Кіріспе

Онивабан (御庭番) немесе нивабан (庭番) – 8-ші Токугава сёгуны Токугава Йошимуне (1684–1751) құрған жасырын агенттер (онмицу) тобы. Олар шогунның тікелей басшылығында болды және жасырын барлау операцияларын жүргізді. Іс жүзінде, олардың жұмысы көбінесе Эдо қаласы туралы кез келген ақпаратты шогунға жеткізуден немесе ауылдағы жағдайды тексеру және баяндау үшін жасырын түрде қалудан тұрды. Олардың қызметі шогунның тікелей бұйрықтарымен жүргізілгенімен, шогунаттың инспекторлары мен бас инспекторларының қызметімен салыстыруға болады. Сол дәуірдегі тарихи пьесалар мен романдардың көпшілігі оларды тыңшылар немесе ниндзялар ретінде бейнеледі, бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін танымал мәдениетте сақталған. Онивабан – Эдо сёгунаты кезінде шогунның ішкі сарайындағы ер адамдардан құралған қызметшілер тобы, кіші кеңесшілердің басшылығында болды. Олар Эдо қамалының күзетшілері болды, шогунның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін әрбір нәрсені тексеріп, бақылап отырды. Олардың сыртқы адамдармен байланысына шектеулер қойылды. Олар тек өз мамандықтарындағы адамдарға ғана үйлене алатын. Ақпарат жинауды бастапқыда Ига және Кока моно күзетшілері жүргізді, олар 1582 жылы Токугава Иэясу Ига және Кока аймақтары арқылы қашқаннан кейін Эдоға келді, содан кейін Хатори Ханзо Масанаридің басшылығына бағынды. Алайда, Эдо дәуірі дамыған сайын, Ига және Кока моно күзетшілері ақпарат жинаудан гөрі күзет және қылмыскерлерді ұстауға көбірек назар аударды. Йошимуне Кииден келгеннен кейін, нивабан күзетшілеріне Ига моно күзетшілерімен бірдей дәреже берді. Олар төмен дәрежеде болғанымен, шогунмен тікелей байланыса алатын. Сондықтан, олардың арасынан кейбіреулері жақын кеңесшілерге айналды немесе дипломатиялық өкілдер ретінде жіберілді. Олардың атындағы "нива" сөзі "бақ" немесе "аула" дегенді білдіреді, бұл олардың Эдо сарайының бағында орналасқандығы туралы аңызға сілтеме жасайды.

Тарих

Эдо дәуірінде онмицу (жасырын тыңшы немесе детектив деген мағынаны білдіретін термин) қауіпсіздік және тыңшылық салаларында құпия агенттер ретінде жұмыс істеді, көбінесе барлау және ақпарат жинаумен айналысты, кейде кобушикатаның – төменгі топтағы агенттердің шағын тобының көмегімен, олар жылдам жұмыс істейтін қара жұмысшылар болып көрінетін және Ига ниндзяларының бақылауында жұмыс істеді. Онивабан қатаң ережелерді сақтады, кейбір жағдайларда оларға қарапайым халықпен қарым-қатынас жасауға тыйым салынды. Токугава Йошимуне Онивабанды бастапқыда 20 шамасында таңдалып алынған онмицудан құралған элиталық топ ретінде құрды, ол оған феодалдық әмірлер мен шогунат шенеуніктері туралы ақпарат берді, сондай-ақ үкіметтің жоғары лауазымды тұлғаларын қорғады және Эдо сарайында күзетшілер қызметін атқарды. Олар, мүмкін, сарайдың бағында орналасқан, содан да осылай аталған.

Танымал мәдениетте

Онивабандар «Оэдо Сосамо» (Исака Джузо, Джумонжи Коята, Конами және басқаларды қоса алғанда, құпия агенттердің жасырын тобы) және «Шогун но Онмицу!» телесериалдарының басты кейіпкерлері ретінде бейнеленген. Каге Джухачи (Кано Аметаро тобы: Мики, Отожиро және Инокичи, Токугава Мунетада біріктірді) және «Онивабан» (ағылшын тілінде «Demon Spies» деп аталады) фильмінде. Олар сондай-ақ «Абаренбо Шогун» телесериалында (Акане, Аяме, Горота, Хаятэ, Осоно, Джумонжи Хаято, Коюки, Каеде, Нагиса, Оцуки Ханзо, Сайдзо, Сацуки және Сукехачи) және манга/аниме сериалдары «Га рей» (Сот күні бригадасының мүшесі Хаттори Найдзо өмірінде Онивабан болған), «Гин Тама» (Сарутоби Аямэ, Зензо Хаттори және Жирая), «Жалғыз қасқыр мен баласы», «Бейбітшілік жасаушы» (Шинсенг мүшесі Ямазуки Аюму), «Самурай Шамплу» (Кария Кагетоки), «Камуидың қанжары» (онива монахы Тенкай) және «Йошимине» (басты кейіпкерге ғашық болған Куноичи персонажы) көрсетілді. Алғашқы «Shadow Warriors» телесериалында Онивабандар Токугава Иетсунаның, төртінші Токугава шогунның қол астында болды, бірақ олар Ига ниндзяға қарсы жұмыс істейтін Кога ниндзялары еді. Онивабандар «One Piece» шығармасында да кездеседі, онда олар Шогун Орочи үшін жұмыс істейді. Кейбір бейнелерде онивабандар шогунаттың аяқталуынан кейінгі кезеңде бейнеленген, мысалы, «Руруни Кеншин» манга/аниме сериалында (қазір жұмыссыз қалған Онивабан тобы, соның ішінде Аоши Шиномори, Бешими, Ханья, Хётоко, Окина, Шикиджо және Макимачи Мисао) және «Йокуджо Климакс» (Хаято); ал басқалары мүлдем ойдан шығарылған балама әлемдерде, тіпті футуристикалық ғылыми фантастикалық ортада, мысалы, «Chou SD Sengokuden Bushin Kirahagane» (Jyuuha Gundam) анимесінде, «Red Earth» (Онивабан басшысы Кендзи) видео ойынында және «Infinity» миниатюралық ойынында орын алады. «Сейлор Мун» аниме сериалында аптаның зұлым кейіпкері Онивабанданың (ағылшын нұсқасында Нинджана деп аталады) аты да онивабандарға қатысты әжуа болып табылады.