Кіріспе

Италиялық тарихшы Карло Джузеппе Гульельмо Ботта (Carlo Giuseppe Guglielmo Botta) 6 қараша 1766 жылы Пьемонт аймағындағы Сан-Джорджо-Канавезеде дүниеге келіп, 10 тамыз 1837 жылы Парижде қайтыс болған итальяндық тарихшы.

Өмірбаян

Ол Пьемонт аймағындағы Сан-Джорджо-Канавезе қаласында дүниеге келген. Турин университетінде медицинаны оқып, жиырма жасында дәрігерлік диплом алған. Француз төңкерісінен кейінгі саяси дүрбелеңдерде үкіметке қарсы шыққандықтан бір жылдан астам түрмеде отырды. 1795 жылы босатылып, Францияға кетіп, кейін француз армиясының хирургы ретінде туған жеріне оралды және олардың жорығын Венецияға дейін жалғастырды. Одан ол Корфуға жасалған экспедицияға қатысты, ал 1798 жылға дейін Италияға оралмады. Алғашқыда ол Италиядағы француз саясатын қолдады, 1799 жылы Пьемонтты Францияға қосыуға көмектесті және Наполеонды құрметтеді. Бірақ кейіннен барлық итальяндықтардың бірігуі және шетелдік үстемдіктен азат болу қажеттігін түсініп, көзқарасын өзгертті. 1814 жылы Пьемонт Франциядан бөлінгеннен кейін ол жеке өмірге шықты, бірақ қуғын-сүргінге ұшырармын деп қорқып, француз азаматтығын алды. 1817 жылы Руан университетінің ректоры болып тағайындалды, бірақ 1822 жылы дін қызметкерлерінің ықпалымен қызметтен алынды. Өмірінің алғашқы жылдарындағы түрлі жағдайларға қарамастан, Ботта қаламын жиі қолданды, ал 1816 жылдан кейінгі саяси тыныштықта өзін толығымен әдебиетке арнады. 1816 жылы Америка философиялық қоғамының, ал 1821 жылы Америка антикварлық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1824 жылы 1789-1814 жылдар аралығындағы Италия тарихына арналған 4 томдық еңбегін жариялады, оның аты осы еңбекпен байланысты. Ол өзі көптеген оқиғаның куәсі болған. Кейіннен оны жазуға шақырған Гвиччардинидің жалғасы мұқият және еңбекті талап ететін жұмыс, бірақ бастапқы деректерге негізделмеген және маңызы аз. Парижде тұрса да, осы екі еңбегінде де ол Еуропа бойынша француздыққа қарсы күшті толқынды жақтады. Оның стилінің ерекшеліктерінің бірі – сол кездегі француздық ықпалына қарсы реакция ретінде, француз сөздерін мұқият алып тастау. Стилі көбінесе құштар және әсем, бірақ сонымен бірге ауыр, күрделі және теңселіспен толы.

Өлім

Ботта 1837 жылдың 10 тамызында Парижде салыстырмалы түрде кедейлікте, бірақ өте жақсы және лайықты абыроймен қайтыс болды.

Отбасы

Оның ұлы Пол Эмиль Ботта (1802–1870) – көрнекті саяхатшы және Ассирия археологі, оның Хорсабадта (1843) жүргізген қазбалары Лейард кейіннен жалғастырған зерттеулердің бастапқы қадамдарының бірі болды.