Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі (батпақ мирті)
Species of flowering plant (bog myrtle)
Myrica gale – Myricaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі, Жапонияның, Солтүстік Кореяның, Ресейдің, Еуропаның құрлық бөлігінің, Британ аралдарының және Солтүстік Американың кейбір аймақтарында, Канада мен АҚШ-та табиғи түрде өседі. Оған батпақ мирті, тәтті тал, голланд мирті және тәтті галь деген ортақ атаулар бар.
Myrica gale is a species of flowering plant in the family Myricaceae, native to parts of Japan, North Korea, Russia, mainland Europe, the British Isles and parts of northern North America, in Canada and the United States. Common names include bog myrtle, sweet willow, Dutch myrtle, and sweetgale.
Сипаттама
Мирика гале – жапырақ түсетін бұта, биіктігі дейін жетеді. Жапырақтары спираль бойынша орналасқан, қарапайым, ұзын, тікше тәрізді, төменгі жағы тар, жоғарғы жағы кең, жиектері бүктеліп немесе ұсақ тісті болады. Гүлдері – гүлшоғырлар (catkins), еркек және әйел гүлшоғырлары бөлек өсімдіктерде (диоэциялық). Жемісі – кішкентай тасжеміс.
Myrica gale is a deciduous shrub growing to tall. The leaves are spirally arranged, simple, long, oblanceolate with a tapered base and broader tip, and a crinkled or finely toothed margin. The flowers are catkins, with male and female catkins on separate plants (dioecious). The fruit is a small drupe.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бог мирттері Солтүстік жарты шардың әртүрлі аймақтарында таралған, оның ішінде: Жапония, Солтүстік Корея, Ресей, Еуропа құрлығы, Британ аралдары, Канада және АҚШ. Ол көбінесе қышқыл торфты батпақтарда өседі, ал азоттың жетіспеуінен туындайтын қиын өсу жағдайларына бейімделу үшін тамырларында азотты бекітетін актинобактериялар болады, бұл өсімдіктердің өсуіне көмектеседі.
Bog myrtle is distributed throughout parts of the Northern Hemisphere, including: Japan, North Korea, Russia, mainland Europe, the British Isles, Canada and the United States. It typically grows in acidic peat bogs, and to cope with these difficult nitrogen poor growing conditions, the roots have nitrogen fixing actinobacteria which enable the plants to grow.
Экология
Sweetgale, әсіресе егер ағынға құлаған бұтақтарға тіреліп өссе, су аралық аймақта тар жолақта өсе алады. Бұл бобёрлардың сүйікті тағамы, сондықтан жеткілікті Sweetgale болса, су тасқыны аймағында төменгі бобёр бөгеттерін кездестіруге болады. Осылайша пайда болған көлдер көбінесе толқын кезінде толығымен су астында қалады, бірақ таяп су кеткенде балықтарға паналау үшін жеткілікті су сақтайды. Егер судың тереңдігі қанатты аңшылардан қорғайтын болса, жас лосось жақсы өседі.
Sweetgale can grow in a narrow band in the intertidal zone, especially if logs have been washed into the estuary on which to establish itself. It is a favorite food of beavers, and low beaver dams can be found in the intertidal zone if sufficient sweetgale is present. The ponds thus formed are often completely submerged at high tide but retain enough water at low tide to provide refuge for fish. If too deep for predation by wading birds, juvenile salmon may flourish.
Қолданылуы
Жапырақтарының бал тәрізді, шайырлы хош иісі бар және бұл – ежелден келе жатқан жәндіктерді қорғауға арналған құрал. Ол сондай-ақ патшалық үйлену тойындағы гүл шоқтарының дәстүрлі құрамына кіреді және парфюмерияда, сондай-ақ дәмдеуіш ретінде қолданылады. Шотландияда, Ұлыбританияда, бұл өсімдік жоғарғы таулық шыбықтардан сақтану үшін дәстүрлі түрде пайдаланылған, қазір де жәндіктерді қуып шығаратын құрал ретінде және кейбір сабындардың құрамында сатылады. Виктория патшайымға Уайт аралына отырғызған балдыр мүртісінің бір бұтағы сыйға тартылды. Оның қызы өз үйлену тойындағы гүл шоғына осы өсімдіктен пайдаланып, патшалық дәстүрді қалыптастырды.
The foliage has a sweet resinous scent and is a traditional insect repellent, used by campers to keep biting insects out of tents. It is also a traditional component of royal wedding bouquets and is used variously in perfumery and as a condiment. In Scotland, UK, it has been traditionally used to ward off the Highland midge, and it is marketed as an insect repellent and as an ingredient in some soaps. Queen Victoria was given a sprig of bog myrtle which she planted on the Isle of Wight. Her daughter used some of the plant that grew in her wedding bouquet, starting a royal tradition.
Тамақ және дәрі-дәрмек
Жапырақтарынан шай жасауға болады, ал жаңғақтары мен құрғатылған жапырақтары дәмдеуіш ретінде қолданылады. Солтүстік-батыс Еуропада (Германия, Бельгия және Нидерланды) бұл өсімдік орта ғасырлардан 16 ғасырға дейін сыраға хоштандыру үшін кеңінен қолданылған, бірақ саяси және экономикалық себептерге байланысты күміс шөптерге (хмельге) орын бергеннен кейін қолданыстан шығып қалды. Қазіргі кезде кейбір сыра қайнатушылар осы тарихи тәсілге қайта оралды, ал Дания мен Швецияда бұл өсімдік үй шарабының (шнапс) дәмін беру үшін жиі қолданылады. Шығыс Канададағы кейбір жергілікті халықтарда бұл өсімдік асқазан ауруы, қызба, бронхит және бауыр ауруларына дәстүрлі ем ретінде қолданылған. Лафкадио Хирннің 1886 жылғы «Креолдық дәрігер» мақаласында Луизиана креолдық халық медицинасында жергілікті халық «,» деп атап кеткен бұл өсімдіктің қолданылуы талқыланады. 2007 жылы Шотландияда сезімтал тері мен безеңді емдеу үшін эфир майы ретінде пайдалану мақсатында өсімдік өндірісін арттыру жоспарланған.
The leaves can be dried to make tea, and both the nutlets and dried leaves can be used to make a seasoning. In north western Europe (Germany, Belgium and the Netherlands), it was much used in a mixture called gruit as a flavouring for beer from the Middle Ages to the 16th century, but it fell into disuse after hops supplanted gruit herbs for political and economic reasons. In modern times, some brewers have revisited this historic technique and in Denmark and Sweden the plant is commonly used to prepare home flavoured schnaps. In some native cultures in Eastern Canada, the plant has been used as a traditional remedy for stomach aches, fever, bronchial ailments, and liver problems. "The Creole Doctor", an 1886 article by Lafcadio Hearn, discusses the uses of the plant, known locally as " ," in Louisiana creole folk remedies. In 2007 there were plans to increase production of the plant in Scotland for use as an essential oil for treating sensitive skin and acne.