Кіріспе

Неміс туған британдық прагматик философ Шиллер евгеника тақырыбында үш кітап жариялады: «Тантал немесе адамның болашағы» (1924), «Евгеника және саясат» (1926) және «Әлеуметтік құлдырау және евгеникалық реформа» (1932).

Натурализм мен метафизикаға қарсылық

Риддлдерде Шиллер Платон, Зенон және Гегель философиясындағы абстрактілі метафизиканың қауіптілігіне тарихи мысалдар келтіріп, Гегельді ең жаман қылмыскер ретінде бейнелейді: «Гегельдік ешқашан фактіні көзге түсірмейді немесе шындыққа қол жеткізе алмайды. Себебі қарапайым: жазасын төлемей, абстракцияны шындыққа орната алмайсыз; ой символы символы үшін міндет атқара алмайды». Шиллер Гегельдің жүйесіндегі кемшілік, абстрактілі метафизиканың барлық жүйелеріндегідей, ол құрастырған әлемнің біздің кемшіліктерімізбен, өзгерістермен, жекелігімізбен және физикалық өмірімізбен үйлеспейтінін, «жоғары» әмбебап идеалдар мен мақсаттарға жетуге көмектеспейтінін дәлелдейді. Мысалы, Шиллер уақыт пен өзгерістің шындығы абстрактілі метафизиканың барлық жүйелерінің жұмыс істеу әдісіне тікелей қарсы келеді деп санайды. Ол өзгеру мүмкіндігі – кез келген моральдық әрекеттің (немесе жалпы әрекеттің) алғышарты екенін айтады, сондықтан кез келген абстрактілі метафизика жүйесі бізді моральдық күмәнге салуы мүмкін. Мәселе абстрактілі метафизиканың «дүниені түсініктер тұрғысынан түсіндіру» мақсатында жатыр, бұл түсініктер мұнда және қазір емес, «мәңгілік» және Уақыт пен Өзгерістен тәуелсіз болуы керек. Нәтижесінде метафизика «Шындықтың уақыттық аспектісін» абстракциялап тастауға тиіс тұжырымдамаларды пайдалануы керек. Әрине, «бір рет абстракцияланғаннан кейін», уақытқа сілтеме жасау қалпына келтірілмейді, ал Шындықтың жекелігі де елемеген жағдайда анықталмайды. Шындық туралы «нақтылықты» білдіру үшін оның «осы» жекелігі, өзгеруі және белгілі бір уақыт пен кеңістіктік ортаға енуі назардан тыс қалуы мүмкін деген болжам жасалады, соның салдарынан тұжырымдаманың уақытсыз жарамдылығы біз қарастыратын тірі, өзгермелі және жойылатын өмірдің орнына қойылады. Мен мұнда тек осындай алғышарттардан шындықтың алынып тасталған ерекшеліктерін дедуктивті негіздеуді күтудің ақылға қонымсыз екенін атап өткім келеді. Осылайша, Гегельдіктің уақыт процесін, яғни әлемнің «уақытта» және үнемі өзгеріп отыратындығын дәлелдемеуінің шынайы себебі, ол уақыт пен өзгеріске қарамастан әлемді есепке алу үшін құрылған. Егер сіз мәңгілік және өзгермейтін «ақиқат» жүйесіне ие болуды талап етсеңіз, оны тек нақтылықтың осы сипаттамаларынан абстракциялап, оны жекелік, уақыт және өзгеріс терминдерімен білдіруге тырысасыз. Бірақ сіз өзіңіздің тәжірибеңізден тыс дұрыс тұжырымдар жасауға мүмкіндік беретін формула үшін баға төлеуіңіз керек. Ал соңында сіз рационалды түсіндірмеге қатысы жоқ деп басында жоққа шығарған осы сипаттамаларды рационалды түсіндіре алмайсыз. Абстрактілі метафизика бізге сұлулық пен мақсат пен басқа да түрлі «жоғарылар» әлемін ұсынса, ол біз өмір сүріп жатқан әлемнің басқа негізгі аспектілерін қиял деп айыптайды. Абстрактілі метафизика әлемінде (1) әлем туралы білім алуға ұмтылатын, (2) оны жақсырақ ету үшін әрекет ететін кемелсіз адамгершілік агенттерге орын жоқ. Нәтижесінде абстрактілі метафизика бізді алдамшы деп айыптайды және әлемдегі біздің орнымыз маңызды емес және мақсатсыз деп жариялайды. Абстракция басымдыққа ие болған кезде, біздің нақты өміріміз күмән мен пессимизмге ұшырайды. Ол сондай-ақ баламалы натуралистік әдіске қарсы пікір білдіріп, бұл да эпистемологиялық және моральдық күмәнділікке әкеледі деп санайды. Шиллер осы әдістің атомдардың суық, өмірсіз төменгі дүниесінен этиканың, мағынаның және ақыл-ойының жоғары дүниесіне көшудегі жеткіліксіздігін көрсетуге тырысады. Абстрактілі метафизика сияқты, Шиллер натурализмге көптеген бағыттарда шабуыл жасайды: (1) натуралистік әдіс универсалды ерекшеліктерге дейін азайта алмайды, (2) натуралистік әдіс еркін ерік детерминистік қозғалыстарға дейін азайта алмайды, (3) натуралистік әдіс сана сияқты пайда болатын қасиеттерді ми қызметіне дейін азайта алмайды, (4) натуралистік әдіс Құдайды пантеизмге дейін азайта алмайды және т.б. Абстрактілі әдіс біздің әлемнің төменгі элементтеріне жоғарыдағы ортада орын таба алмайтыны сияқты, натуралистік әдіс те біздің әлемнің жоғары элементтеріне төмендегі ортада орын таба алмайды. Абстрактілі метафизиканың кері бұрылуында натурализм төменгі элементтерді құтқару үшін жоғары элементтердің шынайылығын жоққа шығарады. Шилер бұл жерде «псевдо метафизикалық» деген терминді натурализмнің орнына қолданады, өйткені ол осы натуралистік философтарды метафизикалық мәселелерді шешуге тырысуда айыптайды, ал әлемнің метафиз...