Кіріспе

Жоғары соттың істі қайтаруы – жоғары соттар істі төменгі соттарға қосымша қарау үшін қайтару. АҚШ заңнамасында апелляциялық соттар істерді аудандық соттарға жаңа сот отырысын тағайындау сияқты шаралар үшін қайтарады. Федералдық апелляциялық соттар, соның ішінде Жоғарғы Сот, "істі қайта қарау және жағдайға қарай одан әрі іс жүргізуді талап ету" өкілеттігіне ие. Бұл "қабылдау, күшін жою және қайтару" (GVR) бұйрығын шығару құқығын да қамтиды. Апелляциялық соттар түпкілікті шешім қабылдауға мүмкіндік таппаған жағдайларда істерді қайтарады. Мысалы, апелляциялық сот төменгі сот процессуалдық қателік жасады, қабылдануға тиіс дәлелдерді қабылдамады немесе өтініш бойынша бұрыс шешім шығарды деп шешкен жағдайда іс қайта қаралуы мүмкін. Ортақ құқық жүйесінде істі қайтару – қылмыстық іс жүргізуді кейінге қалдыру (үзу) дегенді білдіреді, онда айыпталушы қамауға алынуы немесе кепілдікпен босатылуы мүмкін. Апелляциялық соттар істерді төменгі соттарға қосымша қарау үшін жібереді.

Егжей-тегжейлер

АҚШ Жоғарғы Соты штаттық Жоғарғы соттың немесе федералдық апелляциялық соттың шешімін қайтара отырып, іске қатысты мәселені қарауға келісім берген жағдайда, оны қайта қарауға жібере алады. Сондай-ақ, апелляциялық сот істі алғашқы сотқа қайтаруға құқылы. Істі қайтару толық қайта қарау түрінде болуы мүмкін, бұл жаңа сот отырысын өткізуді талап етеді; апелляциялық сот толық қайта қарауды бекіткен кезде, төменгі соттың шешімі «қайтарылған және қайта қарауға жіберілген» деп есептеледі. Балама ретінде, ол «нұсқаулармен» бірге болуы мүмкін, мысалы, төменгі соттың сот отырысында ұсынылған фактілерді қарағанда басқа құқықтық норманы қолдануын талап ету. Істі қайтарудың жартылай түріне апелляциялық соттың сот үкімін күшінде қалдырып, төменгі сотқа сот отырысының үкім шығару кезеңін қайта қарауды тапсыруы жатады. Соңында, егер төменгі сот қателік жасады және қарастырылуы тиіс мәселелерді шешпеді деген қорытындыға келсе, ол істі қайта қарауға жібере алады. Федералдық сот азаматтық іс штаттық сотқа берілген кезде де істі қарауға алады, ал айыпталушы оны тиісті федералдық округтік сотқа беруге құқылы. Егер федералдық сот істі беруге рұқсат етілмегенін анықтаса, ол оны штаттық сотқа қайтара алады. Бұл жағдайда федералдық сот жоғарыда аталғандай апелляциялық сот емес, ал іс федералдық сотқа дұрыс емес ауыстырылғандықтан қайта қарауға жіберілді. АҚШ-тағы федералдық соттарда, егер іс бастапқыда I тармақтағы сот шешімімен шешілсе, содан кейін III тармақтағы сотқа шағым түсірілсе, III тармақтағы сот оны I тармақтағы сотқа қайтаруы мүмкін, немесе атқарушы органдағы жоғары деңгейдегі әкімшілік сот істі сол органдағы төменгі деңгейдегі сотқа қайтаруы мүмкін. III тармақтағы соттарға I тармақтағы соттарға істі қайтаруға рұқсат берілгенімен, соңғы кезде АҚШ судьяларының істерді штаттық сотқа қайтару құқығынан айырылуына бағытталған тенденция байқалады. Судьяларды істі қайтару құқығынан айырудың заңдық негізі I тармақтағы судьяларға да қолданылуы мүмкін.