Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санскрит сөзі "сол сияқтылық", "принцип", "шындық" немесе "ақиқат" мағынасын білдіреді.
Sanskrit word meaning 'thatness', 'principle', 'reality' or 'truth
Әртүрлі үнді философиялық мектептерінде, таттвалар – адам тәжірибесін құрайтын шындықтың элементтері немесе жақтары. Кейбір дәстүрлерде олар құдайдың бір аспектісі ретінде қарастырылады. Таттвалардың саны философиялық мектепке байланысты өзгереді, бірақ олардың барлығы біздің барлық тәжірибеміздің негізін құрайды деп саналады. Самкхья философиясы 25 таттвадан тұратын жүйені пайдаланады, ал Шиваизм 36 таттваны мойындайды. Буддизмде оған балама – Нама рупадағыдай шындықты құрайтын дхаммалардың тізімі.
According to various Indian schools of philosophy, tattvas are the elements or aspects of reality that constitute human experience. In some traditions, they are conceived as an aspect of deity. Although the number of tattvas varies depending on the philosophical school, together they are thought to form the basis of all our experience. The Samkhya philosophy uses a system of 25 tattvas, while Shaivism recognises 36 tattvas. In Buddhism, the equivalent is the list of dhammas which constitute reality, as in Nama rupa.
Этимология
Таттва (/tʌ/t//v//ə/) – санскрит тілінен аударғанда «барлық нәрсенің мәні», «принцип», «шындық» немесе «әкемелдік» деген мағынаны білдіреді.
Tattva ('/t//ʌ//t//v//ə/) is a Sanskrit word meaning 'thatness', 'principle', 'reality' or 'truth'.
Самкхья
Самкхья философиясы Әлемді екі мәңгілік шындықтан құралған деп есептейді: Пуруша және Пракрити. Сондықтан, бұл – қатаң дуалистік философия. Пуруша – жаңарудың орталығы, ал Пракрити – барлық материалдық өмірдің бастауы. Самкхьяның жиырма бес таттва жүйесі жаратылыстың айқын жағымен ғана айналысады, Пракритинің болу әлемінің көзі екенін теориялайды. Бұл бірінші таттва және таза мүмкіндік ретінде қарастырылады, ол өздігінен жиырма төрт қосымша таттваға немесе принципке эволюциялайды.
The Samkhya philosophy regards the Universe as consisting of two eternal realities: Purusha and Prakrti. It is therefore a strongly dualist philosophy. The Purusha is the centre of consciousness, whereas the Prakriti is the source of all material existence. The twenty five tattva system of Samkhya concerns itself only with the tangible aspect of creation, theorizing that Prakriti is the source of the world of becoming. It is the first tattva and is seen as pure potentiality that evolves itself successively into twenty four additional tattvas or principles.
Айяважи
Акилаттиратту Аманнай дініндегі кітапқа сәйкес, таттвалар – адам денесінің 96 қасиеті немесе ерекшелігі.
Tattvas are the 96 qualities or properties of human body according to Akilattirattu Ammanai, the religious book of Ayyavazhi.
Сиддхалық медицина
Сиддха дәстүрлі медицинасы жүйесі ежелгі Үндістанның тамил Сиддхалары, яғни Тамил Надудың рухани ғалымдарымен жасалған. Осы дәстүр бойынша, адам денесі 96 құрамдас принцип немесе таттвадан тұрады. Сиддханың негізгі қағидалары адамды ғаламнан ешқашан бөліп қарастырмаған. Олардың айтуынша, "табиғат – адам, адам – табиғат, демек, екеуі де бір. Адам – микрокосмос, ал Ғалам – макрокосмос, себебі Ғаламда бардың бәрі адамда да бар".
The Siddha system of traditional medicine of ancient India was derived by Tamil Siddhas or the spiritual scientists of Tamil Nadu. According to this tradition, the human body is composed of 96 constituent principles or tattvas. Siddhas fundamental principles never differentiated man from the universe. According to them, "Nature is man and man is nature and therefore both are essentially one. Man is said to be the microcosm and the Universe is Macrocosm, because what exists in the Universe exists in man."
Буддизм
Буддизмде конституциялық құраушы элементтерді білдіру үшін "дхамма/дхарма" термині қолданылады. Ерте буддалық философия шындықты талдау үшін намарупа және бес скандха сияқты бірнеше тізімдерді пайдаланды. Абхидхамма дәстүрі бұл тізімдерді кеңейтіп, шындықты талдау үшін 100-ден астам термин қолданды.
In Buddhism the term "dhamma/dharma" is being used for the constitutional elements. Early Buddhist philosophy used several lists, such as namarupa and the five skandhas, to analyse reality. The Abhidhamma tradition elaborated on these lists, using over 100 terms to analyse reality.