Ғылыми-фантастикалық «Paradyzja» романы – Януш Зайдельдің антиутопиясы. Адам құқықтары сақталған болашақ, бірақ «Жаннаттың» шындығы күмәнді. Ринah Devi зерттеуге барады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1984 жылғы Януш Зайдельдің романы
1984 novel by Janusz Zajdel
«Парадизжа» (ағылшынша: Paradise, the World in Orbit) – поляк жазушысы Януш А. Зайдельдің 1984 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Бұл Джордж Оруэллдің «1984» романымен сабақтас антиутопиялық туынды. Ғарыш колониялары шамалы немесе көп дәрежеде Жермен федерацияланған. Адам құқықтары барлық жерде сақталып, құрметтеледі, бірақ «Парадизжаның» шындығы толыққанды расталмаған. Басты кейіпкер, жазушы Рина Деви, осы мәселені зерттеу және он жыл бұрын «Парадизжаға» жіберілген жерліктердің трагикалық өліміне себептерді анықтау үшін Жерден жіберіледі. Бірақ ресми түрде оның сапары «Парадизжа» туралы жазу мақсатымен байланысты. 1984 жылы бұл роман Польшадағы жылдың үздік ғылыми-фантастикалық туындысы деп танылды. Польша Халық Республикасында бұл КСРО-ға метафора ретінде кеңінен түсінілді: шексіз билігі бар мемлекеттік қауіпсіздік қызметі, үгіт-насихат, біртұтас мемлекеттік идеология және мәжбүрлі еңбек.
Paradyzja (English: Paradise, the World in Orbit) is a 1984 science fiction novel by Polish writer Janusz A. Zajdel. It is a dystopian novel similar to George Orwell's Nineteen Eighty Four. The space colonies are more or less federated with the Earth. Human rights are observed and respected everywhere, but Paradise has not been verified for sure. The main hero, writer Rinah Devi, is sent from Earth to Paradise to research that and the tragic death of a Terran sent to Paradise ten years before. Officially, though, the purpose of his visit is to write about Paradise. It was recognized as the best science fiction novel of the year in Poland in 1984. In the Polish People's Republic, it was widely understood as a metaphor for the USSR: omnipotent state security services and propaganda, single state ideology and forced labour.
Сюжет
Парадизия ("жәннат") – қашықтағы, минералға бай жұлдыздық жүйеде айналып өтетін ғарыш станциясындағы адамдар колониясының тарихы. Колонияны тоталитарлық режим басқарады. Адамдардың барлық қызметі электрондық құрылғылар арқылы қадағаланады. Бұл бастапқыда сақина түрінде жоспарланған, онда ауырлық күші сақинаның центріне қарама-қарсы бағытта сақина ішіндегі барлық объектілерге әсер ететін центробегті күш арқылы симуляцияланатын еді. Ғарыш станциясы кездейсоқ түрде салынды. Экспедиция Тартар планетасына қоныстануға мәжбүр болды, онда өмір сүріп, табиғи ресурстарды пайдалану жоспарланған. Бірақ отарлаушылардың басшысы, генерал Кортазар, Тартардың жақсы тұру жағдайларының болмауына байланысты қоныстануға жарамсыз деп шешті, сондықтан тұру орны Тартар орбитасында ғарыш станциясы ретінде салынды. Парадизияда тұрғын үйлер мөлдір материалдан жасалған, ал кейбір үйлерге жету үшін басқа үйлерден өту керек. Жеке сағаттарға рұқсат етілмейді, сағаттар тек тұрғын үйлерде ғана орналасқан. Рина Девидің алғашқы әсері – барлық адамдар режим заңын қатаң сақтайды, бірақ ол олардың жүйені айналып өтудің әртүрлі жолдарын тапқандарын біледі. Олардың бірі – "ақиқаттың жалғыз тілі", яғни Коаланг – Парадизия тұрғындары электрондық тыңдау жүйесінен қашу үшін ойлап тапқан жасанды поэзиялық тіл. Үкімет пен қауіпсіздік қызметі физика туралы барлық білімді басып тастауға тырысады, бұл Парадизиялықтарға ұсынылған Парадизия туралы мәлімдемелерді тексеруге мүмкіндік беруі мүмкін. Сондықтан физикадағы барлық зерттеулер, әсіресе Кориолис күшіне қатысты зерттеулер тоқтатылған. Басты кейіпкер бұл туралы әр қабаттағы күштердің шынымен әртүрлі екенін тексеруге тырысқанда білді: осындай тәжірибе жасау үшін қолданылатын барлық заттар, тіпті оның қаламсабынан алынған серіппе сияқты заттар, кеден қызметкерлерінен алынды және мұндай қарапайым тәжірибе жасауға мүмкіндік беретін басқа заттар қол жетімді емес еді. Содан кейін ол тұрғын үйлердегі сағаттардағы минуттардың ұзындығы бірдей емес екенін анықтайды. Ақырында ол Парадизияның сақина тәрізді ғарыш станциясы емес, планета бетінде жатқан ғимараттар тізбегі екенін біледі. Сонымен қатар, Тартар қоныстануға өте қолайлы планета болып табылады, ал жауапты топ өзі үшін бірнеше ғимараттар мен бақтар салған, ал қоныстанушылардың көпшілігін ойдан шығарылған Парадизияда ұстап, оларды жасанды планета екеніне сендірген.
Paradyzja (from "paradise") is the story about the human colony on a space station orbiting a distant and mineral rich star system. The colony is controlled by a totalitarian regime. All human activity is tracked by electronic devices. It had been primarily devised as a ring in which the gravity force is simulated by the centrifugal force exerting upon all objects inside a ring tube in the direction opposite to the centre of the ring. The space station was built accidentally. The expedition had to settle on the planet Tartar in order to live there and exploit the natural goods. But General Cortazar, the leader of settlers, decided that Tartar was not suitable for settling because of a lack of good conditions for living, so the living place had to be built as a space station on the Tartar's orbit. On Paradise, living rooms are made of transparent material and to get to some of them, one must pass through other living rooms. Personal watches are not allowed there; the only clocks are those in living rooms. Rinah Devi's first impression is that all people strictly adhere to the regime law, but he then discovers that they had devised various ways to work around the system. One of them is "the only language of truth", Koalang, an artificial poetic language invented by the inhabitants of Paradise to evade the electronic eavesdropping system. The government and the safety service is trying to suppress every possible knowledge of physics, which could allow a verification of the statements about what Paradise is as presented to Paradisians. That is why every research in physics is blocked, especially every research about Coriolis force. The main hero discovered it when he was trying to check whether the forces really differ on every floor: all things that would be used to make such an experiment, even such as a spring from his ballpen, have been taken from him by the customs officers and no other things that would make such a simple experiment possible are accessible. Then, he discovers that minutes on clocks in living rooms are not equal in length. Finally, he finds out that Paradise is not a ring tube space station but a train of buildings lying on the surface of the planet. In addition, Tartar is a planet quite well suitable for settlement, and the group in charge built some buildings and gardens for itself and kept the majority of settlers in the fictional Paradise and made them believe that it was an artificial planet.