Кіріспе
Алан Рафкиннің 1966 жылғы фильмі "The Ghost and Mr. Chicken" – 1966 жылғы американдық комедиялық детектив. Фильмде Дон Кноттс қаланың ақымағы және газеттің тершісі Льютер Хеггс рөлінде ойнайды. Ол Кентукки штатындағы ойдан шығарылған Рейчел қаласындағы көне үйге бір түнді өткізеді. Дон Кноттс "Энди Гриффит Шоуынан" кеткеннен кейін ойнаған алғашқы маңызды рөлі – осы "The Ghost and Mr. Chicken". Фильмде сол сериалдың бірнеше түлектері жұмыс істеген, олардың ішінде режиссер Алан Рафкин және сценаристтер Джим Фрицселл мен Эверетт Гринбаум бар. Бұл фильм кассада сәтті болды және Кноттстың басты рөлде ойнаған басқа комедиялық фильмдерге жол ашты. Алғашқы жұмыс атауы "Қорқынышпен жүгіру" болған. Фильмнің атауы, әлдебір қызықты вариация ретінде, 1947 жылғы "The Ghost and Mrs. Muir" фильмінен алынған болуы мүмкін.
The Ghost and Mr. Chicken is a 1966 American comedy mystery film starring Don Knotts as Luther Heggs, the town dunce and a newspaper typesetter who spends a night in a haunted house, which is located in the fictitious community of Rachel, Kansas. Don Knotts' first major project after leaving The Andy Griffith Show, The Ghost and Mr. Chicken uses a similar small town setting and involved a number of alumni from the sitcom, including director Alan Rafkin and writers Jim Fritzell and Everett Greenbaum. It was a box office success, paving the way for a string of other Knotts fronted comedy films. The working title was Running Scared. The title is presumably a humorous variation of the film The Ghost and Mrs. Muir (1947).
Сюжет
Лютер Хеггс – Рейчел Сити қаласындағы «Рейчел Курьер Экспресс» газетінің типографшысы, ол Натали Миллер пансионатында тұрады және репортер болуға ұмтылады. Лютерді жұрттың ешкім қадірлемейді, ал оның әріптестері оның Симонс сарайының жанындағы кісі өлтіру туралы хабарлағанда, оны әжуалайды. Дәлелденгендей, ол жерде ашулы әйелі күйеуін ұрып есінен айырған жергілікті маскүнем ғана болып шығады. Толық уақытты репортер Олли Уивер Лютердің қатесі үшін оны қысымға алады. Олли Альма Паркермен кездеседі, ол Лютердің сүйіктісі. Жұмыста, газеттің күзетшісі, бұрын Симонс сарайының бағбаны болған Келсиден, сарайда кісі өлтіріп, сосын өз-өзіне қол жұмсаған оқиға болғанын естігенде, Лютерге газетке толтыру материалдары қосу тапсырылады. Мистер Симонс әйелін жинақы пышақпен өлтіріп, содан кейін органның галереясынан секіріп өліпті. Аңыз бойынша, мырза Симонстың күйімі түн ортасында орган ойнатып жатқан дыбысымен естіле береді екен. Келси Лютерді Симонс сарайы туралы жазуға ынталандырады. Редактор Джордж Бекетт мақаланы оқығаннан кейін Келсидің ишаралары арқасында Бекетт Лютерге кісі өлтіру мен өзіне қол жұмсаудың 20 жылдығына орай түнді сарайда өткізіп, оның басынан өткендері туралы жазуды тапсырады. Лютер жұмысқа баруға қорқады, бірақ бұл оның репортер болудың үлкен мүмкіндігі екенін, сондай-ақ Альманы таң қалдыруға мүмкіндік беретінін түсінген соң, ол келіседі. Сарайда болғанда, ол ұйықтамауы үшін қорқынышты қағыстар мен күлкіні тоқтатуға тырысып, кітапты кітап сөресіне лақтырады, соның салдарынан органның галереясына апаратын жасырын жол ашылады. Түн ортасында қанға боялған орган өздігінен ойнай бастайды. Лютер есіктен қашады және Миссис Симонстың суретіне қадалған бау-шабуырды көреді, оның мойнынан қан ағып жатыр. Лютердің оқиғасы қала тұрғындарын дүрліктіріп, оны жергілікті батыр етіп көрсетеді. Ол Альмамен кездесе бастайды, ол Лютерге (кейін Оллидің өзіне де) Оллимен арадағы қарым-қатынасының берік еместігін айтады. Қайтыс болған жұптың туысы Николас Симонс сарайды бұзуды жоспарлап отырған, бірақ оның банкирі енді оның спиритуалист әйелі оны жергілікті ескерткіш деп есептегендіктен келісімге келуден бас тартады. Николас Лютерді және «Рейчел Курьер Экспресс» газетін қаралау үшін сотқа береді. Николастың адвокаты Лютердің мектептегі мұғалімін куә ретінде шақырып, Лютердің Симонс сарайындағы оқиғаны толық уақытты репортер болып жұмысқа орналасу үшін ойлап тапқанын айыптайды. Сот барлық тараптарды және қазылар алқасын мәселені шешу үшін түн ортасына дейін Симонс үйіне қайта жиналуға бұйырады. Сарайда Лютер жасырын жолды қайта аша алмайды. Альма жолды іздеуді жалғастырады, ал қалғандары Лютердің әңгімесін ойлап тапқанына сенімді болып, сарайдан кетеді. Лютер үйге қарай жолға шығады, бірақ ескі органның дыбысын естіп, оны Келси ойнап тұрғанын көреді. Келси Лютердің куә болған құпия оқиғаларды сахналағанын мойындайды, өйткені офицер Херки оны сарайдан шығарғандықтан, Лютерге оның әңгімесін растауға көмектесе алмады. Келси Симонстардың өлімінің нақты себебін ашу үшін Лютердің көмегіне мұқтаж екенін түсіндіреді. Олар құпия жолдан айқайды естіп, Николастың Альманы тұтқында ұстағанын көреді. Келси Николасты Симонс жұбын өлтіру үшін оны кінәлауға тырысып баққандықтан, Келсидің бау-шабуырын қылмыс құралы ретінде пайдаланып, Симмонс сарайын бұзу арқылы оның алибиін жойғанын айыптайды. Лютер Николасты арт жағынан күшпен итеріп, Альманы құтқарады. Николасты тұтқындайды, ал Келси бәрін түсіндіреді. Альма мен Лютер үйленеді. Тойдың соңында орган музыкасы Симонс сарайында ойналған тақырыпқа ауысады. Келсиді қоса алғанда, барлығы кішкентай органның кілттерінің өздігінен қозғалатынын көреді, бұл арбақ бар екенін көрсетеді.
Өндіріс
Бұл фильмді көптеген классикалық қорқынышты фильмдерді шығарған Universal Studios өндірді. Актер Дон Кноттс фильм түсірілген кезде «Эмми» сыйлығын жеңіп алған «Энди Гриффит Шоу» комедиясында шағын қала шерифінің орынбасары Барни Файф рөлімен бес маусым бойы танымал болды. Кноттс 1964–65 жылдар маусымының соңында телесериалдан кетіп, кинодағы мансабын жалғастыруды жоспарлаған. Ол «Қайратты мырза Лимпет» (1964) фильмінде ойнаған. Энди Гриффит, Кноттстың «Энди Гриффит Шоуындағы» серігі, телесериалдың бір эпизодын – тастамал үйді қамтитын эпизодты (1963 жылғы қазан айында көрсетілген «Haunted House» эпизодындағы ескі Римшоу үйі) кеңейтуді ұсынды, онда Барни, Гомер және Энди үйден Опи мен оның досының бейсбол доптарын алып шығады. «Энди Гриффит Шоу» 1964–65 жылдар маусымының соңына жақындаған кезде Кноттс комедияның екі сценаристісінен, Джим Фрицселл мен Эверетт Гринбаумнан, комедияның үзілісі кезінде оған сценарий жазуға қызығушылық танытатынын сұрады. Олар келісті, ал Universal Фрицселл мен Гринбауммен келісімшарт жасасты. Сюжеттік сызба Фрицселл, Гринбаум, Кноттс, Гриффит және продюсер Эдвард Монтагнмен бірнеше кездесулерде жасалды, Гриффитке оның үлесі үшін символдық сыйақы (және экранда көрсетілмеді) берілді, соның ішінде «Аттабой, Лютер!» фразасын қайта-қайта қолдану туралы идеясы да болды. Аль Чеко, Кноттстың армиядағы комедиялық әріптесі, фильмде есімдері көрсетілмеген рөлде пайда болды. «Симмонс сарайы» – үш қабатты Екінші Империя стиліндегі Викториялық үй, Калифорниядағы Universal Studios студиясының Колониалды көшесінде орналасқан және «So Goes My Love» (1946) фильмі үшін салынған. Ол «Харви» (1950) фильмінде Дауд үйі ретінде пайда болды және архитектураға бірнеше өзгерістер енгізілгеннен кейін «Отчаянные домохозяйки» (2004–2012) сериалындағы Габриэль Солис үйі ретінде де пайда болды. «Симмонс сарайы» Мунстер үйі емес, бірақ олар жаңа (қайта орналастырылған) Колониалды көшеде бір-біріне жақын орналасқан, Мунстер үйі оң жақта. Бастапқыда олар ескі Колониалды көшеде орналасқан, ол Нью-Йорк көшесі мен Сот үйі алаңының жанында болған, Мунстер үйі «Симмонс сарайының» сол жағында орналасқан. «Адам мен тауық» фильмі осы ескі Колониалды көшеде түсірілген. Кноттс жеке өзі Bon Ami компаниясының президентіне телефон соғып, фильмнің бір әзілінде тазалау құралының атын атауға рұқсат сұрады. Фильмде Кноттс коммерциялық сәтсіздікке ұшыраған Эдсел Корсаир көлігін жүргізіп, Лютер Хеггс кейіпкерінің ерекше беделін күшейте түсті. Фильмнің бастапқы нұсқасында портретті пышақтау эпизодының түсіндірмесі болған. Келси портреттің көшірмесін басып, баспалдақ алаңындағы портреттің арт жағына жапсырған. Бір құпия батырманы басқанда портрет бұрылып, қызыл бояумен қағылған қайшыны көрсететін еді. Бұл эпизод барлық басқа нұсқалардан алынып тасталды және театрларда және кейбір теледидар көрсетілімдерінде бірнеше рет ғана көрсетілді. Кноттстың танымалдылығы Universal компаниясымен бірнеше фильмге келісімшарт жасауға мүмкіндік берді, осы фильмнен бастап, одан кейін «Қайратсыз ғарышкер» (1967), «Батыстағы ең әлсіз мылтық» (1968), «Сүйіспеншілік құдайы?» (1969) және «Фиггті қалай жақтауға болады» (1971) фильмдері шықты. «Энди Гриффит Шоуынан» бірнеше актерлер «Адам мен тауық» фильмінде де ойнады, олардың ішінде Люрен Таттл, Барт Мастин, Рета Шоу, Хэл Смит және Хоуп Саммерс болды.
Кассалық жинақ
"Адам және Мырза Тауық" фильмі шыққаннан кейінгі алғашқы бес айда $500,000 бюджетпен $4 миллион табыс әкелді.
Сыни қабылдау
Фильм сыншылардан ара-жібір пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында алты сыншының пікіріне сүйене отырып, 67% рейтингке ие, ал орташа бағасы 10 балдық шкала бойынша 6,2 балды құрады.
Үй медиасы
"Үлпіл және Мырза Тауық" 1996 жылы VHS форматында жарық көрді. Universal компаниясы фильмді 2003 жылдың 2 қыркүйегінде DVD форматында, 2007 жылдың 9 қаңтарында қайта шығарды, ал 2016 жылдың 4 қазанында Blu-ray форматында ұсынды.