Кіріспе

Frontier in Space – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың он бірінші маусымының үшінші бөлімі. Сериал алғаш рет 1973 жылдың 24 ақпанынан 31 наурызына дейін BBC1 арнасында аптасына алты бөлімнен көрсетілді. Бұл Роджер Дельгадоның Қожайын рөліндегі соңғы жұмысы болды. Оқиға 26 ғасырда Жер, Ай, Дракония және Огронның туған планетасында өтеді. Сериалда Далектер Қожайынды адамдар мен Дракон империялары арасында соғыс шығару үшін пайдаланады.

Сюжет

Жер жүктемелік кемесі C982 гиперғарыш арқылы өтетінінде, ТАРДИС-пен қақтығысудан мүжілдеп қалады. Үшінші Доктор олардың 26-ғасырда екенін анықтағанда, Джо кеме жанынан келе жатқанын көреді. Ол жылтылдап, пішінін өзгертіп, «Дракондық Галактика» класындағы крейсерге айналады. Екі ұшқыш, Стюарт пен Харди, апат сигналын жіберіп, шайқасқа дайындалады. Харди қару-жарақ алуға барғанда, Доктормен кездеседі, бірақ оны және Джоны дракондықтардай көреді. Харди оларды кемеге дейін қарумен сүйемелдеп алып барады. Жерде Президент пен Дракон елшісі (ол да Императордың ұлы) бір-бірін кемелеріне шабуыл жасап, екі империя арасындағы келісім-шартпен белгіленген шекараны бұзғаны үшін айыптайды. Генерал Уильямс Президентке C982 құтқару миссиясы дайындалып жатқанын хабарлайды. Уильямстың дракондықтарға қарсы жаушылығы жақсы белгілі – оның әрекеті екі тарап арасындағы алғашқы соғысты бастады және Принц Уильямстың соғысты қайтадан бастауын қалайды деп санайды, Принц Президентті Жерді жоятын соғысқа қарсы ескертеді. Шабуыл туралы хабар таралып, Жерде дракондықтарға қарсы тәртіпсіздіктер орын алады, оппозиция үкіметке әрекет етуді талап етеді. C982 кемесінде оқшауланған Доктор ғажап дыбыс Хардиді қорқытып, ең қорқатын нәрсесін көруге мәжбүр еткен гипноз құрылғысының бір түрі екенін түсінеді. Жаудың қону тобы әуе шлюздері арқылы өртеп өтуде, Харди Доктор мен Джоны кепіл ретінде пайдаланады, бірақ әуе шлюзының есігі ашылғанда, бортта отырғандар дракондықтар емес, Огрондықтар. Огрондардың энергия қарулары екі ұшқыш пен Докторды есінен айырады. Олар Джоны байлап, кеменің жүгін және ТАРДИС-ті алып кетеді. Доктор қайта жанданып, Джоны босатып жібергенде, ол оған огрондардың не істегенін айтады және олар Далектер үшін жұмыс істеп жатыр ма деп ойлайды, өйткені олар оны алғаш кездестірген кезде болған. Доктор Огрондардың жалдамалылар екенін айтады. Құтқарушылар келгенде Харди мен Стюарт галлюцинациядан арылады, бірақ естеліктері шатасып, Доктор мен Джоны дракондық тыңшылар деп айыптайды. C982 Жерге қайтып келе жатқанда екі саяхатшы қайтадан құлыпталады. Генерал Уильямс олардың Дракондықтар Жердегі соғысты саботаж ету үшін орнатқан адам агенттері екеніне сенеді. Ол екі саяхатшыны Дракондық принцпен бетпе-бет келу үшін әкеледі, бірақ Доктор Дракондықтар үшін жұмыс істегенін мойындамайды. Ол Президентті үшінші тарап екі империяны соғысқа итермелеуге тырысып жатқанына сендіруге тырысады. Алайда, ол біреудің неге қалатынын айта алмай, Уильямс Доктор мен Джоны алып кетуге бұйрық береді және шындықты олардан алуға ант береді. Дракондық елшілікте Принц Джо мен Докторға «қашуға» көмектеседі, сонда оларды жауапқа тарта алады. Олар Президентке әкеліну үшін камерадан шығарып жатқанда, Дракон отряды Докторды тұтқынға алып, шабуыл жасайды. Джо көмекке күзетушілерді шақырғысы келгенде, оны тұтқындайды. Дракондықтар Докторды тергеп, Уильямспен жаңа соғысқа бастама жасау үшін оның әрекетін күтеді. Доктор елшіліктен қашып құтылып, бірақ оны жер әскерлері қайтадан ұстайды. Алайда, Джомен бірге камераға оралғаннан кейін, ол C982дегідей дыбысты естиді. Сыртта Огрондар түрмеге шабуыл жасайды, гипноздың арқасында олар Дракондықтар ретінде көрінеді. Олар Доктордың камерасына кіріп, оны өздерімен бірге баруға бұйырады. Екінші қашу біріншісінен жақсы өтпейді: Доктор қайтадан тұтқындалады, ал Огрондар жоғалады. Бұл екінші «құтқару әрекеті» Уильямстың күдіктерін нығайтады, ол Президенттен дракондықтарға қарсы бірінші шабуыл жасауға өкілеттік беруін талап етеді. Президент дипломатиялық қатынастарды үзуге келіседі, бірақ дәлелді дәлелсіз бұдан әрі бармайды. Уильямс Доктордың миын сынамалайды, бірақ бұл Доктордың шындықты айтып отырғанын көрсетеді. Уильямс оған сенуден бас тартып, қуатты арттыруды бұйырады, бірақ сонда зондтың жүктемесі артады. Президент Докторды өмір бойы саяси тұтқындар сүргінге жабылған Айдағы жазалау колониясына жіберуді бұйырады, ал Джо Жерде қалады. Уильямс пен Президент Жерден белгілі бір дәрежеде дербестікке қол жеткізген Жер колониясы Сириус IV-тің Доминион үкіметінен жазбалар алады. Бұл жазбалар Доктор мен Джоның Сириус IV-тің азаматтары әрі кәсіби қылмыскерлер екенін «дәлелдейді». Доминионнан келген комиссар өзінің билігін талап етіп келді. Ол шын мәнінде Доктордың ескі жауы, Қожайыны. Айда Доктор Бейбітшілік партиясының профессоры Дейлмен кездеседі, ол оған айналасын көрсетеді. Доктор Дейлге оған сенуін және қашу жоспарларына оны қосуын тырысады. Жерде Джо әрине Қожайынын бірден таниды және Огрондардың шабуылдарының артында оның тұрғанын дұрыс болжайды. Қожайын Огрондар ТАРДИС-ті әкелгенде Доктор мен Джо Жерде екенін білген. Таңдауға келгенде, Қожайынмен бірге бару немесе өзінің камерасында қалу, Джо онымен Докторды алуға келіседі. Оның керемет әңгімесіне қарамастан, Дейл Докторға сенеді. Дракондықтармен жасалған бейбітшілік көп жылдарға созылды, бірақ кенеттен түсініксіз жауырындарға айналды. Доктордың әңгімесі көп нәрсені түсіндірер еді. Дейл қашу жоспарын айтады: күзетшілердің бірі, Кросс, екі скафандрды әуе шлюзінің жанына қалдырады, және олар ай бетімен жүріп ғарыш кемесін ұрлайды. Дейл Докторды Жерге қайтаруды ұсынады, онда ол өзінің байланыстары арқылы баспасөз бен үкіметке оқиғасын айта алады. Алайда, әуе шлюзіне кіргеннен кейін, скафандрлерге арналған оттегі баллондары бос екенін анықтайды. Кросс оларды сатып кеткен, және бөлме қысымы төмендеп жатыр. Соңғы сәтте Қожайын келіп, бөлме атмосферасын қалпына келтіреді. Қожайын Докторды бақылауға алады және Джо бар екенін айтып, оны тыныш түрде келуге көндіреді. Джомен бірге Қожайын кемесіндегі камерада қайта қосылған Доктор неліктен әлі тірі екенін ойлайды. Қожайын оның жұмыс берушілері Докторға қатты қызығушылық танытып отырғанын түсіндіреді. Қожайын Огрондықтардың туған жеріне автоматты бақылауды орнатады. Джомен өмірі туралы әңгімелеу арқылы, Доктор камераның ілмектерінен сырғып өту үшін жасырылған болат сымды пайдаланады. Джо қауіпсіздік камерасын тоқтатып, әңгімелерін жалғастырғандай сөйлегенде, Доктор жасырын түрде шығып кетеді. Скафандр киіп, Доктор кемеден шығып, ұшу палубасына қарай жол табады. Қожайын Джоны әуе шлюзіне тығып, Доктор басып келіп бермесе, оны ғарышқа лақтырып жіберумен қорқытады, бірақ Доктор оны күтпеген жерден шабады. Екеуі бетпе-бет келгенде, жақындап келе жатқан Дракондық крейсерді байқамайды. Ол қонды, және Джо орналасқан әуе шлюзіне кірді. Дракондық капитан оларға Жермен барлық дипломатиялық қатынастар үзілгендіктен, Дракондық кеңістікті бұзу өлім жазасына кесіледі деп хабарлайды. Доктор Императорға маңызды дәлелдері бар екенін айтады және онымен сөйлесуге рұқсат сұрайды. Капитан оларды тұтқынға алып, Драконияға қайтаруға шешім қабылдайды. Алайда, Қожайын құпия түрде Огрондарға сигнал жіберетін құрылғыны қосады. Кеме Драконияға келгенде, Принц әкесімен сөйлесіп, Жерге қарсы бірінші шабуыл жасауға рұқсат сұрайды. Император, Президент сияқты, мұндай соғыс екі империяны құлатып жіберуі мүмкін екенін білгендіктен тартынады. Доктор, Джо және Қожайын Императорға ұсынылады, және Доктор «Менің өмірім сіздің қолдарыңызда» деген дәстүрлі сәлем айтады. Принц Доктордың Императорға Дракондық ақсүйектей қарауына ашуланады, бірақ Доктор ол Драконияның ақсүйегі екенін айтады – бұл атақ бес ғасыр бұрын Драконияны сыртқы ғарыштан келген жұқпалы аурудан құтқаруы үшін 15-ші Император берген. Доктор Қожайынның Огрондар мен гипноз құрылғысын пайдаланып Жер мен Дракония арасында соғыс тудыруға тырысып жатқанын айыптайды. Император осыны ойлап отырғанда, сарай күзетшісі Жер кемесі келгенін хабарлайды. Джо гипноз дыбысын естиді, және олардың Огрондар екенін түсінеді. Олар атып, Қожайынмен бірге қашып кетеді, қалғандары...

Өндіріс

Frontier in Space үшін атаулар бұрынғы сериалмен бірге дайындалды, Carnival of Monsters, Пэдди Кингсленд синтезаторда орындаған тақырыптық музыканың жаңа аранжировкасымен. "Делавер" аранжировкасы ретінде белгілі (BBC Radiophonic Workshop Лондонның батысындағы Делавер Роудта орналасқан), ол BBC басшыларына ұнамады, сондықтан Делия Дербиширдің бастапқы тақырыбы қалпына келтірілді, бірақ 5-ші эпизодтың алғашқы нұсқасында "Делавер" музыкасы сақталған және VHS нұсқасы үшін пайдаланылды. "Делавер" тақырыбымен 5-ші эпизодтың алғашқы нұсқасы 5-ші эпизодтың эфирдегі нұсқасына қарағанда эпизодтың басында ұзақ қайталауды қамтыды. Соңғы эпизодта пайда болған 3 Далек "Далектер күнінде" қолданылған реквизиттердің өзі болды. Мастердің штаб-пәтеріндегі соңғы сахнада алып Ogron жейтін монстр болуы тиіс еді, бірақ режиссер Пол Бернард костюмды ұнатпай, оны алып тастады, нәтижесінде сахнада қорқып, көрінбейтін бір нәрседен қашатын Ogrons қалды. Продюсер Барри Леттс және сценарий редакторы Терренс Дикс бұл сахнаның әсерлі болмағанын айтты және келесі оқиғаның бірінші түсірілім блогының бөлігі ретінде ТАРДИС-те жаңа соңғы сахна түсірілді, "Далектер планетасы". Frontier in Space Пол Бернардтың Doctor Who жобасындағы соңғы жұмысы болды. Джон Пертуи Дракониялықтарды өзінің сүйікті монстры деп есептеді, себебі оларды сомдайтын актерлерге резеңке мен латекс маскалар арқасында толық бет-әлпетін көрсетуге мүмкіндік болды. Бұл оқиғаның түсірілімін еске түсіріп, ол Оңтүстік жағалаудағы Хейвард галереясының жанында түсірудің қиын болғанын айтты, себебі аймақта көптеген "үйсіз адамдар мен маскүнемдер" болды. Пертуидің сөзіне сүйенсек, Пол Бернард Огрондардың костюміндегі каскадерлер мен актерлерден осы адамдарды түсірілімге кедерлес болмауы үшін қозғалуларын сұрады. 1978 жылы эпизодтардың жойылуы аяқталғанда, 1, 2, 3 және 6-эпизодтар тек шетелде сату үшін қара-ақ түсті тележазба ретінде сақталғаны анықталды. 1983 жылы PAL нұсқалары Австралиядағы ABC телеарнасынан қайтарылды.

Баспаға шығарылған

Бұл сериалдың романдық нұсқасын Малкольм Хулк жазды, ол 1976 жылдың қыркүйегінде "Доктор Ху және ғарыш соғысы" деген атпен Target Books баспасынан шықты. Бұл Target баспасының сериалдың атына қатысты романға мүлдем басқа атау берген соңғы жағдайы болды. Роман телеарнадағы бағдарламаның аяқталуындағы кернеулі жағдайды жойып, Докторды Огрон әлемінде Қожайынды қалдырып, Далектерді қууға кетеді. Актер Джеффри Биверс оқыған романның толық нұсқасы 2008 жылдың ақпан айында BBC Audiobooks компаниясымен CD форматында жарық көрді.

Үй медиасы

Бұл оқиға 1995 жылдың тамызында VHS форматында жарық көрді. 5-ші эпизодта жоғарыда аталған "Делавэр" музыкасы қолданылды. Осы оқиғаның соңғы бөлімі "The Pertwee Years" VHS жинағында "Inferno" (1970) және "The Dæmons" (1971) фильмдерінің соңғы эпизодтарымен бірге шығарылды. Сериал 2009 жылдың 5 қазанында "Далектер соғысы" жинағының бөлігі ретінде "Далектер планетасы" сериасымен бірге DVD форматында жарық көрді. 2019 жылдың шілдесінде "The Collection Season 10" жинағының бөлігі ретінде Blu-ray форматында шығарылды.