Агуэда: Португалия қаласының тарихы мен географиясы
Águeda
Агуэда – Португалия қаласы, халық саны 47,729. Тарихы б.з. дейінгі 370 жылға дейін барып жетеді, қала мәртебесін 1985 ж. алған. Археологиялық орындар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Агеда (ˈaɣɨðɐ) – Португалиядағы қала және муниципалитет. Португалияның 2011 жылғы халық санауы бойынша Агеда муниципалитетінің халқы 47 729 адамды құрайды, ал қаланың өзінде 14 504 адам тұрады (2001 жылғы мәліметтер). Қалған халқы Baixo Vouga аймақтық бөлімінің 11 ауылдық округіне таралып орналасқан.
Águeda (ˈaɣɨðɐ) is a city and a municipality in Portugal. According to the Portuguese 2011 census, the municipality of Águeda had 47,729 inhabitants, in an area of The city proper had a population of 14,504 (2001 data), while the remainder is distributed in 11 parishes, within the Baixo Vouga Subregion.
Тарих
Агеда 1834 жылдан бері муниципалитет орталығы болып табылады және 1985 жылдан бастап ресми қала мәртебесіне ие. Оның негізі б.з.т. 370 жылдан бері кельт, турдул және лузитан тайпаларының қоныстануымен қалыптасқан. Бұл аймақтағы ежелгі қоныс орны қола дәуіріне дейін жетеді, оны түрлі мегалитикалық ескерткіштер көрсетеді, соның ішінде Кабесу-ду-Вуга археологиялық ескерткіші – Олиссипо (Лиссабон) мен Бракара Августа (Брага) қалаларын байланыстырған маңызды римдік әскери бекінісі.
Águeda has been a municipal seat since 1834 and has had official city status since 1985. It was built on a foundation of successive Celt, Turduli and Lusitanian inhabitants since 370 BC. Ancient occupation of this area dates back to the Bronze Age, marked by diverse megalithic monuments, including the archaeological site at Cabeço do Vouga, an important Roman military fortification along routes from Olissipo (Lisbon) to Bracara Augusta (Braga).
Экоөңірлер/қорғалған аймақтар
Pateira de Fermentelos, немесе қысқаша Pateira, Агеда, Авейро және Оливейра-ду-Байрру муниципалитеттерінің үшбұрышында, Сертима және Агеда өзендерінің бірігуінен бұрын орналасқан табиғи көл. Бұл Иберия түбегіндегі ең ірі табиғи көл, және ол әртүрлі құстар, балықтар мен су өсімдіктеріне толы.
The Pateira de Fermentelos, shortly known as Pateira, is a natural lake located within the triangle of the municipalities of Águeda, Aveiro and Oliveira do Bairro, before the confluence of the Cértima and Águeda rivers. It is the largest natural lake in the Iberian peninsula, rich in diverse species of bird, fish and aquatic plants.
Адам географиясы
1991 және 2001 жылдар аралығында Агеуда тұратын халық саны 11,3%-ға өсті; бұл өсім негізінен Сегадаес (32,9%), Агуада-де-Сима (32,8%) және Рекардаес (20,8%) қауымдарында байқалды, ал халық саны 32,9%-ға төмендеді. Халық тығыздығы Агеда, Рекардаес, Агуада-де-Байшу, Ферментелуш және Трофа қауымдарында артты, ал ішкі аймаққа жақын қауымдар (мысалы, Агадау, Прештиму, Каштанхейра-ду-Воуга және Масьейра-де-Алкоба) сирек қоныстанды. Атауы Ауданы (км²) Халық саны (2011) Орталығы Aguada de Cima 28,39 4 013 Aguada de Cima Águeda e Borralha 36,03 13 576 Águeda Barrô e Aguada de Baixo 10,19 3 209 Barrô Belazaima do Chão, Castanheira do Vouga e Agadão 88,09 1 611 Castanheira do Vouga Fermentelos 8,58 3 258 Fermentelos Macinhata do Vouga 31,95 3 406 Macinhata do Vouga Préstimo e Macieira de Alcoba 41,73 808 Préstimo Recardães e Espinhel 19,92 6 036 Recardães Travassô e Óis da Ribeira 11,12 2 305 Travassô Trofa, Segadães e Lamas do Vouga 16,07 4 630 Trofa Valongo do Vouga 43,20 4 877 Valongo do Vouga
Between 1991 and 2001, the population resident in Águeda increased 11.3%; these were primarily in parishes of Segadães (32.9%), Aguada de Cima (32.8%) and Recardães (20.8%), while there was a 32.9% decrease in the population. Population density increased in the parishes of Águeda, Recardães, Aguada de Baixo, Fermentelos and Trofa, while parishes closer to the interior (such as Agadão, Préstimo, Castanheira do Vouga and Macieira de Alcoba) were less concentrated. Name Area (km2) Population (2011) Seat Aguada de Cima 28.39 4 013 Aguada de Cima Águeda e Borralha 36.03 13 576 Águeda Barrô e Aguada de Baixo 10.19 3 209 Barrô Belazaima do Chão, Castanheira do Vouga e Agadão 88.09 1 611 Castanheira do Vouga Fermentelos 8.58 3 258 Fermentelos Macinhata do Vouga 31.95 3 406 Macinhata do Vouga Préstimo e Macieira de Alcoba 41.73 808 Préstimo Recardães e Espinhel 19.92 6 036 Recardães Travassô e Óis da Ribeira 11.12 2 305 Travassô Trofa, Segadães e Lamas do Vouga 16.07 4 630 Trofa Valongo do Vouga 43.20 4 877 Valongo do Vouga
Экономика
Агеда – өте құнарлы аймақта орналасқан маңызды сауда және өнеркәсіп орталығы. Баиррада деп аталатын гастрономиялық және экономикалық аймақ, жергілікті азаматтық округтердің көп бөлігін қамтиды және жүзімдіктері мен шарап өнеркәсібімен, сондай-ақ Баиррадаға тән жас шошқаның қуырылған етімен (Leitão Assado à Bairrada) әйгілі. Сонымен қатар, ол негізінен моторлы және қарапайым велосипедтерді өндіруге, сондай-ақ азаматтық құрылыс саласына негізделген дамыған өнеркәсіпке ие. 2001 жылы тұрғындардың 60%-ы екінші секторда жұмыс істесе, 1991 мен 2001 жылдар аралығында үшінші секторда жұмыс істейтіндердің саны 53%-ға артты, ал екінші сектордағы жұмыспен қамтылғандардың саны муниципалитет бойынша 78,4%-ға азайды.
Águeda is an important commercial and industrial center, located in an extremely fertile area. The gastronomical and economical region where it is inserted, known as the Bairrada, encompasses many of the local civil parishes and is well known for its vineyards and wine industry, as well as its suckling roasted pig (Leitão Assado à Bairrada). It has also developed a strong industry, mainly based on the production of motorized and common bicycles and on civil construction. In 2001, 60% of the resident population was employed in the secondary sector, yet between 1991 and 2001 there has been a 53% increase in those employed in tertiary sector, while there has been a 78.4% decrease in secondary sector throughout the municipality.
Көлік
Жағалау аймағының бір бөлігі болатын бұл өңірді Порту-Лиссабон автожолының солтүстік-оңтүстік бағытындағы бөліктері кесіп өтеді. Ішкі муниципалитет жолдары Albergaria a Velha (солтүстікте), Oiã (оңтүстікте) және A25, EN333 автожолдары арқылы, сондай-ақ өңірге үлкен көлік ағынын жеткізетін EN1/IC2 магистралімен байланыстырады. Агедаға жету үшін үш негізгі бағыт бар: EN230 (Авейроны Карамлуломен байланыстырады), EN333 (Оианы Талхадастағы A25 автожолымен байланыстырады) және EN230 арқылы Мортагуаға дейін созылатын EN336. Сонымен қатар, муниципалитеттің солтүстігінен Авейро мен Вилар Формосоны байланыстыратын A25 автожолы өтеді, бұл EN1/IC2 және EN333 автожолдарындағы қозғалысты азайтады. Муниципалитет ішінде Авейро мен Сернада-ду-Вуганы байланыстыратын Воуга теміржол желісі өңірдегі теміржол стансаларына күнделікті тікелей қатынайтын жолаушылар тасымалын жүзеге асырады.
Part of the litoral area, the region is crossed by elements of the north south Porto Lisbon roadway, and served by intramunicipal roads connecting it with Albergaria a Velha (in the north), Oiã (in the south), along the A25 and EN333, and the major EN1/IC2 motorway, that produces the major traffic influx of the region. To reach Águeda, there are essentially three distinct roadways: the EN230 (that connects Aveiro to Caramulo), the EN333 (linking Oiã to the A25, in Talhadas) and the EN336, by way of the EN230 to Mortágua. Still further, the municipality is crossed in the north by the A25, that links Aveiro and Vilar Formoso, resulting in reduced traffic along the EN1/IC2 and EN333. Even within the municipality, a line of railway lines of the Vouga line, that links Aveiro and Sernada do Vouga, provides daily direct commuter service to railstops within the region.
Сәулет
Муниципалитет аумағында туризмді дамыту мақсатында жергілікті билік сақтап келген, мәдени маңызы бар бірнеше нысан мен ландшафттар бар. Осы жергілікті мұра үлгілерін сақтау үшін инфрақұрылым мен қызметтер енгізілді.
There are several sites of cultural significance and landscapes within the municipality that the local authority has attempted to preserve in order to promote tourism; resulting in the establishment of infrastructures and services to preserve these examples of local patrimony.
Азаматтық
Кабечо-ду-Вуга археологиялық ескертімі (Estação arqueológica do Cabeço do Vouga), сонымен қатар римдік Castelium Marnelis деп те аталады, Вуга өзенінің төменгі ағысындағы ерте римдік қалалардың археологиялық қазбасы болып табылады (Ламас-да-Вугадағы Кабечо-да-Мина, Кабечо-Редонда және Кабечо-ду-Вуга).
Archaeological site of Cabeço do Vouga (Estação arqueológica do Cabeço do Vouga),also referred by the Roman Castelium Marnelis, is an archeological excavation of an early Roman civitates in the foothills of the Vouga River (Cabeço da Mina, Cabeço Redonda and Cabeço do Vouga in Lamas da Vouga).
Діни
Санто Антонио монастыры (Convento de Santo António) Серемде орналасқан, оның құрылысын 1634 жылы Оливарес графы/герцогы Диого Соарес Санто Антонио провинциясынан оншақты францискан монахтарын орналастыру үшін бастады. 1635 жылдың 16 сәуірінде іргетасы қаланды, құрылыс графтың қаражатында 1640 жылдың желтоқсанына дейін созылды. Құрылыс 1641 жылы жалғасты, және 1658–59 жылдарға дейін аяқталды, бірақ қаржы тапшылығы салдарынан қысқа уақытқа тоқтады, бұл бастапқыда монастырь, хор және бірнеше шаруашылық үй-жайларын салуды тоқтатты. 1834 жылы діни ордендер таратылғаннан кейін, монастырь Хосе Энрикес Феррейраның, содан кейін Аугусто Гоместің меншігіне өтті, ол кейбір құрылыстарды жақсартты. Санта-Мария-де-Ламас монастыры (Convento de Santa Maria de Lamas) 957 жылы Пасал аймағында Эндркина Пала салған, кейін оны Визеудің Сантиссимус Сальвадорға (Визеудің Ыстық Құтқарушысына) арнады, бірақ 961 жылы Лорвао монастырына сыйлады. 17 ғасырда монастырь қайта жаңартылып, ескерткіш қабырғасы қосылды, ол кейін Ламас-ду-Вуга приход шіркеуіне көшірілді. 18 ғасырда монастырь шіркеуі нашарлап, Ламас қауымында жаңа шіркеу салуға әкелді. Бастапқы монастырь мен шіркеуден Пасал аумағында көзге түспейтін бір ғана орын қалды.
Convent of Santo António (Convento de Santo António) located in Serém, its construction began in 1634 by Diogo Soares, the Count/Duke of Olivares, to house a dozen Franciscans from the province of Santo António. On 16 April 1635, the cornerstone was placed, and construction lasted until December 1640, at the Count's expense. Construction continued in 1641, and lasted until 1658–59, briefly interrupted by the lack of funds, which originally stopped the addition of a cloister, chorus and some monastery offices. With the abolition of the religious orders in 1834, the convent passed into the hands of José Henriques Ferreira, then Augusto Gomes, who improved some of the installations. Convent of Santa Maria de Lamas (Convento de Santa Maria de Lamas), was constructed (in 957) in the area of Passal, by Enderquina Pala, who later dedicated it to the Santissimo Salvador of Viseu (Holy Saviour of Viseu), but later donated it to the monastery of Lorvão (in 961). During the 17th century, it was remodeled, to include a commemorative wall, which has since been moved to the parochial church of Lamas do Vouga. In the 18th century, the convent's church was already in an advance state of degradation, resulting in the construction of a new church in the community of Lamas. The only remnants of original convent and church is a non descriptive niche in the site in Passal.
Мәдениет
Өзінің дәстүрлі қолөнер бұйымдарының арасында аймақ дәстүрлі қыш ыдыстарымен, қолмен тоқылған себеттермен, тоқыма өнер туындыларымен және былғары өнімдерімен танымал. Баиррада стиліндегі сорлы қошқар еті – аймақтың гастрономиясына ең маңызды үлес, алайда тәттілер де шегініп кетпейді: пастеиш де Агеда, баррига де фрейра, фузиш және секвильуш, сондай-ақ падаш да Вейга. Бұл аймақтағы тағы да бір танымал тағамдар: шанфана, рожонш, карне а лампонтана немесе кальдейрада де пейш, бәрі де жергілікті шараптармен және Баиррада аймағының шарап қоймаларынан шыққан газдалған сусындармен бірге берілетін тамаша тағамдар. Қолөнер өндірісінен және гастрономиясынан бөлек, Агеда мәдени дәстүрлерімен де әйгілі. Көптеген этнографиялық топтар мен мәдени қауымдастықтар бар, олар көптеген жергілікті ауылдық округтерді және сондай-ақ Орфеао де Агеда сияқты маңызды хорларды ұсынады.
Among its traditional artisan products, the region is recognized for its traditional clay pottery, handmade baskets, knitted craft works and tannery products. The suckling roasted pig in the style of Bairrada is the most significant contribution to gastronomy in the region, although sweets are not far behind: pasteis de Águeda , barriga de freira, fuzis and sequilhos, in addition to the padas da Veiga. Other common dishes in this region: chanfana, rojões, carne à lampantana or caldeirada de peixe , all great meals that are accompanied by local wines and sparkling drinks from the cellars of the Bairrada region. Alongside to the handmade production and the gastronomy, Águeda is also known for its cultural traditions. There are several ethnographical groups and cultural associations representing many local civil parishes and also important choirs, such as the Orfeão de Águeda.
Спорт
Муниципалитет Агеда қауымдастықтарында халықтың қатысуын арттыру және денсаулықты нығайту мақсатында көптеген спорттық іс-шараларды ұйымдастырады. Бұл шараларға жаяу және жүгіру бағдарламасы (Centro Municipal de Marcha e Corrida), қала шегіндегі көптеген спорттық клубтар мен лигаларға көмек көрсету, сондай-ақ жергілікті тұрғындарға арналған муниципалды бассейннің күтімі мен жұмыс істеуі кіреді.
The municipality promotes many sport related activities in the communities of Águeda, in order to foster participation and improve healthy living throughout its parishes. These initiatives include a walking and running program (Centro Municipal de Marcha e Corrida), support for many athletic clubs and leagues within its borders and the maintenance and operation of a municipal pool for local residents.
Белгілі спортшылар
Антонио дос Сантос Баптиста – Агуада да Симадан шыққан Антонио, велосипед спортына қосқан үлесі үшін күміс тақтамен марапатталды және оның құрметіне жол аталды. Оның жетістіктеріне бірнеше аймақтық чемпионаттар, «Тур де Франс», «Вуэльта а Эспанья», «Тур де Марокко» және «Вуэльта а Андалусия» жарыстарына қатысу кіреді, онда ол жеке рекордтар жасады және көбінесе алғашқы бестікке кірді. Антонио Мануэль Оливейра Монтейро – Агеда қауымының тумасы, бірнеше каноэ чемпионаттарына қатысты, мысалы, Рибадеселладағы (Испания) Халықаралық регатта, Милан регаттасы, Еуропа жасөсперімдер және ересектер чемпионаттары, Иберия турнирі және Барселона жазғы Олимпиада ойындары. Ол бірнеше бірінші орын жүлдесін жеңіп алды. Эрнан Феррейра да Силва – (1 қыркүйек 1931 – 5 сәуір 2001), Агеда қауымында туған футболшы. Туған жері «Рекреио де Агеда» клубында ойнай бастаған Эрнан, 1950 жылы «Ф.С.Порту» клубының назарын аударды және сол клубқа ауысты. Әскери қызметке шақырылғандықтан және «Ф.С.Портуға» қарсы ойнамау шартымен 1952–1953 маусымында «Эсторил Прайя» клубында (солтүстікке) ойнағандығын қоспағанда, ол 1964 жылға дейін клубтағы барлық карьерасын өткізді. Ол Португалия ұлттық құрамасы сапында 28 матч өткізіп, 6 гол соқты. Жеңістеріне қатысты айтар болсақ, ол 2 рет Ұлттық чемпион атанды және 2 рет Португалия кубогын жеңіп алды. Көрнекті ойыншы саналған ол «Ф.С.Порту» клубының тарихындағы ең танымал ойыншылардың тізіміне кіреді (253 матч, клуб үшін 127 гол) және Португалия спорт газеті «Record» оны Португалияның ең үздік 100 футболшысының бірі деп таныды. Марио Леандро Сильва Галхано (1982 жылы туған), «Лига де Хонра» лигасындағы «C.D. Feirense» футбол клубының қорғаушысы.
António dos Santos Baptista – from Aguada da Cima, António was awarded with a Silver Plate and road named in his honour, for his contributions to cyclism which included several regional championships, participation in the Tour de France, Vuelta a Espanã, Tour de Moroc and Vuelta a Andalucía, where he broke personal records, usually finished in the top five. António Manuel Oliveira Monteiro – natural of the parish of Águeda, participated in several canoeing championships, such as the International Regatt in Ribadesella (Spain), the Milan Regatta, European Junior and Senior Championships, the Iberian Tournament and Barcelona Summer Olympics, and returned several first place trophies. Hernâni Ferreira da Silva – (1 September 1931 – 5 April 2001), natural of the parish of Águeda, was a football player. Starting to play at his hometown club Recreio de Águeda, Hernâni quickly drew the attention of F. C. Porto to which he transferred in 1950. He played for the club his whole career until 1964, with the exception of the 1952–53 season in which he played (on a loan) for Estoril Praia, due to the military conscription and under the condition of not playing against F. C. Porto. He also played 28 matches for the Portugal national football team scoring 6 goals. Regarding honours, he was 2 times National Champion and won 2 Portuguese Cups. Considered as an exceptional player, he is amongst the F. C. Porto most notable players list of all times (253 apps, scoring 127 goals for the club) and was chosen by Portuguese sports newspaper Record as one of the best 100 Portuguese football players ever. Mario Leandro Silva Galhano (born 1982), football player (defender) with C. D. Feirense in Liga de Honra.