Кіріспе

Су асты кемелеріне қарсы соғыс жүргізуші кеме (ASW carrier) (АҚШ корпусының жіктелу символы CVS) – негізгі міндеті су асты кемелеріне қарсы соғыс аңшы-құтқару тобының ядросы болып табылатын шағын ұшақ тасымалдаушы кемелердің бір түрі. Бұл кемелердің түрі 2-ші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Атлантикада су асты кемелеріне қарсы күресте пайдаланылған эскорт тасымалдаушыларының жетілдірілген нұсқасы ретінде Ұлы Суық Соғыс кезеңінде пайда болды.

Рөл

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген Батыс елдері үшін басты теңіздік қауіп Кеңес Одағымен қақтығыс болуы мүмкін еді. Кеңес Одағы соғысты салыстырмалы түрде шағын әскери-теңіз күштерімен аяқтады және Батыс елдерінің су үстіндегі кемелерінің басымдығына қарсы асимметриялық стратегияны таңдады, шабуылға және кейіннен су астынан зымырандарды ұшыруға арналған су асты кемелеріне көп инвестиция жасады. Британдық және американдық артық жеңіл авианосецтерді сатып алған бірнеше ел 1960 жылдардан бастап, жай қозғалатын, арзан және қонуы оңай болатын, суастына қарсы ұшақтарды (мысалы, S-2 Tracker, АҚШ, Канада, Австралия, Нидерланд, Аргентина және Бразилия авианосецтерінен ұшқан, немесе Alizé, француз және үнді кемелерінен ұшқан) пайдалануға мүмкіндік алды. Бұл кемелер, әсіресе НАТО аясында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі жабдықтар үшін жаңа истребительдер мен шабуылдық ұшақтар тым ауыр бола бастаған кезде де, маңызды қызметін сақтап қалды. Ұзақ қашықтықтағы құрлықтағы патрульдік және кемелік ASW тікұшақтарының мүмкіндіктерін жақсарту, сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған авианосецтерді күтіп ұстаудың қиындығына байланысты, 1970 жылдардан 1980 жылдардың ортасына дейін көптеген елдер осы кемелерді қызметтен шығарды немесе сақтауға қойды. ASW күштерін азайту тенденциясы 1990 жылдары кеңес/ресейлік су асты кемелерінің теңізге сирек шығуымен одан да күшейді. Бүгінгі таңдағы арнайы ASW авианосецтер тек Жапонияның теңіз өзі қорғаныс күштерінде ғана кездеседі, олар тікұшақтарды пайдаланады, бірақ ешқандай қанатты авианосецке негізделген ұшақтарды пайдаланбайды. АҚШ Әскери-теңіз күштері, S-3 Viking суастына қарсы қанатты авианосецке негізделген ұшақты тұрақты түрде пайдаланған соңғы ел, 1990 жылдары осы ұшақтан көптеген ASW жабдықтарын алып тастады және 2009 жылдың қаңтарында қызметтен шығарды, оны алмастыру жоспары жоқ. Аргентинаның теңіз күштері, өзінің CATOBAR авианосецін алмастыруға үміті аз болғандықтан, Бразилияның São Paulo авианосецінде S-2 Turbo Tracker ұшақтарымен жылына бірнеше рет қону және ұшу жаттығуларын жүргізді, бірақ ол да қызметтен шығарылды. Қанатты ұшақтарға қарағанда, ASW тікұшақтарын кішкентай палубалардан пайдалану оңай болды, олар бүгінгі күнге дейін одақтас елдердің барлық дәстүрлі авианосецтерінен және кеңестік, испандық, итальяндық, жапондық, британдық және тай теңіз күштерінің LPH немесе STOVL авианосецтерінен ұшып келеді.