Кіріспе

Ежелгі Мысыр әулеті: Ежелгі Мысырдың XV әулеті – ежелгі Мысырдың шетелдік әулеті. Оны Батыс Азиядан келген гиксос Салитис құрды, оның халқы елге шапқындап кіріп, Төменгі Мысырды бағындырды. Ежелгі Мысырдың 15, 16 және 17-ші әулеттері көбінесе «Екінші аралық кезең» деген топтық атаумен біріктіріледі. XV әулетінің мерзімі шамамен б.з.д. 1650-1550 жылдарды қамтиды.

Династиялық тарих

Бесінші династияның патшалары қанаандықтар болған деп есептеледі. Фараон Камосе осы әулеттің патшаларының бірі Апофисті "Ретжену (яғни Каанан) басшысы" деп атаған. Династия шамамен 108 жылға созылған. Бірінші патша, сонымен қатар гиксос (ḥḳꜣw ḫꜣswt, Африканның айтуынша "бақташы") деп сипатталған, өз халқын Нил дельтасы аймағын жаулап алуға бастап, Аварис қаласын астана етіп бекітті. Бұл оқиғалар Мысырдың он төртінші династиясын құлатты. Дегенмен, египеттік мемлекеттермен арақатынас зор қақтығыстармен өрбіді.

Жеке тұлға

Нил өзенінің дельтасындағы Аварис тұрғындарын мысырлықтар "Ааму" деп атаған, бұл термин Сирия мен Леванттың тұрғындарын немесе Рамзес II-нің Қадеш шайқасындағы жауларын белгілеу үшін де қолданылған. Египтологтар бұл сөзді әдетте "Батыс азиялықтар" деп аударады. "Гиксос" термині дәстүрлі түрде шетелдік әміршілерді, одан да нақтырақ айтқанда "азиялықтардың билеушілерін" белгілеу үшін қолданылған, тіпті он бесінші династиядан бұрын да, одан кейін де. Бұл он бесінші династия билеушілерінің ресми атағы емес және ол ешқашан патшалық титулмен бірге кездеспейді, тек Тель-эль-Дабадан табылған бір сирек жазуда белгісіз патшаны атап, оны "Гиксос" деп сипаттаған. Тағы бір жағдайда, Хян өзінің билігінің басында "Гиксос" атауын қолданған деп есептеледі, бірақ ол бүкіл Мысырға шабуыл жасаған кезде оны дәстүрлі египет титулдарына алмастырды. Он бесінші династия бір кезде, құрылғаннан кейін шамамен 20 жыл өткен соң, өзінің билігін Тебаға дейін оңтүстікке қарай кеңейтіп, Перғауын Неферхотеп III-ке қарсы соғысқа түсті. Алайда, мұның бәрі күмәнді. Александр Ильин Томич пікірінше, Аварис Гиксос патшалары тікелей басқарған аумақ, көбінесе шығыс дельтамен шектелген, ал олардың Орта Египетке деген бақылауының сипаты мен ауқымы әлі де анық емес. Он бесінші династия Ахмос I Перғауынның Аваристі басып алуымен аяқталды. Қанаанмен сауда "жоғары деңгейде" болған, әсіресе көптеген қанаандық тауарлар импортталған, бұл династияның қанаандық тегін көрсетеді.

Дін

Он бесінші династияның египеттік діни дәстүрлермен байланысы күмәнді болды, ал он сегізінші династияның комментаторлары «олар Ре құдайына мойын бұрмай билік етті» дейді.