Кіріспе

2004 жылғы фильм

«Уиски Ромео Зулу» – 2004 жылғы аргентиналық драмалық фильм, режиссері Энрике Пиньеро, сценарийін Пиньеро мен Эмилиано Торрес жазған. Вероника Кура атқарушы продюсер, ал Энрике Пиньеро – продюсер. Драма бұрынғы әуежол ұшқышы, содан кейін сыртқы әлемге ақиқатты жариялаушы, одан соң кинорежиссер болған Энрике Пиньейроның тәжірибесіне және 1999 жылдың 31 тамызындағы LAPA (Líneas Aéreas Privadas Argentinas) әуе компаниясының апатқа ұшырауына негізделген. LAPA Boeing 737-200 ұшағы, LAPA 3142 рейсі Буэнос-Айрес қаласының орталық бөлігіндегі үйіндіге соқтығысып, өртеніп кетті, нәтижесінде 65 адам қаза тауып, 17 адам ауыр жарақат алды. Фильмнің негізгі тақырыбы: Аргентинаның әуе тасымалы саласындағы жалпы бұрмалаушы дерегуляция, корпорациялардың ашкөздікпен шығындарды қысқаруы және жемқор мемлекеттік шенеуніктер. Фильм апатқа ұшыраған ұшақтың идентификаторының НАТО фонетикалық әліпбисіндегі LV WRZ (Lima Victor – Уиски Ромео Зулу) атауымен аталған.

Сюжет

Сурет аудандық прокурордың (Адольфо Янелли) әуе апатынан құтқарылған қара жәшіктегі жазбадағы дауыстарды тыңдауымен басталады. Содан кейін деректі фильм режиссер Энрике Пиньейроның өзінің Т. рөлін сомдайтынын көрсетеді. Ол Аргентинаның LAPA әуе компаниясындағы қағидалы ұшқыш, компаниясының ақша үнемдеу үшін қауіпсіздік ережелерін сақтамауына наразы. Т. шағым айтқанда, әуе компаниясы оны проблема тудырушы деп есептейді. Көп ұзамай, ол әріптес ұшқыштардан сөккі алады. Жағдай нашарлағанда, бірнеше навигациялық құралдары істен шыққаннан кейін ол пилот кабинасынан шығып, ұшудан бас тартады. Компания оны басқа ұшқышпен ауыстырады. Апатқа ұшырау қаупі күшейгенде, Т. басшыларына ашулы хат жазып, шара қолданбаса, апаттың орын алуы сөзсіз екенін ескертеді. Хат БАҚ-қа тарады, әуе компаниясы сатылады, бірақ жаңа иелері Пиньейроның мәлімдемесінен бас тартуын талап етеді. Жағдайды одан әрі қиындататыны, олардың жаңалықтар қызметінің өкілі Марсела (Мерседес Моран) – оның жастық шағынан таныс әйел. Марсела тұрмысқа шыққан болса да, Т. оған құштарлықпен көңіл бөледі. Т.-нің оқиғасы LAPA 3142 рейсінің апатын тергеп отырған аудандық прокурормен байланыстырылады, және ол өлім туралы қорқытуларды ала бастайды. Янеллидің кейіпкері компания басшыларын және Аргентина Әуе Күштерінің басшыларын қылмыстық сотқа шақырып, коммерциялық авиация тарихында бірегей прецедент құрады.

Тарату

Бұл фильм алғаш рет 2004 жылдың 10 қыркүйегінде Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. 2005 жылдың 21 сәуірінде Аргентинада кеңінен көрсетілімге шықты. Фильм түрлі кинофестивальдарда көрсетілді, оның ішінде: 2005 жылдың сәуірінде Сан-Франциско халықаралық кинофестивалі, Францияның Биарриц Ла-Сита кинофестивалі, Фландрия халықаралық кинофестивалі (Бельгия), АҚШ-тың Висконсин кинофестивалі, Сиэтл халықаралық кинофестивалі, Бангкок әлемдік кинофестивалі, Гавана кинофестивалі және тағы да басқалары.

Өмірбаян

Фильм – 1988-1999 жылдар аралығында LAPA әуе компаниясының ұшқышы болған Энрике Пиньейроның көзімен қараған LAPA 3142 рейсінің аясындағы ойдан шығарылған бейнелеу. Пиньейро 1999 жылдың маусым айында, апатқа дейін екі ай бұрын, LAPA-ның қауіпсіздік саясатына қатысты алаңдаушылықтарын білдірген соң, лауазымынан кетті. Фильм түсіруге себеп болған нәрсені түсіндіре келгенде, Пиньейро: "Мен апаттың қалай орын алғанын баяндауға қызығушылық таныттым, ұшқыштар қақпақтарды ұмытып, ұшақ жарылғаны емес, олар неге қақпақтарды ұмытты. Сол процесс қандай болды? Өйткені қақпақтарды ұмыту – ережелерді бұзудың көптеген бұзушылықтарының соңғы тамшысы болды. Мен апаттың көзге көрінбейтін жағын көрсетуге қызығушылық таныттым, жай ғана соңғы буынды (ұшқышты) емес. Себебі, осыған дейін болған барлық байланыстар ыңғайлы түрде жасырылды, өйткені олар құрылымға, бизнеске нұқсан келтірді" деді. Продюсерлердің сөзіне сүйенсек, фильмнің сипатына байланысты, түсірілімнің көп бөлігі құпия түрде жүргізілді. Бұл әсіресе әуе компаниясының аймақтарында түсірілім кезінде орын алды. Кейбір кадрлар телеобъективтермен түсірілді.

Сыни қабылдау

Фильм сыншысы Памела Трой фильмдегі актерлік шеберлікті ұнатып, "Бұл әдемі түсірілген фильм адам өмірінен гөрі пайда табуға басымдық беруді күшті сынға алады" деп жазды. FIPRESCI үшін жазған сыншы Скотт Фундас фильм Энрике Пиньейроның көздеген мақсатына жеткенін айтады. Ол былай деп жазды: "Виски Ромео Зулу – мақсатына жеткен, қозғаушы, тікелей агитпроп туындысы. Ол көрермендерді ашуға жеткізеді, сіз театрдан шығып, билетіңіздің бағасы тиісті болмаған жағдайда, енді ешқашан ұшаққа отыруға батыл болмайсыз". Дегенмен, Фундас Пиньейроның балалық шағына жасалған флэшбэктерді "шылаулы және ностальгиялық" деп бағалады. Сиэтлдің "The Stranger" газетінің киносыншысы Эндрю Райт Пиньейроның режиссерлік дебютін жоғары бағалап, былай деп жазды: "Режиссер Энрике Пиньейроның айқын кінә тағушы докдрамасы Аргентинаның жолаушылар авиациясы стандарттарына қатысты қатты айыптама ретінде де, жанды триллер ретінде де көрінеді. Ол шебер режиссер екенін дәлелдейді, материалды тартымды, егжей-тегжейлі және бөлінген тәсілмен көрсетеді, оқиғалардың оңай болдырмауға болатын апатқа дейінгі кезеңдері мен ұшу деректерін түсінуге тырысқан шаршаған тергеушінің күш-жігерін араластырады".