қиын" деп оң баға берді. Балтазардың "Тео драма" еңбегіндегі драмалық теориясы Реймунд Швагердің жұмысына әсер етті. Балтазардың маңызды жазбалары ағылшын тіліне аударылған, ал ол Анри де Любак, Карл Леман және Йозеф Ратцингермен бірге құрған "Коммунио" журналы қазір 12 тілде шығады. Ратцингер оның қабірге қойған сөзінде де Любактан цитата келтіріп, Балтазарды "біздің заманымыздың ең білімді адамы" деп атады. Балтазар епископ Роберт Барронның жұмысына да зор ықпал етті, ол Балтазардың құтқару ілімін жақтаушы болды.