Кіріспе

Жан Батист (Джованни Баттиста) Вентура, туған есімі Рубино (25 мамыр 1794 – 3 сәуір 1858), итальяндық әскери қызметкер, Үндістандағы жалдамалы сарбаз, Махараджа Ранджит Сингхтің Саркар-и Халсасындағы генерал және Сік империясының Панджаб аймағының алғашқы археологтарының бірі.

Ерте өмір

Вентура Модена герцогтігіндегі Финале-ди-Моденада (қазіргі Финале-Эмилия) еврей саудагері Гавриил Массарани мен католик Виттория Массараниның отбасында дүниеге келген. Вентура тегі Буонавентурадан шыққан, итальян тілінде "Mazal Tov" деген мағына береді, бұл 1492 жылы еврейлер қуылғаннан кейін Ибериядан тараған еврей Сефард тегі. Вентура дәстүрлі еврей білімін алды және он жеті жасында Италия Корольдігінің милициясына ерікті болып қатысты, кейін Наполеонның императорлық армиясындағы "Королеваның Дракондары" полкінде қызмет етті. Наполеонның 1814 жылғы сәуір айында тақтан басқанынан және Италия армиясының таратылуынан кейін ол Финалеге қайтып келді. 1817 жылы оның революциялық және Наполеонға деген симпатиясы жергілікті билік органдарына, оның реакциялық герцогтік полициясының бір өкілімен болған даудан кейін белгілі болды. Осы себепті ол елден кетуге мәжбүр болды. 1817 жылы революциялық идеялары мен Наполеонға деген жанашырлығы үшін жергілікті билік тарапынан қуғынға ұшыраған Вентура, Модена герцогы Франческо IV-нің реакциялық полициясының бір өкілімен болған жанжалдан кейін Финаледен қашуға мәжбүр болды. Ол алдымен Триестке, содан кейін Константинопольге барды, онда ол бір кезде кеме брокері болып жұмыс істеді. Еврей тегін жасыру үшін ол өзінің есімін Жан Батистке өзгертті. Персия еуропалық әскери қызметтерді іздеп жүргенін білген ол офицерлік шен алып, шаһ әскерін еуропалық әскери тәсілдермен оқытуға көмектесті. Шаһтың ұлы Мұхаммед Әли Мирзаның армиясында ол тез арада полковник шеніне ие болды. Шаһ 1822 жылы қайтыс болғаннан кейін Вентура өзінің қызметін оның мұрагері Аббас Мирзаға ұсынды. Алайда, соңғысының қызметінде француздықтарға қарсы болған бірнеше ағылшын офицерлері болды; олар Вентураны француз деп есептеді, өйткені ол Наполеонның астында шайқасқан. Олардың саяси интригаларының нәтижесінде Вентура қызметтен босатылды.

Пәнжаб патшасына қызмет ету

Ол шығысқа сапар шегіп, 1822 жылы Жан-Франсуа Аллардпен бірге Лахорға келді. Олар Пәнжаб патшасы Махараджа Ранжит Сингхтің қызметіне түсті, себебі Махараджа Наполеон армиясының ветерандарын еуропалық үлгідегі Сикх Халса армиясын жаңғырту мақсатында қолдады. Келесі жылдың наурыз айында Аллард пен Вентура Махараджа әскерлеріне Ноушера шайқасында басшылық етті, олар ауған армиясын жеңіп, Пешаварды басып алды. Ауғанстандағы көтерілістен кейін Вентура бірнеше қиын науқандарға жетекшілік етті және Пәнжаб патшалығының шекарасын кеңейтті. Жан-Франсуа Аллард, Паоло Авитабиле және Клод Огюст Кортпен бірге Вентура сикх армиясын жаңғыртуға және Вентура қолбасшы болған еуропалық үлгідегі Фуаж-и Хас бригадасын оқытуға және басқаруға жауапты еуропалық офицерлер тобын құрды. Махараджа Вентураны жоғары бағалады, оған генерал шенімен қатар, Кази (яғни Жоғарғы судья) және Лахор губернаторы қызметтері де берілді. Ол сарайда тез өрлеп, Дарбар күштерінің іс жүзіндегі бас қолбасшысы болды. Вентура Лудхиянада армян әйелі Анна Мозеске үйленді, одан Викторина есімді қызы дүниеге келді, бірақ ол әрқашан туған жеріне қайта оралуды армандады. 1838 жылы ол Париж бен Лондонға дипломатиялық миссияға барды, бірақ Италиядағы отбасына барар алдында Лахорға қайта шақырылды. Білімді және көпжанрлы адам болған ол археологиямен шұғылданды және 1830 жылы Маникьяла ступасын алғаш зерттеді, онда көптеген монеталар мен жәдігерлерді тапты, олардың кейбіреулері қазір Ұлыбританиядағы Король Эдуард VII галереясындағы Британ мұражайында көрсетілуде. Бос уақытында Пешаварда индуист ғибадатханалары мен будда ступаларынан бактриялық, грек және кушан монеталарын қазып шығарды, көптеген қазба жұмыстарын жүргізіп, табылғандарды Калькуттадағы Бенгал Азия қоғамына жіберді. Ол Ранжит Сингхтің және оның ізбасарлары Харак Сингх, Нау Нихал Сингх және Шер Сингхтің қызметінде адал болды. 1843 жылдың қыркүйегінде Махараджа Шер Сингх қаза болғаннан кейін ол Пәнжабты тастап кетті.

Кейінгі өмірі

Францияда ол патша Луи Филиппке өзі қазып алған ежелгі грек монеталарының жиынтығын сыйлады. Бұл монеталар Александр Ұлының Ауғанстан және ежелгі Үндістанның Синд және Пенджаб аймақтары арқылы жасаған жорығының куәсі ретінде қарастырылды. Өмірінің соңғы жылдарында ол сәтсіз коммерциялық жобаларға байланысты үлкен байлығының бір бөлігін жоғалтты. Фламинио Сервидің сөзіне сүйенсек, Вентура өмірінің соңында дінге кірді. Ол 1858 жылдың 3 сәуірінде Францияның Тулуза қаласына жақын Ларденде қайтыс болды.

Марапаттар

Ол 1835 жылы король Людовик Филипп I-ден Францияның Құрметті легионын алды.

Ескерткіштер

Сиктер қауымы сыйға тартқан ескерткіш 2019 жылдың 26 мамырында салтанатты түрде ашылды. Ол Финале-Эмилия қаласындағы Виа Вентура көшесінде, генерал туған үйінің қарсы бетінде орналасқан. Ескерткіш – Үндістанда жасалған, 160x120 см өлшемді, Вентура мен Махараджа Ранжит Сингхті бейнелейтін бас рельеф.