Кіріспе

Білім беру мекемесіне қабылдау үшін үміткерлерді іріктеу сынағы

Білім беру саласында қабылдау емтиханы – білім беру мекемелері болашақ студенттерді іріктеу мақсатымен өткізетін емтихан. Ол білім берудің кез келген сатысында – бастауыштан жоғары білімге дейін жүргізілуі мүмкін, алайда көбінесе жоғары білім сатысында өткізіледі.

Франция

Францияда лицейдің соңғы курсын аяқтаған оқушылар тапсыратын Concours Général сынағы барлық пәндер бойынша 15 мың үміткердің ішінде 250 орынға ғана ие болу мүмкіндігімен ерекше қиын деп есептеледі. Бұл, алайда, емтихан емес, себебі ол тек құрметті марапаттау рәсімі болып табылады және ешқандай жеңілдік бермейді. Медициналық факультеттерге түсу үшін де жеке емтихан болады. Инженерлік және бизнес мектептеріне (Grandes écoles of engineering және grandes écoles of business) түсу үшін студенттер екі жыл бойы Classe préparatoire aux grandes écoles-те дайындықтан өтеді.

Үндістан

Үндістанда оқуға түсу емтихандары негізінен медицина, инженерия және менеджмент салаларында өткізіледі. Бұл BITSAT және IIT JEE емтихандарынан бастап, оннан бірге жуық үміткердің қабылдану мүмкіндігі бар, сондай-ақ түрлі-түрлі мемлекеттік емтихандарға дейін қамтиды. Қатты бәсекелестік көптеген студенттердің мектептегі оқуын тоқтатқанына және уақытты көп алатын, сонымен қатар қымбатқа түсетін «кіріспе дайындық» курстарына ғана назар аударуына әкеп соқты. Осы жағдайға байланысты көптеген штаттар түсу емтихандарын жойып, оқу бітірушілердің бағаларын негізге алды, бірақ олардың сенімділігі шамалы. Сарапшылар әртүрлі білім беру жүйесі бар елде ортақ емтиханның маңызды екенін, бірақ жаттау емес, қолдану дағдыларына баса назар аудару қажет екенін айтады. Емтихан форматын жиі өзгерту қажет, себебі тек «стандартты оқулыққа» немесе «стандартты үлгіге» сүйену коучинг индустриясы мен жаттап оқитын студенттерге тиімді болады. Үндістандағы түсу емтихандарының тамыры 1857 жылы құрылған Калькутта университетіне дейін жетеді, ол қабылдауға жарамдылықты анықтауды енгізді. Сол емтиханда әр төрт үміткердің бірі қабылданатын. Бірқатар мектеп бітіру емтихандары стандартталмағандықтан, Университеттің түсу емтихандары, кейіннен Матрикуляциялық емтихандар ретінде қолданылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін Үндістанда оқу бағдарламасы мен емтихан процесін мемлекеттік және орталық заңды органдар басқаратын әртүрлі білім беру жүйелері пайда болды. Орта және жоғары орта білімнің аяқталуын білдіретін 10-шы және 12-ші сыныптарда стандартталған қорытынды емтихандар бар, олар 10-шы сыныптан кейін (X сынып) орта мектеп бітіру аттестаты (SSLC) емтиханы және 12-ші сыныптан кейін жоғары орта білім беру емтиханы (HSC) деп аталады.

Ұлыбритания

Кейбір британдық университеттер орта мектептер беретін бағаларға сенімін жоғалтып, бірнеше үміткерден бәсекелі кіру емтиханы немесе басқа да қабілеттілікті анықтау тестілерін тапсыруды талап етеді. Мектеп министрінің пікірінше, соңғы жылдары "барлық пәндер бойынша бағалардың көтерілуіне күшті дәлелдер пайда болуда".

COVID-19 әсері

COVID-19 көптеген елдерде мектептерді мемлекеттік немесе ұлттық деңгейде жабуға себеп болғандықтан, оқушылардың стрессін азайту және қатысу кезінде COVID-19 жұқтыру мүмкіндігін төмендету мақсатында жоғары сыныптарға түсу емтихандары ақырында тоқтатылды.