Кіріспе

Орта ғасырлардағы әліпбиді оқытуға көмектесетін құрал
балалар әдебиеті туралы журнал

Мүйіз кітабы (horn book) – орта ғасырлардан бері оқуға арналған бастауыш құрал ретінде қолданылған, бір жақты әліпби тақташасы. Онда дауысты әріптердің тіркесімдері, сандар немесе қысқа өлеңдер де кездеседі. Мүйіз кітабы Англияда 1450 жылдар шамасында кеңінен таралған, бірақ одан бір ғасыр бұрын пайда болған болуы мүмкін. "Мүйіз кітабы" термині түрлі салалардағы оқу материалдарына қолданылған, алайда оның бастауы балалар біліміне қатысты – алфавит, діни өлеңдер сияқты мәліметтер жазылған пергамент немесе қағаз парағы, мүйізден (немесе микадан) жасалған мөлдір қаптамамен қорғалған және тұтқасы бар жақтауға бекітілген.

Қазіргі

Қазіргі мәдениетте "мүйіз кітаптары" туралы естелік, олардың қолданыстан шығып, түпнұсқа үлгілерінің өте сирек кездесуіне байланысты, ішінара жойылды. Мүйіз кітаптары балаларға білім беру құралы болған, бірақ балалар оларды басқа да мақсаттарда пайдаланған, бұл олардың тапшылығын одан әрі күшейтті. Антикварлар 19-ғасырда олардың жоқтығын сезген кезде, бәрі тым кеш болған еді; көпшілігі жойылған болатын. Бүгінде сақталған санаулы түпнұсқа мүйіз кітаптары олардың ішкі құндылығымен (иелері бай және мәшһүр болған, мысалы, Елизавета I патшайым) немесе иелері оларды жоғалтып алғандықтан – еден астында, қабырға панельдерінің артында, шатырдың астында табылғандықтан сақталған. Тіпті кітаптың атының өзі (мүйіз кітап) балалар білімімен байланыстырып айтылатын сөз болып кетті (мысалы, The Horn Book Magazine), қажетті білім берудің өлшемі ретінде (мысалы, Hornbook (заң)) немесе сынау мағынасында қолданылады (мысалы, нашар білімді). Бүгінде нағыз мүйіз кітаптарынан гөрі "жалғандары" көптеп кездеседі, бірақ расталған үлгілердің болмауы салдарынан, шебер жасалған қосалқыларын анықтау қиын болуы мүмкін.

Құқықтық білім беруде қолдану

Америка Құрама Штаттары заң жүйесінде, мүйіз кітабы – белгілі бір құқық саласын қарастыратын мәтін. Заң мүйіз кітабы – трактаттың бір түрі, әдетте бір томдық, және ол көлемді, көп томдық трактаттың қысқартылған нұсқасы болуы мүмкін. Америка заң мектептерінің студенттері көбінесе іс кітаптарына қосымша ретінде мүйіз кітаптарын қолданады.