Киберменнің кек алуы: Ғарыш станциясы мен алтын планетадағы күрес
Revenge of the Cybermen
«Doctor Who» сериалының «Кибер адамдардың кек алуы» – 1975 жылғы маңызды бөлімі. Кибер адамдардың Voga планетасын жою жоспары, уақыт саяхаты мен ғарыш станциясы Нерва.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киберқұмарлардың қайырымы – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың 12-ші маусымының бесінші және соңғы сериясы, ол алғаш рет 1975 жылдың 19 сәуірінен 10 мамырына дейін BBC1 арнасында апта сайын төрт бөлімде көрсетілді. Бұл «Шабуыл» (1968) фильмінен бері Киберкештердің алғашқы және «Жер сілкінісі» (1982) фильміне дейінгі соңғы көрсетілімі болды. Сериалдың оқиғасы Нерва ғарыш станциясы, қазір Нерва маяғы деп аталатын, және «алтын планета» Вогада, «Кеңістіктегі Құбылыс» фильмінен мыңдаған жыл бұрын орын алады. Сериалда Киберкештер Воганы жоюды жоспарлайды, себебі ондағы алтын олар үшін қауіпті.
Revenge of the Cybermen is the fifth and final serial of the 12th season of the British science fiction television series Doctor Who, which was first broadcast in four weekly parts on BBC1 from 19 April to 10 May 1975. It was the first to feature the Cybermen since The Invasion (1968) and the last until Earthshock (1982). The serial is set on Space Station Nerva, now called Nerva Beacon, and the "planet of gold" Voga, thousands of years before The Ark in Space. In the serial, the Cybermen plot to destroy Voga, as the gold there is lethal to them.
Сюжет
Төртінші Доктордың "Далактардың жаратылысы" сериясынан кейін Гарри мен Сара уақыт сақинасын Нерва ғарыш станциясына оралу үшін пайдаланады. Олар ғарыш станциясына "Көңілдегі кеме" мен "Сонтар эксперименті" оқиғаларынан мыңдаған жыл бұрын жетеді. ТАРДИС Нервада болмайды, себебі ол уақытпен оларға қарай сапар шегеді. Үш адам ғарыш станциясының өлі денелерге толы екенін біледі. Уақыт саяхатшылары командир Стивенсон басқаратын Нерва экипажының аман қалғандарымен байланысқа түседі. Қазір ғарыш станциясы орбиталық маяк ретінде жұмыс істейді, кемелерді Вога деп аталатын планетадан сақтандырады. Профессор Келлман, азаматтық планеталық геодезист, Нерваны Вога геологиясын зерттеу үшін база ретінде пайдаланып, Трансмат телепортациясы арқылы сонда барады. Нерва-Бикон қазір белгісіз аурудың таралуына байланысты карантинде. Ғарыш кеңістігінде Нерваға белгісіз кеме жақындап келеді. Voga астында үңгірлер желісінде өмір сүретін ақылды, күмбез басты жаратылыстардың мекені екені анықталады. Шахталардың сақшысы Ворус, Вога басшысы, Бас кеңесші Тайрамға қарсы көтеріліс бастайды. Доктор оны Кибермат деп анықтайды – Кибермендер қолданатын кибернетикалық жаратылыс, және ол Нервадағы өлімге аурудан гөрі жауапты. Ол Воганың Кибермендердің жау әлемі – Алтын планетасы екенін түсінеді. Кибермендер алтын шаңына осал, себебі оны тыныс алу аппаратын бітеп, оларды құрдымға жіберуге болады. Доктор Кибермендер Вогаға жаңа шабуыл жоспарлап отыр деп болжайды. Келлман Кибермендер ұшқан белгісіз ғарыш кемесімен жасырын байланыс жасайды. Доктор Келлманды тергеп жатқанда, Сараға Кибермат шабуыл жасап, улайды. Доктор Сараны Трансматтан өткізсе, оның денесінен уды тазартуға болатынын ойлайды. Гарри Сарамен бірге Вогаға телепортталады, ол дереу есін жинап, жазылып кетеді, және оларды Вогандықтар тұтқынға алады. Соңғы Вога фракциялары арасындағы шайқаста Гарри мен Сара Тайрумға оқиғаларын түсіндіріп, оның сенімін жеңіп алады. Киберкеме Нерва-Биконға жағалайды. Кибермендер станцияға кіріп, Доктор мен экипажын басып алады. Кибержетекші Докторды, Стивенсонды және Лестерді жоғары қуатты жарылғыш заттарды бекітуге мәжбүр етеді және оларды Трансматпен Вогаға телепорттап, онда бомбалар жарылып, Воганы жояды. Алтынға бай орта Кибермендерге зиянды болғандықтан, олар шабуылды өздері жүргізе алмайды. Бомба белдіктері тұзақталған, сондықтан олар Вога ядросына жеткенше бомбаларды алып тастай алмайды. Құлдар бомбалармен бірге екі Киберменмен бірге телепортталады. Келлман да Вогаға телепортталады, онда ол Ворус үшін жұмыс істейтін қос агент екені анықталады, Кибермендерді Нерва-Биконға тарту мақсатында. Ворус содан кейін станцияны Sky Striker атты алып зымыранмен жоюды жоспарлайды. Доктор әлі де Нерва-Биконде деп ойлап, Гарри Тайрумға қосылып, зымыранды ұшыруды тоқтатуға тырысады, ал Сара Докторды зымыран туралы ескерту үшін Нерваға қайта телепортталады. Ол станцияның Кибермендермен толығанын көреді. Гарри мен Келлман тас құлап, Келлман қаза табады. Доктор мен Гарри қайтадан бірігіп, Кибермендерге алтын шаңмен шабуыл жасауға тырысады. Кибермендер Нерва экипажының мүшесі Лестер өзін-өзі жарылғыш затпен құрбан еткенде жойылады. Нервада Кибержетекші бомбаларды дереу жарытуға бұйрық береді, бірақ Сара араласады, бұл Докторға жарылғыш затты сөндіруге жеткілікті уақыт береді. Кибермендер басқа жоспарға көшеді – Нерва-Биконды жарылғыш заттармен толтырып, оны Вогамен соқтығыстыруға бағыттайды. Доктор шабуылды тоқтату үшін Нерваға қайта телепортталады. Кибержетекші Докторды өзі мен Сараны байлап қоюға мәжбүр етеді, олар Нерва Вогаға құлап түскенін көріп, көмектесе алмайды. Вогада Ворус Нерваның соқтығысу бағытын көріп, Тайрум оны атқанда зымыранды ұшырады. Доктор өзін және Сараны босатып, Вогамен байланысады, оларға зымыранды кетіп бара жатқан Киберкемеге бағыттауды бұйырады. Киберкеме жойылады, ал Доктор ғарыш станциясын Вогадан алыстатып, жер бетіне соқтығысуды аздап жіберіп алады. Гарри Нерва-Биконға телепортпен оралады және ТАРДИС станцияда пайда болады. Доктор Бригадир Летбридж Стюарттан шұғыл хабар алады, ол оны 20 ғасырдың Жеріне оралдыруды сұрайды. Олар жылдам ТАРДИС-ке кіріп, ол материядан ажырады.
Following on from Genesis of the Daleks, the Fourth Doctor, Harry and Sarah use the Time Ring to return to Space Station Nerva. They arrive aboard the space station thousands of years before the events of The Ark in Space and The Sontaran Experiment. The TARDIS is not aboard Nerva, as it is travelling back in time towards them. The trio discover that the space station is full of dead bodies. The time travellers come into contact with the surviving Nerva crew, led by Commander Stevenson. The space station is now operating as an orbital beacon, warning ships away from a drifting planetoid named Voga. Professor Kellman, a civilian planetary surveyor, has been using Nerva as a base for cataloguing Vogan geology, travelling there via a Transmat teleportation system. Nerva Beacon is now under quarantine due to an outbreak of an unidentified plague. In space, an unknown ship approaches Nerva. It is revealed that Voga is inhabited by a race of intelligent domed headed beings who live beneath its surface in a network of caves. Vorus, leader of the Guardians of the mines, is leading a revolt against the Vogan leader, Chief Councillor Tyrum. On board Nerva, a mysterious silver, snake like creature attacks and kills Warner by injecting him with poison. The Doctor identifies it as a Cybermat, a cybernetic creature used by Cybermen, and that it has been responsible for the deaths aboard Nerva rather than a plague. He realises that Voga is the legendary Planet of Gold, an enemy world of the Cybermen – Cybermen are vulnerable to gold dust as it can be used to clog their breathing apparatus and suffocate them. The Doctor deduces that Cybermen are planning a fresh attack on Voga. Kellman secretly contacts the unidentified spaceship, which is crewed by Cybermen. While the Doctor investigates Kellman, Sarah is attacked and poisoned by a Cybermat. The Doctor reasons that putting Sarah through a Transmat would cleanse her body of the toxin. Harry beams down to Voga with Sarah, who regains consciousness and recovers instantly, and they are captured by Vogans. Amid fighting between rival Vogan factions, Harry and Sarah explain their story to Tyrum and win his trust. The Cybership docks with Nerva Beacon. Cybermen board the station and overpower the Doctor and the crew. The Cyberleader forces the Doctor, Stevenson and Lester to strap on high power explosives, and instructs them to beam down to Voga in the Transmat where the bombs will explode, destroying Voga. As the gold rich environment is hostile to Cybermen, they cannot carry out the attack themselves. The bomb straps are booby trapped, so they cannot remove the bombs until they have reached Voga's core. The captives beam down with the bombs, accompanied by two Cybermen. Kellman also beams down to Voga, where it emerges that he is a double agent working for Vorus in a plan to lure the Cybermen to Nerva Beacon. Vorus then plans to destroy the station with a giant missile, the Sky Striker. Thinking the Doctor is still aboard Nerva Beacon, Harry joins Tyrum in attempting to stop the rocket launch, while Sarah beams back up to Nerva to warn the Doctor about the rocket. She finds the station overrun with Cybermen. Harry and Kellman are caught in a rock fall, which kills Kellman. The Doctor and Harry are reunited and try to attack the Cybermen with gold dust. The Cybermen are destroyed when Nerva crew member Lester sacrifices himself by detonating his explosive pack. On Nerva, the Cyberleader orders immediate detonation of the bombs, but Sarah intervenes, creating enough delay for the Doctor to disarm his explosive pack. The Cybermen change to an alternative plan to load Nerva Beacon with more explosives and set it on a collision course with Voga. The Doctor Transmats back to Nerva in an attempt to stop the attack. The Doctor is forced by the Cyber Leader to tie himself and Sarah up, where they will watch helplessly as Nerva crashes into Voga, while the Cybermen depart. On Voga, Vorus sees Nerva's collision course and launches the rocket just as he is shot by Tyrum. The Doctor unties himself and Sarah, and contacts Voga, instructing them to aim the rocket at the departing Cybership. The Cybership is destroyed, while the Doctor steers the space station away from Voga, narrowly missing an impact with the surface. Harry returns to Nerva Beacon via transmat and the TARDIS materialises on the station. The Doctor receives a message from Brigadier Lethbridge Stewart asking him to return to 20th century Earth due to an emergency. They quickly board the TARDIS and it dematerialises.
Жазу
Джерри Дэвис бастапқы сценарийді «Кибермендердің қайтысы» деп атап жазды. Роберт Холмс қайта жазғанда Воган элементтері қосылып, «Қайтыс» атауы «Кек алу» деп өзгертілді. Продюсер Филип Хинчклифф бағдарламаға жаңа келген еді; осы сериалды оның алдыңғысы Барри Леттс тапсырған. Леттс пен Холмс жаңа Доктор келіп жатқанын және оны қалай ойнау керектігі туралы әзірге көп түсінік болмағандықтан, бірінші маусымда Далектер мен Кибермендер сияқты таныс, әйгілі жандарды пайдалану арқылы қауіпсіздікке барудың дұрыс екенін ойлады. Сценарий өндіріс дамыған сайын Том Бейкердің стилін қосу үшін өзгертілді, сондай-ақ жазушы Джерри Дэвис жаңа Докторды қалай көріп тұрғанын өзгерту үшін қайта жазылуға тиіс болды. Ол Патрик Траутон сияқты тартымсыз, ұялшақ тұлға ретінде елестететін, ал Бейкердің бейнесі мүлдем басқаша болды. Роберт Холмс жасаған түзетулер Кибермендерді Джерри Дэвистің қанағаттанғаннан гөрі көбірек эмоциялық етіп көрсетті. Дэвис сонымен қатар оқиғаның аталысына да наразы болды.
Gerry Davis wrote the initial script, titling it Return of the Cybermen. Robert Holmes' rewrite added the Vogan elements and changed Return to Revenge. Producer Philip Hinchcliffe was new to the programme; this serial was commissioned by his predecessor Barry Letts. Letts and Holmes felt that with a new Doctor coming in and at that stage little idea of how he would be played, it would be best to play safe by using familiar big name monsters such as the Daleks and Cybermen in the first season. The script was modified as production developed to incorporate Tom Baker's style, and also had to be rewritten to modify how writer Gerry Davis had envisaged the new Doctor – as a more timid, reserved figure much in the manner of Patrick Troughton, which happened to be rather unlike Baker's portrayal. Rewrites by Robert Holmes made the Cybermen more emotional than writer Gerry Davis was happy with. Davis was also unhappy with the story's title.
Локациялық түсірілім
Тарих "Көңілдегі сандық" сериалымен бір-ақ тұсқада түсірілді, бұл үлкен шығынды үнемдеуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол "Арк" бағдарламасынан кейін түсірілді, сондықтан бағдарламаның коды эфирлік тізбекке сәйкес келмейді. Вуки-Хол үңгірлерінде түсірілім кезінде туындаған бірнеше мәселелер команданы "қарғыс" деп айыптады. Көріп отырсақ, бұл қарғыс түсіру тобы жергілікті тұрғындар "Тынышсыздық" деп атаған кішкентай тас формасын тапқанда пайда болған. Ескертулерге қарамастан, олар оған сиқыршының қалпағы мен плащын кигізіп қойды. Бриант үңгірдегі адаммен кездесті, Вуки-Хол қызметкерлері оның кім екенін білмеді, ал Бриант оны үш жыл бұрын осы үңгірде қайтыс болған шұңқыршының рухы деп сендірді. Клубтың менеджерінің көмекшісі қатты клаустрофобияға шалдықты, тағы бір топ мүшесі ауырып қалды, ал электрик баспалдақ құлап, аяғы сынды. Сара Джейн су скутерінің біріне отырғанда, қайық бақылаудан шығып кетті және Слэден ауыр етік кигеніне қарамастан суға секіріп, бағдарламаның көп жылдық каскадері Терри Уолш құтқарып алғанға дейін суда жүзуге мәжбүр болды. Екеуі де жергілікті ауруханада сақтық шарасы ретінде вакцина салдырды, бірақ басқа жарақат алмады. Қайық жоғалып, қайтадан көрінбеді.
The story was shot on the same set as The Ark in Space – representing a substantial cost saving – with location filming in Wookey Hole Caves. It was also shot in the production block immediately after Ark, which explains why the production code is out of broadcast sequence. The location filming at Wookey Hole was plagued by a series of problems which the crew blamed on a curse. The curse apparently was brought about when the production staff found a small rock formation that the locals called "The Witch". Despite warnings, they proceeded to put a witch hat and cloak on it. Briant encountered an individual in spelunking gear, which the Wookey Hole staff had no knowledge of, whom Briant was convinced was the spirit of a potholer who had died in the caves, three years earlier. The assistant floor manager suffered a severe attack of claustrophobia, another crew member fell ill, and an electrician suffered a broken leg when a ladder collapsed. During the scene when Sarah Jane rides one of the water skimmers, the boat went wild and Sladen was forced to jump off, treading water despite heavy boots until her rescue by Terry Walsh, the programme's longtime stuntman. Both required precautionary vaccinations at a local hospital but were otherwise unhurt. The boat disappeared and was never seen again.
Киімдер мен реквизиттер
Келлман қолданған, киім щеткасына ұқсас құпия радио хабар таратушы, 1973 жылғы Джеймс Бонд фильмі «Тірі қал және кеш бер» фильмінде де пайда болады. Бұл реквизитті 1973 жылы BBC-ге келген Бонд жұлдызы Роджер Мур табыстады. Кейін ол «Радио Таймс» газетіне реквизит шебері Мурды танымағандықтан, оған бұл зат үшін екі шиллинг пен алты пенс төлегенін айтты: «Мен BBC-ге бір шай ішуге кірдім де, жақын арада «Доктор Ху» туралы хабарландыруды көрдім, сондықтан олардың ақшаға зор мұқтаждығы болуы мүмкін деп ойладым. Бұл MGM емес еді. Бірақ мен екі шиллинг пен алты пенспен шығамын деп ойламаған едім!» Воган рөлін ойнаған басты актерлердің маскалары олардың беттерінен арнайы қалыпқа келтірілді, бірақ эпизодтық рольдегі актерлер үшін BBC шығындарды қысқартуға мәжбүр болды. Ворусты ойнаған актер Дэвид Коллингс DVD-дегі түсіндірмесінде, эпизодтық рольдегі актерлерге арналған маскалар «Әкелер армиясынан» Арнольд Ридлидің бет қалыптарын пайдаланып жасалғанын айтты. Бастапқыда 1968 жылғы «Басқыншылық» сериалынан Кибер костюмдерін пайдалану жоспарланған, бірақ олардың тек екеуі ғана сақталды және жағдайы нашар болды. Сондықтан толығымен жаңа костюмдер жасау қажет болды, оларға ескі теледидарлардың ішкі бөліктерінен жасалған кеуде панельдері және «Ай базасынан» бері алғаш рет Кибер-бутстарға тығылмаған шалбарлар кірді. Режиссер Майкл Э. Брайант Nerva Beacon кейіпкерлерін заманауи киімге кигізіп, болашақты сән арқылы көрсетуге тырысудың орнына, заманауи автоматтарымен қаруландырды. Тағы бір жаңалық – Роджер Мюррей Лич Воган костюмдері мен интерьерлері үшін жасаған, бірімен-бірі байланысқан спиральдардан тұратын дөңгелек символ. Лич кейіннен 1976 жылғы «Қатіл» сериалында осы Воган символын Уақыт Лордтарының символы ретінде пайдаланды. Кейін ол Уақыт Лордтары қоғамын құрған Рассилонның мөрі ретінде танылды. Воган костюмі кейіннен «Блейк пен 7» сериалының «Соғыс Лорды» эпизодында қайта қолданылды, ол әлі де «Рассилонның мөрімен» безендірілген.
The secret radio transmitter disguised as a clothes brush, used by Kellman, is the same prop that appears in the 1973 James Bond film Live and Let Die. The prop was handed over by Bond star Roger Moore when he visited the BBC in 1973. He later told the Radio Times that the props master, not recognising Moore, had paid him two shillings and sixpence for the item: "I'd popped into the Beeb [BBC] for a cup of tea and spotted a notice about an upcoming "Doctor Who", so I thought the darlings would be so cash strapped they'd need anything they could get their hands on. It wasn't MGM, after all. But I didn't expect to walk out with two and six!" The masks for the principal actors playing the Vogans were specially moulded to their faces, but for the non speaking artists the BBC had to cut costs. According to actor David Collings on the DVD commentary, who played Vorus, the masks for the extras were made using a facial mould of Dad's Army star Arnold Ridley. Originally, Cyber costumes from the 1968 serial The Invasion were to have been used, but only two had survived, and in poor condition. This necessitated entirely new outfits, which included chest panels constructed from the innards of old television sets and trousers which, for the first time since The Moonbase, were not tucked into the Cyber boots. Director Michael E. Briant opted to put the characters on the Nerva Beacon into contemporary clothing and have them use modern machine guns rather than attempt to depict the future through fashion. Another first appearance is a circular symbol containing interlocking spirals which was designed by Roger Murray Leach for the Vogan costumes and interior sets. Leach later re used this Vogan symbol for the 1976 serial The Deadly Assassin as a symbol of the Time Lords. It later became known as the Seal of Rassilon, the founder of Time Lord society. A Vogan costume was later reused for the Blake's 7 episode "Warlord", still sporting the "Seal of Rassilon".
Қалыптастыру жазбалары
Кевин Стоуни "Далектердің бас жоспары" және "Шабуыл" (1968) эпизодтарында ойнады. Майкл Уишер "Өлім елшілері", "Автондардың қорқынышы", "Монстрлер карнавалы", "Ғарыштағы шекара", "Далектер планетасы", "Далектерге өлім", "Далектердің жаратылысы" және "Зұлымдық планетасы" эпизодтарында болды. Рональд Ли Хант бұрын "Өлім тұқымдары" эпизодында ойнаған. Уильям Марлоу "Зұлымдықтың санасы" эпизодында көрінді. Дейвид Коллингс кейін "Маудрин өлмеген" және "Өлім роботтары" эпизодтарында қайта оралды. Хауэлл 1980 жылы "Doctor Who" тақырыптық музыкасын жасап, "The Leisure Hive" (1980) мен "The Two Doctors" (1985) эпизодтарына қосымша музыка жазды.
Kevin Stoney appeared in The Daleks' Master Plan and The Invasion (1968). Michael Wisher was in The Ambassadors of Death, Terror of the Autons, Carnival of Monsters, Frontier in Space, Planet of the Daleks, Death to the Daleks, Genesis of the Daleks and Planet of Evil. Ronald Leigh Hunt previously appeared in The Seeds of Death. William Marlowe appeared in The Mind of Evil. David Collings would later return in Mawdryn Undead and The Robots of Death. Howell would go on to arrange the 1980 Doctor Who theme music and provide incidental music for the series from The Leisure Hive (1980) to The Two Doctors (1985).
Баспаға шығарылған
Терренс Дикс жазған осы сериалдың романы 1976 жылғы мамыр айында Target Books баспасынан шықты. 1994 жылы оның поляк тіліне аудармасы жарық көрді. АҚШ-та 1989 жылғы қаңтарда Pinnacle Fiction баспасы осы романды басып шығарды. BBC Audio 2022 жылғы 3 ақпанда Николас Бриггс оқыған Target романының аудиокітабын шығарды.
A novelisation of this serial, written by Terrance Dicks, was published by Target Books in May 1976. A Polish translation was published in 1994. In the US, a novelisation was printed by Pinnacle Fiction in January 1989. An audiobook of the Target novelisation was released by BBC Audio on 3rd February 2022 read by Nicholas Briggs.
Үй медиасы
Бұл оқиға 1983 жылғы қазан айында VHS форматында коммерциялық тұрақты шығарылған алғашқы Doctor Who сериалы болды. Кейіннен ол 1999 жылғы мамыр айында тек Ұлыбританияда өңделмеген, эпизодтар бойынша бөлек форматта жарық көрді. Бұл оқиғаның DVD-сі 2010 жылғы 9 тамызда «Кибермендер» жинағының бір бөлігі ретінде, жетінші Доктор сериалы «Күміс Немезис» сериалымен бірге шықты. Содан кейін ол 2010 жылғы қараша айының басында АҚШ-та DVD-де жеке оқиға ретінде жарық көрді. Бұл сериал сондай-ақ 2013 жылғы 3 сәуірде Doctor Who DVD файлдарының 111-ші нөмірінде шығарылды. Ол Doctor Who The Collection 12-ші маусымында жаңартылған арнайы эффекттермен Blu-ray форматында жарық көрді.
This story was the very first Doctor Who serial to be commercially released on VHS in October 1983. It was later released in an unedited, episodic format in May 1999 in the United Kingdom only. The DVD of this story was released on 9 August 2010 as part of the Cybermen box set, along with the Seventh Doctor serial Silver Nemesis. It would later be released in the US as a standalone story on DVD in early November 2010. This serial was also released as part of the Doctor Who DVD Files in Issue 111 on 3 April 2013. It was released on Blu ray with updated special effects in Doctor Who The Collection Season 12.
Саундтрек
Кэри Блайтонның осы сериалға жазылған музыкасы, BBC Radiophonic Workshop-тың Питер Хауэлл жасаған қосымша өңдеулермен 2023 жылдың 24 қарашасында жарық көреді.
Music from this serial by Carey Blyton with additional embellishments by Peter Howell of the BBC Radiophonic Workshop will be released in 24 November 2023.