Кіріспе

Мәсіхшілік теологияда, берілген туралық – жаңа өмірге келген сәтте Құдайдың сыйлаған инабаты, ол христиан шәкіртін қасиеттілік пен ізгіленуге ұмтылуға мүмкіндік береді. Джон Уэсли берілген туралықтың ақталған туралықпен бірге жұмыс істейтініне сенді. Ақталған туралық – христианға есептелген Исаның туралығы, ол христианға ақталуға мүмкіндік береді; ал берілген туралық – Құдайдың Мәсіхте, ақталудан кейін Киелі Рухтың күшімен істегені, христиан ішінде ізгілену процесін (және Веслиандық ойда, христиандық кемелділікті) іске асыру және күшейту үшін жұмыс істейді.

Жазбаларға негізделген

34 "Міне, Менің Израиль үйімен соңғы күндері жасайтын келісім: Мен заңымды олардың ішіне саламын, жүректерін жазамын. Мен олардың Құдайы болады, ал олар Менің халқым болады. Енді ешкім көршісіне, ешкім бауырына: «Тәңірді таны» деп үйретпейді, себебі олардың бәрі, кішісінен үлкеніне дейін, Мені таниды», – дейді Тәңір. Өйткені Мен олардың күнәларын кешіремін және олардың күнәларын ешқашан есімде сақтамаймын. 2 Қорынттықтарға 3:18 "Біз бәріміз ашық жүзбен, Тәңірдің даңқына қараймыз, және біздің барлығымыз бір дәрежеден екінші дәрежеге дейін сол даңққа айналып өзгереміз. Бұл Тәңірден, Яғни Рухтан келеді."

Протестанттықтардың әділдікке ие болу ерекшелігі

Протестанттық (немесе тек Веслиандық емес) дәстүрлердің уағыздаушылары мен теологтары "сыйырған әділдік" терминін Құдай сенушілерді жаңарту кезінде оларға сыйырған әділ қағиданы анықтау үшін қолданады. Осылайша сенушілер "құдайлық табиғаттың үлескерлері" болады (2 Петір 1:4-ке қараңыз). Адам Атаның ескі, күнәлі табиғатына қарсы тұратын осы әділдік қағидасы жаңарту арқылы адамдарға сыйырлады. Протестанттар ақталудың негізі болып табылатын Мәсіхтің "есептелген әділдігі" мен кейінгі қасиеттенудің негізі болып табылатын "сыйырған әділдік" арасындағы ерекшелікті сақтайды. Кейбір христиандарға (әсіресе кальвинистерге) бұл ілімді "сыйырған әділдік" деп атау қиын, себебі сыйырған нәрсе – адамның табиғатына енген әділ қағида, әділдік емес. "Сыйырған әділдік" терминін қолдануда сақтық таныту керек, өйткені ол кейде жаңылыс түсінікте болады және кейде қасақана Рим-католик шіркеуінің әділдік туралы іліміне сілтеме жасайды, ол католицизмде ақталудың негізі болып табылады.

"НПП" ісі - айыптау мен айыптау әділдікке қарсы

Бұл бөлім Н. Т. Райттың «Пауылдың нақты айтқандары» атты еңбегінің тұжырымдамасы. Пауылға жаңа перспективадан қарауды жақтағандардың бірі – Н. Т. Райт «Құдайдың әділдігі» мен «Құдайдан келген әділдік» ұғымдары бұрын шатастырылып, біріктірілгенімен, екі түрлі екенін түсіндіреді. Ол сот залының метафорасын келтіріп, еврей сотында үш тарап болатынын – екі дауласушы тарап пен бір судьяны (мұнда «айыптаушы адвокат» жоқ) көрсетеді. Судья тараптар арасындағы даудың нәтижесін шешіп, біреуін дұрыс, екіншісін бұрыс деп жариялайды. Сотта «дұрыс» деп танылған адам сол мәселе бойынша «әділ» деп аталады. «Құдайдың әділдігі» – Құдайдың (судьяның) келісімге берілгендігі, ол ешкімге берілмейді немесе сіңірілмейді, тек Оның судьялық рөлін көрсетеді. «Құдайдан келген әділдік» шамамен «ақталуға» тең, яғни Құдай сол тарапты екінші тараппен болған дау-жанжалда дұрыс, ақталған, әділ немесе кінәсіз деп жариялайды. Христиан дінтануындағы дау – сенім иелері (Құдайдың уәделеріне: келісімге, Мәсіхке) мен «зұлымдар» арасындағы, яғни сенімге қарсы тұратындардың барлығы арасындағы дау. Пауыл сенімділер Мәсіх келгенде ақталады, «әділ» деп жарияланады (яғни олардың ұстанымы үшін ақталады) деп болжады, бұл Н. Т. Райттың пікірінше, Киелі кітаптағы «ақталу» терминінің нақты мағынасы. Бұл біз Құдайдың әділдігін «алады» (немесе көбінесе айтылатындай, «Исаның») емес, классикалық евангелистік түсінігінде, сондай-ақ классикалық римдік католик түсінігінде «сіңіре алмаймыз». Құдайдың әділдігі – Оның ғана қасиеті, ал біздің «Құдайдан келген әділдігіміз» – біз Құдай халқынан екендігімізді білдіреді. Пауылдың аргументі – бұл әрқашан солай болған, бірақ өзгерген нәрсе – Назареттік Исаның Мәсіх екендігі. Назар аудару керек маңызды аят – 2-хат 5:21: «Құдай бізді Мәсіхпен араластырып, Құдай алдында әділ болу үшін, күнәсіз болғанмен, біз үшін күнәлі болды, осылайша біз Құдайдың әділдігін бойға бітіре аламыз». (ESV), бұл дәстүрлі түрде христианның әділ болғанын (инфузия немесе абырой арқылы), Исаның күнәсіздігіне айырбастағанын білдіреді. Шындығында, Н. Т. Райттың айтуынша, Пауыл мұнда елшілер туралы айтып отыр, және олардың елшілік қызметі Құдайдың әділдігін (келісімге берілгендігін) іс жүзінде көрсетеді («Біз Мәсіхтің елшілеріміз, Құдай біз арқылы сіздерге жалбарынып айтады. Мәсіх үшін Құдаймен татуласыңыз!» – 20-21 аяттар). Бұл мағына 11-21 аяттардың контексінде түсінікті.