Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хлод немесе Хлод – ежелгі герман мифологиясында геаттар патшасы Хайдректің заңсыз ұлы. Ол «Гервар сагасында» және, мүмкін, «Видситте» поэмасының 115-ші жолында Хлит ретінде де кездеседі, әкесі Хейдрекр (Хеаторик), жартылай бауыры Ангантир (Инкгентео) және анасы Сифка (Сифека) есімдерімен бірге аталған.
Hlöd or Hlod was the illegitimate son of Heidrek, the king of the Geats, in Norse mythology. He appears in the Hervarar saga and probably also as Hlith in Widsith, line 115, together with his father Heiðrekr (Heathoric), half brother Angantyr (Incgentheow), and his mother Sifka (Sifeca).
Мұрасын талап ету
Хлод әкесінің, гунн патшасы Хумлидің қасында өскен. Ол туылғаннан кейін сол заманғы дәстүр бойынша оған қару-жарақ пен жылқылар сыйланған. Хлод әкесі Хайдректің қайтыс болғанын және жартылай ағасы Ангантирдің готтардың патшасы жарияланғанын естігенде, әкесі Хумли Хлодтың Археймарға барып, өз заңды мұрасын талап етуі керектігін айтты. Хлод көптеген гунн жауынгерлерімен Археймарға келді. Ол сарайдың сыртында бір кісіні кездестіріп, оған ішке кіріп, Ангантирге інісі онымен кездесуге ниеттенгенін жеткізуін өтінді. Патша Ангантир сыртта кім күтіп тұрғанын білгенде, пышағын тастап, мойын қорғағышын киді. Бір қолымен ақ қалқанын, екінші қолымен Тирфингті ұстады. Содан кейін ол Хлодты шақырып, өлген әкелерінің құрметіне бірге ішімдік ішуге шақырды. Бірақ Хлод тойға келмейтінін, Ангантирдің әкесінен мұраға алған мүліктің жартысын – сиыр мен бұзауын, қол диірмендерін, құрал-жабдықтарын, қару-жарағын, қазыналарын, құлдарын, құл қыздарын, ұл-қыздарын, Мырквидрді, қабірді, Днепр маңындағы оюлы тасты, Хайдректің қару-жарағын, жерлерін, адалдары мен жүзіктерді талап ететінін айтты. Ангантир Хлодпен мүлікті бөлісуден бас тартып, оның мұрагерлікке құқығы жоқ екенін мәлімдеді, бірақ өтеу ретінде Хлодқа найза, байлық, мал, мың құл, мың жылқы және мың қарулы құл сыйлайды. Кету алдында барлығына байлық пен қызметші қыз үлестіріледі. Хлодқа күміс пен алтыннан лайықты үлес беріледі, сондай-ақ готтар жерінің үштен бір бөлігі билеуіне тапсырылады. Алайда, Геаттардың қарт патшасы Гизур Гритингалиди, өлген асырап алған ұлы Хайдрекпен қоштасу үшін келген, Ангантирдің тым жомарт екенін ойлады. Гизур Хлодтың жезөкше мен құлдың ұлы екенін, сондықтан мұндай сыйлыққа лайық емесін айтты. Хлод өзін құлдың баласы деп атағандарына ренжіп, гуннға, Хумлиге қайтып келді. Ол Хумлиге Ангантирдің патшалықты бөлісуден бас тартқанын айтты, және Хумли оның сөзіне сенбесе де, өзін құлдың баласы деп атағанын жеткізді.
Hlöd had grown up with his grandfather Humli, the king of the Huns, and he was both handsome and valiant. As soon as he was born he was given weapons and horses, as was the custom of the time. When Hlöd heard that his father Heidrek was dead and that his half brother Angantyr had been proclaimed king of the Goths, his grandfather Humli said that Hlod had to go to Arheimar and demand his rightful inheritance. Hlöd arrived to Arheimar with many Hunnish warriors. He found a man outside of the hall and asked him to go inside and tell Angantyr that his brother wished to see him. When King Angantyr learnt of who was waiting outside for him, he cast down his knife, took his mailcoat, his white shield in one hand and Tyrfing in the other. Then he asked Hlöd to come in and drink with them in honour of their dead father. However, Hlöd answered that he had not come to feast, he wanted half of everything that Angantyr had inherited from their father: cow and calf, handmills, tools and weapons, treasures, slaves, bondmaids, sons and daughters, Myrkviðr, the grave, the carved stone beside Dniepr, Heidrek's armour, lands, liegemen and rings. Angantyr refused to share with Hlöd and said that he had no right to inherit, but in recompense Hlöd would get lances, wealth, cattle, a thousand thralls, a thousand horses and a thousand armoured bondsmen. Before leaving all of them would receive riches and a maid. Hlöd would get his measure in silver and gold, and he would be given a whole third of the land of the Goths to rule. However, Gizur Grytingalidi, the aged king of the Geats, who was visiting in order to bid farewell to his dead foster son Heidrek, thought that Angantyr was too generous. Gizur stated that Hlöd was only a bastard and the son of a slave girl, and should not receive so princely a gift. Offended by being called a bastard and a slave girl's son, Hlöd returned to the Huns and to Humli. He told Humli that Angantyr had refused to share the kingdom with him, and when Humli insisted he also said that he had been called the son of a slave.
Орданы жинап алу
Гумли готтарға шабуыл жасау үшін хундардың барлық күшін жинауға шешім қабылдады. Көктем келген бойда олар соншалық үлкен әскер жинады ki, жауынгерлік жасқа жеткен ер адамдардың барлығы даладан толықтай таусылып кетті. Қару ұстай алатын он екі жасқа дейінгілердің барлығы және екі жастан асқан барлық аттар жиналды. Барлығы қосып есептегенде, хундар 343 200 атты жауынгерден тұратын орда жинады.
Humli decided that they muster all the might of the Huns and attack the Goths. As soon as spring arrived they gathered an army so vast, that the steppes were depleted of men of fighting age. Every man who could carry arms down to twelve year olds, and every horse from two years of age and older. All in all the Huns mustered a horde of 343,200 mounted warriors.
Хлодтың қарындасы Гервордың өлімі
Отар жиналған соң, олар Реидготаланды ғұндар жерінен бөліп тұрған Мюрквидр арқылы аттанды. Олар орманнан шыққанда, жазық далаларға орналасқан, халқы көп мекенге жетті. Далаларда Ангантир мен Хьлодтың әпкесі Гервор және оның асырап алған әкесі Ормар басқаратын мықты гарнизонды бекініс болды. Бір күні таңертең күн далаға көтерілгенде, Гервор күзет мұнарасында тұрып, орманның үстінен оңтүстікке қарай көтеріліп келе жатқан үлкен бұлтты дауылды көрді. Ол көп уақыт бойы күннің шуағын жасырып тұрды. Кенеттен ол бұлттың астында алтынның көптігін байқады. Алтын жалатылған дулығалар, қалқандар мен қарулар бар еді, ол олардың келген отар екенін түсінді. Гервор кернейшіге әскерді жинауға шақыруды бұйырды. Содан кейін ол Ормарға ғұндарға қарсы шығып, оларды оңтүстік қақпа алдында шайқасуға шақыруын айтты. Ормар готтарға жетіп, олармен оңтүстік қақпадан тыс жерде шайқасатынын мәлімдеді. Сол қақпаның сыртында қанды шайқас болды, бірақ отардың саны көп болғандықтан, готтар жеңіліп, ақырында Гервор қаза тапты. Ормар оның қаза болғанын көргенде, жүректері әлсіздермен бірге шегінді. Ол күні-түні атпен Аргеймардағы Ангантир патшаға жетті.
When the horde was gathered they rode through Myrkviðr which separated Reidgotaland from the land of the Huns. As the horde came out of the forest they arrived at a populous country of flat plains. On the plains there was a fortress with a strong garrison commanded by Hervor, the sister of Angantyr and Hlöd, together with Ormar, her foster father. One morning as the sun was rising above the steppes, Hervor stood on a watchtower and saw a great cloudstorm rising southwards over the forest. It hid the sun for a long time. Suddenly, she saw under the cloud a mass of gold. There were gilded helmets, shields and corselets and she realized that it was the horde which had arrived. Hervor asked the trumpeter to blow a summons to gather the forces. Then she told Ormar to ride and meet the Huns and challenge them to do battle in front of the southern gate. Ormar rode to the Goths and told them that they would do battle outside the southern gate. Outside that gate, there was a mighty battle, and since the horde was much larger, the Goths fell and finally Hervor was slain. When Ormar saw her die he retreated together with all those who were faint of heart. He rode day and night to reach king Angantyr in Arheimar.