Кіріспе
Оқиғаға негізделген процесс тізбегі (EPC) – бизнес-процестерді модельдеуге арналған ағын диаграммасының бір түрі. EPC кәсіпорынның ресурстарын жоспарлауды (enterprise resource planning) жүзеге асыруды және бизнес-процестерді жақсартуды конфигурациялау үшін қолданылуы мүмкін. Оны жұмыс бөлісудегі автономды жұмыс ағыны мысалын басқару үшін де пайдалануға болады. Оқиғаға негізделген процесс тізбегі әдісі 1990 жылдардың басында Аугуст Вильгельм Шер Саар университетінің Экономикалық ақпарат институтында (Institut für Wirtschaftsinformatik, Universität des Saarlandes) «Интегралды ақпараттық жүйелер архитектурасы» (ARIS) шеңберінде әзірлеген.
Шолу
Кәсіпорындар іс-шараларға негізделген процестер тізбегі диаграммаларын іскерлік процестердің жұмыс ағынын құру үшін пайдаланады, бастапқыда SAP R/3 модельдеуімен байланысты, бірақ қазір одан да кеңінен қолданылады. Көптеген компаниялар оны іскерлік процестерді модельдеу, талдау және қайта жобалау үшін қолданады. Іс-шараларға негізделген процестер тізбегі әдісі Интеграцияланған ақпараттық жүйелер архитектурасы (ARIS) шеңберінде әзірленді. Сондықтан ол ARIS-те модельдеудің негізгі техникасын құрайды, ол «бақылау көрінісі» деп аталатын түрлі көріністерді байланыстыруға қызмет етеді. 2006 жылғы іс-шараларға негізделген процестер тізбектері туралы жарияланымнан цитата келтіре отырып: Іс-шараларға негізделген процестер тізбегі (ІПТ) – оқиғалар мен функциялардың реттелген графигі. Ол процестердің балама және параллель орындалуын қамтамасыз ететін әртүрлі жалғауларды ұсынады. Бұдан әрі, ол OR, AND және XOR сияқты логикалық операторларды қолдану арқылы анықталады. ІПТ-нің басты артықшылығы – оның қарапайымдылығы мен оңай түсінілетін нотациясы деп есептеледі. Бұл ІПТ-ні іскерлік процестерді көрсету үшін кеңінен қабылданатын техникаға айналдырады. Іс-шараларға негізделген процестер тізбектері реттелген графиктер екендігі туралы мәлімдеме басқа да бағытталған графиктерде де кездеседі, онда түйіндердің нақты реті көрсетілмейді. ІПТ-нің мүмкін құрылымына ешқандай шектеулер көрінбейді, бірақ параллелизмді қамтитын күрделі құрылымдардың орындалу семантикасы дұрыс анықталмаған; осы тұрғыдан олар UML әрекет диаграммаларына ұқсайды. Бірнеше ғылыми мақалалар жалпы іс-шараларға негізделген процестер тізбектері үшін анықталған орындалу семантикасын ұсынуға арналған. Бір ерекше мәселе – ІПТ-ге жергілікті емес семантика қажет, яғни ІПТ-дегі нақты түйіннің орындалу мінез-құлқы, кез келген алыс жатқан ІПТ-нің басқа бөліктерінің күйіне байланысты болуы мүмкін.
An Event driven process chain (EPC) is an ordered graph of events and functions. It provides various connectors that allow alternative and parallel execution of processes. Furthermore it is specified by the usages of logical operators, such as OR, AND, and XOR. A major strength of EPC is claimed to be its simplicity and easy to understand notation. This makes EPC a widely acceptable technique to denote business processes. The statement that event driven process chains are ordered graphs is also found in other directed graphs for which no explicit node ordering is provided. No restrictions actually appear to exist on the possible structure of EPCs, but nontrivial structures involving parallelism have ill defined execution semantics; in this respect they resemble UML activity diagrams. Several scientific articles are devoted to providing well defined execution semantics for general event driven process chains. One particular issue is that EPCs require non local semantics, i. e., the execution behavior of a particular node within an EPC may depend on the state of other parts of the EPC, arbitrarily far away.
Мысал
Мысалдан көрініп тұрғандай, клиенттен алынған тапсырыс – компания ішінде талапты анықтауды тудыратын бастапқы оқиға. Бұл функцияны нақтылау үшін сату бөлімі маркетинг, валюта және т.б. мәселелерге жауапты. Нәтижесінде, "талап анықталды" оқиғасы тағы бір жаңа функцияға әкеледі: өнімдерді өндіру үшін материалдың қорда болуын тексеру. Материал туралы барлық кіріс немесе шығыс деректері ақпараттық ресурста сақталады. Материалды тексергеннен кейін екі мүмкіндік туындайды: материал қода бар немесе жоқ. Егер материал бар болса, қодан алынады; егер жоқ болса, жеткізушілерден тапсырыс беріледі. Екі жағдай бір уақытта орын алмайтындықтан, оларды байланыстыру үшін XOR операторы қолданылады.
Мета-үлгі
Нақты процесс бірнеше кезеңдерден өтіп аяқталуы мүмкін болғанымен, негізгі іс-әрекеттер өзгермейді. Оқиға бір функцияны іске қосады, ал функция бір оқиғаны тудырады. Сонымен қатар, оқиғаны жүзеге асыру үшін бір немесе бірнеше процесс қатысуы мүмкін, бірақ әрбір оқиға үшін процесс бірегей болады, процесс пен процесс жолы үшін де осы принцип сақталады. Ал функцияның деректері бір немесе бірнеше ақпараттық ресурста болуы мүмкін, ал ұйымдық бөлімше тек бір ғана нақты функцияға жауапты.