Кіріспе

Veratrum viride, Indian poke, corn lily, Indian hellebore, false hellebore, green false hellebore деп аталатын өсімдік түрі – Солтүстік Американың шығыс және батыс (бірақ орталық емес) аймақтарына тән Veratrum туысына жататын бір түр. Өте улы және мал өсірумен айналысатын шаруалар үшін зиянкес өсімдік саналады. Бұл түрдің өсіп жатқан жерлерінде көптеген басқа да халықтық атаулары бар, мысалы: американдық жалған гельборе, американдық ақ гельборе, аю жүгерісі, үлкен гельборе, жүгері лилиясы, шайтанның тісі, қаздың дерті, қышыма, кедей Энни, көк гельборе және кәккесік.

Сипаттама

V. viride – қатты жасыл сабақты, биіктігіне жететін шөптесін көпжылдық өсімдік. Жапырақтары спираль бойынша орналасқан, ұзындығы және ені миллиметрге дейін, эллипстік немесе кең ланцет пішіндес, ұшы қысқа нүктемен аяқталады, қабырғалары анық көрінеді және артқы жағы түкті. Гүлдері көп, биіктігі миллиметрге жететін, бұтақталған гүлшоғырында орналасқан. Әр гүлдің ұзындығы миллиметр, ал гүл жапырақшалары жасыл немесе сары-жасыл түсті, саны алты. Жемісі – миллиметр ұзындығындағы қапшық, піскен кезде үш бөлікке бөлініп, көптеген, диаметрі миллиметр болатын жазық тұқымдарды шығарады. Өсімдік тамырсабақтары және тұқымдары арқылы көбейеді.

Түрлері және ұқсас түрлері

Вирустың екі танылған түрі бар:

Ол шабындықтардағы ылғалды топырақтарда, күнге толы өзен жағалауларында және ашық ормандарда өседі. Таралу аймағының солтүстігінде теңіз деңгейінен бастап, оңтүстік-шығысында және оңтүстік-батысында кездеседі. Вератрум алкалоидтарының уытты әсері тамырдағы концентрациясы, жер үсті бөліктеріне қарағанда одан да жоғары.

Анекдот

Түрлі дереккөздерде кейбір американдықтардың жаңа басшыны сайлау үшін оны қолданғаны айтылады. Бұл оқиға Джон Джосселиннің 1674 жылы жазған «Жаңа Англияға екі сапар туралы есеп» атты еңбегінде келтірілген анекдоттан бастау алған сияқты. Джосселиннің «Екі саяхат туралы есебі» алғаш жарыланғалы бері күмәнді қарастырылып келгеніне назар аудару керек. «Жаңа Англиядағы ағылшындар ақ геллеборды қолданады, ол олар үшін де, үндістер үшін де тиімді, олар оны суға салып, кейде жас жігіттер жиналған жерге ішуге береді. Егер құсып шығарса, оларды қайта-қайта құсығын ішуге мәжбүрлейді (олар оны қайын ыдысында сақтайды) ол ішінде қалып қойғанша, ал жеңіске жеткені сол жылы басқа жігіттердің капитаны болады». Бұл анекдот 161 жылдан кейін, 1835 жылы Осгуд К. «Veratrum viride» атты мақаласында қайта баяндағанда медициналық әдебиетке енді. Джосселиннің сөздерін келтіре отырып, Осгуд саяси мағынаны қосады (басшыларын сайлау / қалғандарына бұйрық беру құқығы), бұл түпнұсқада нақты көрсетілмеген. Оның басшыларын сайлауда қолданылуын осы елге алғаш келген саяхатшы Жозелин атап өткен, оны «ақ геллебор» деп атаған. Осы автордың айтуынша, Veratrum viride-ге қарсы асқазанның зиянды әсеріне ең төзімді болған адам «топтың ең күштісі және қалғандарына бұйрық беруге құқылы» деп есептелген.